Ám ảnh khói thuốc sau đuôi xe

(Sóng Trẻ) - Dù Nghị định 90/2026/NĐ-CP đã được ban hành nhằm siết chặt chế tài xử phạt hành vi hút thuốc lá nơi công cộng, nhiều người dân vẫn phải chịu cảnh “tra tấn” bởi tàn và khói thuốc giữa dòng phương tiện đông đúc. 

Khổ sở vì “tai bay vạ gió”

Dừng xe tại ngã tư Khuất Duy Tiến - Nguyễn Trãi (Hà Nội) vào giờ tan tầm, chị Thanh Mai (32 tuổi, Phường Khương Đình) kéo kín khẩu trang hai lớp, cố lùi xe né tránh nhưng bất thành do dòng phương tiện ken đặc. Người đàn ông phía trước một tay giữ xe, tay còn lại kẹp điếu thuốc đang cháy dở, thỉnh thoảng rít một hơi rồi phả thẳng ra sau.

“Đường tắc, khói xe đã cay mắt rồi mà lại thêm luồng khói thuốc tạt thẳng vào mặt khiến tôi ngộp thở, ho sặc sụa. Nhiều lần tàn thuốc đỏ bay ngược suýt rơi trúng mắt”, chị Mai bức xúc kể.

Đang đi phía sau một chiếc điện, anh Hồng Khánh (50 tuổi, phường Hai Bà Trưng, Hà Nội) từng nhiều phen toát mồ hôi vì thói quen hút thuốc của tài xế xe hơi.

“Người lái hạ nửa kính xuống, thò hẳn một tay ra ngoài gác hờ lên bệ cửa sổ mà lại kẹp điếu thuốc đang cháy. Xe thì cứ lao vun vút, lâu lâu tài xế lại gảy nhẹ ngón tay một cái cho tàn bay tung tóe ra sau. Hôm nào gió to thể nào cũng tạt mạnh ra phía sau. Mọi người như tôi đi cứ lo khói vào mắt mũi, chỉ biết dạt vội sang hai bên để né”, anh Khánh ngao ngán kể lại.

Cùng chung nỗi khổ, anh Trung Kiên (26 tuổi, Tp. Hồ Chí Minh) chia sẻ bản thân từng gặp tai nạn hụt: “Có hôm đang chạy trên cầu Sài Gòn với tốc độ khoảng 40 km/h, tàn đóm đỏ từ người phía trước bay thẳng vào cổ áo tôi gây bỏng rát. Tôi sợ quá, giật mình mà suýt lạng tay lái va chạm với xe bên cạnh”.

Tình cảnh của chị Mai và anh Kiên không phải là một hay hai trường hợp cá biệt. Trên các hội nhóm mạng xã hội và diễn đàn giao thông, chủ đề vừa lái xe vừa hút thuốc luôn nhận về hàng nghìn lượt bình luận bức xúc. Nhiều người dân ví hành vi này như việc “bắt cả đám đông hút thuốc thụ động một cách cưỡng bức”.

Trông chờ ý thức hay cần thêm chế tài giao thông?

Thực tế, khung pháp lý đối với hành vi sử dụng thuốc lá nơi công cộng đã được quy định chi tiết tại Điều 24 Nghị định số 90/2026/NĐ-CP (quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế).

Cụ thể, đối với hành vi hút thuốc lá tại các địa điểm cấm (bao gồm các cơ sở y tế, cơ sở giáo dục, nơi làm việc và trên các phương tiện công cộng), người dân vi phạm sẽ bị xử phạt từ 200 đến 500 nghìn đồng. Phạt tiền từ 3 triệu đồng đến 5 triệu đồng đối với cá nhân, tổ chức quản lý địa điểm cấm hút thuốc nhưng không treo biển thông báo, không đôn đốc, kiểm tra hoặc để xảy ra vi phạm trong khuôn viên quản lý.

Theo Th.S Trần Thị Bảo Nga (giảng viên Khoa Luật Quốc tế - Trường Đại học Luật Tp.HCM), việc áp dụng khung pháp lý đối chiếu vào dòng phương tiện lưu thông thực tế trên đường lại vấp phải rào cản lớn. “Quy định hiện hành mới chỉ bao quát các phương tiện vận tải hành khách công cộng mà chưa đề cập cụ thể đến hành vi hút thuốc khi đang điều khiển phương tiện cá nhân như ô tô riêng, xe máy hay xe đạp”.

Th.S Trần Thị Bảo Nga phân tích, thẩm quyền xử phạt theo Nghị định mới thuộc về chính quyền địa phương và cảnh sát giao thông thường tập trung vào các lỗi trật tự an toàn giao thông trọng yếu. Việc người lái xe rít thuốc hay búng tàn lại diễn ra trong chớp mắt khi xe đang chạy, khiến việc dừng xe, thu thập chứng cứ và lập biên bản quả tang gần như bất khả thi.

Chính sự lệch pha giữa luật định và thực tế quản lý đã vô tình tạo ra khoảng trống về pháp lý. Điều này khiến nhiều tài xế ngộ nhận đường phố là khu vực mở, không ai quản lý nên vô tư xả khói thuốc. Để giải quyết triệt để vấn đề này, cần nhìn nhận vấn đề hút thuốc khi đang tham gia giao thông dưới góc độ an toàn giao thông thay vì chỉ gói gọn trong phạm trù bảo vệ sức khỏe. 

“Cần nghiên cứu bổ sung hành vi sử dụng thuốc lá, thuốc lá điện tử khi đang điều khiển phương tiện vào nhóm lỗi vi phạm trật tự an toàn giao thông đường bộ, áp dụng chế tài xử phạt tương tự hành vi dùng tay sử dụng điện thoại di động khi lái xe. Tuy nhiên giải pháp căn cơ nhất vẫn phải xuất phát từ văn hóa và ý thức tự giác của người dân nói chung…”, Th.S Trần Thị Bảo Nga nhận định.

Khi những quy định chuyên biệt vẫn cần thời gian để hoàn thiện, ý thức của mỗi người dân tham gia giao thông càng trở nên quan trọng. Hướng tới môi trường giao thông không khói thuốc, bắt đầu từ việc từ bỏ hút thuốc khi điều khiển phương tiện là cách thức bảo vệ sức khỏe bản thân, góp phần xây dựng văn hóa giao thông an toàn và văn minh.