Các chuyên gia khai thác làm rõ giá trị đất và các phương pháp huy động vốn cho những dự án đường sắt ở Việt Nam

(Sóng trẻ) - Sáng 12/11, tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam (Đông Anh, Hà Nội), trong khuôn khổ triển lãm Rail&Cons Industry Week 2026, hội nghị “TOD, Khai thác giá trị đất và giải pháp huy động vốn cho các dự án đường sắt tại Việt Nam” đã mở ra nhiều góc nhìn về quy hoạch đô thị và cơ chế tài chính, hướng tới nâng cao hiệu quả đầu tư hạ tầng đường sắt. 

Tham dự tại Hội nghị có sự tham gia của ông Phạm Thanh Tùng - Phó Trưởng Ban phát triển tài sản và TOD đường sắt, Tập đoàn đường sắt Việt Nam; Ông Nirmal Milind Arvind - Giám đốc điều hành khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, Công ty Tư vấn và Kỹ thuật đường sắt Đức; TS. Nguyễn Hữu Huân - Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP. HCM; ông Phạm Xuân Thảo - Đại diện văn phòng Kiến trúc sư tại Phần Lan cùng nhiều các khách mời, chuyên gia trong lĩnh vực xây dựng, quy hoạch, kinh tế.

Tại hội nghị, các nội dung trao đổi tập trung vào TOD (mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng), khai thác giá trị đất và các giải pháp huy động vốn cho các dự án đường sắt tại Việt Nam. Đây là những vấn đề có liên hệ chặt chẽ, bởi việc khai thác hiệu quả giá trị đất đai xung quanh các tuyến và nhà ga có thể góp phần tạo thêm nguồn lực cho đầu tư hạ tầng.

Phát triển hệ thống đường sắt không chỉ tạo ra những thay đổi trong lĩnh vực giao thông mà còn mở ra tiềm năng tái cấu trúc không gian đô thị và khai thác các nguồn lực kinh tế gắn với hạ tầng. Trong bối cảnh đó, mô hình phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng đang trở thành một nội dung đáng chú ý trong quá trình quy hoạch và đầu tư đường sắt tại Việt Nam.

Hội nghị nhận về bài một số bài tham luận liên quan đến các chủ đề như: khung quy chế và trình độ pháp lý, khai phá nguồn vốn, kiến tạo không gian đô thị và tăng trưởng, cửa ngõ dẫn vốn và thiết kế không gian đô thị. Trong đó, ông Nirmal Milind Arvind - Giám đốc điều hành khu vực châu Á - Thái Bình Dương, Công ty Tư vấn và Kỹ thuật đường sắt Đức mang tới bài trình bày “Phát triển theo định hướng giao thông: Khai thác nguồn vốn, kiến tạo không gian đô thị và tăng trưởng”.

Tại phần trình bày của mình, ông đưa chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn về cách xây dựng và vận hành nhà ga. Đồng thời, ông giới thiệu cho mọi người mô hình kinh doanh bất động sản nhà ga sinh lời của Tập đoàn đường sắt Đức với mục đích chứng minh vai trò là hạt nhân, đầu mối giao thông trong việc tái thiết không gian đô thị và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế theo định hướng TOD.

Ông Nirmal Milind Arvind khẳng định: “Tôi muốn cung cấp dịch vụ đường sắt chất lượng cao cho hành khách và mang lại cho họ trải nghiệm thực sự dễ chịu. Các tuyến đường sắt là những chất xúc tác cho sự phát triển bởi chúng khôn những tạo ra sự tăng trưởng kinh tế mà còn thúc đẩy tái thiết đô thị, kiến tạo nên những khu đô thị và những thành phố mới”.

Tiếp nối bài phát biểu của ông Nirmal Milind Arvind, TS. Nguyễn Hữu Huân - Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP. HCM mang đến bài thuyết trình về “Quy hoạch tích hợp nhà ga, giao thông và đô thị phát triển tại Việt Nam”. Ông nói lên thực trạng hiện nay: “Tại TP. HCM, nhu cầu về nguồn vốn cho TOD giai đoạn 2026 - 2030 ước tính lên tới khoảng 3,1 triệu tỷ đồng, riêng 8 tuyến Metro đến năm 2030 cần khoảng 27 tỷ USD, nhưng ngân sách thành phố hiện mới chỉ đáp ứng được 31%. Tương tự như vậy, ở Hà Nội thì chúng ta thấy được rằng nhu cầu về ga đường sắt cũng như là TOD cũng rất là lớn”.

Ông chia sẻ thêm: “Để triển khai hiệu quả các dự án TOD, chúng ta cần áp dụng cấu trúc tài trợ 3 tầng: Tầng 1 là vốn mồi ngân sách cho giải phóng mặt bằng và hạ tầng công ích; Tầng 2 là phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình cho hạ tầng kết nối; và Tầng 3 là huy động vốn tư nhân thông qua hợp tác PPP (hình thức đầu tư theo phương thức đối tác công tư), quỹ hạ tầng và trái phiếu doanh nghiệp quốc tế”.

Kết lại phiên tham luận, ông Phạm Xuân Thảo - Đại diện văn phòng Kiến trúc sư tại Phần Lan mang đến bài trình bày về việc “Thiết kế không gian đô thị quanh nhà ga: kinh nghiệm quốc tế và khả năng áp dụng”. Ông nhấn mạnh cách tiếp cận đa ngành khi nhắc tới TOD: “Khi thiết kế công trình TOD, không phải cứ đẩy số căn hộ cao nhất lên mật độ diện tích lớn nhất là xong. Quan trọng là phải tính toán bài toán vòng đời công trình để tạo ra chất lượng thực sự, thu hút đúng đối tượng và duy trì khả năng sinh lời bền vững”.

Thông qua những góc nhìn đa chiều về quy hoạch đô thị, kiến trúc xanh và cơ chế khơi thông dòng vốn quốc tế, hội nghị đã gợi mở nhiều hướng đi thiết thực cho bài toán phát triển đường sắt gắn với mô hình TOD tại Việt Nam. Đây không chỉ là diễn đàn kết nối kinh nghiệm giữa các chuyên gia trong và ngoài nước, mà còn tạo bước đệm quan trọng để hiện thực hóa các dự án hạ tầng giao thông hiện đại, bền vững trong giai đoạn tới.