Định cư thời đại 4.0: Khi di trú là nghệ thuật kiến tạo vị thế toàn cầu

(Sóng trẻ) - Trong dòng chảy toàn cầu hóa, khái niệm định cư đang dần thay đổi diện mạo. Không còn là những cuộc ra đi đầy hoài nghi hay mang tâm thế tạm bợ, di trú hiện nay đang được giới doanh nhân và tầng lớp tinh hoa Việt nhìn nhận như một chiến lược sống chủ động.

Để hiểu rõ hơn về bức tranh di trú hiện đại, chúng tôi đã có cuộc trao đổi cùng chuyên gia Monica N. Phạm, giám đốc Latour Law Việt Nam, chị đã có nhiều năm kinh nghiệm làm việc về các vấn đề luật di trú châu Âu, đồng thời chị sở hữu kênh TikTok với gần 90.000 người theo dõi khi chia sẻ về hành trình tái cấu trúc vị thế của người Việt trên bản đồ thế giới.

Phóng viên (PV): Chào chị Monica N. Phạm, trước khi đi sâu vào câu chuyện chuyên môn, chị có thể giới thiệu đôi nét về bản thân và cơ duyên đưa chị đến với lĩnh vực này?

Monica N. Phạm: Tính đến nay, tôi đã có 16 năm gắn bó sâu sắc với lĩnh vực di trú và định cư quốc tế. Công việc của tôi là người đồng hành vẽ tương lai mới cho các gia đình Việt, nơi mỗi bộ hồ sơ không chỉ là thủ tục pháp lý, mà là kỳ vọng về một sự chuyển dịch bền vững của cả một thế hệ. Mười sáu năm là một chặng đường tôi được chứng kiến sự tư vấn của tôi góp phần tái cấu trúc vị thế của thế hệ người Việt tinh hoa trên bản đồ thế giới.

PV: Chị nhìn nhận thế nào về sự chuyển dịch trong tâm thức người Việt khi nhắc đến hai từ di trú?

Monica N. Phạm: Trong tự nhiên, di trú là bản năng sinh tồn. Nhưng trong xã hội hiện đại, đó là khát vọng “nhân định thắng thiên”. Tôi chứng kiến sự thay đổi ngoạn mục về tư duy. Trước đây, di trú là “lựa chọn loại bỏ” - người ta rời bỏ quê hương để đổi đời trong tâm thế tự ti. Còn hiện nay, với tầng lớp doanh nhân, di trú là “lựa chọn bổ sung”. Họ không đứng trước lựa chọn khắc nghiệt đi hay ở, mà chọn “có thêm”: thêm quốc tịch, thêm môi trường giáo dục quốc tế, thêm cơ hội kinh doanh. Đó là biểu tượng của sự chủ động trong tâm thế công dân toàn cầu.

PV: Khi bản đồ định cư không còn gói gọn trong các cường quốc, đâu là điểm đến thực tế nhất cho người Việt, thưa chị?

Monica N. Phạm: Người Việt thường chọn nơi có người thân để giảm cảm giác chông chênh, nhưng 20 năm qua, các chương trình đầu tư độc lập đã nâng cấp bản đồ “miền đất hứa”. Từ những quốc đảo xa xôi như Grenada, St. Kitts and Nevis đến vùng Địa Trung Hải như Síp, Malta hay Thổ Nhĩ Kỳ… đều có thể trở thành quê hương thứ hai mang lại sự tự do dịch chuyển không biên giới.

Thực tế, không có quốc gia tốt nhất, chỉ có nơi phù hợp nhất. Bài toán định cư là kết quả độc bản cho mỗi gia đình dựa trên sự giao thoa của bốn yếu tố: năng lực tài chính, mục tiêu giáo dục, định hướng kinh doanh và kỳ vọng vị thế tương lai.

PV: Nhiều người thường vỡ mộng vì lý tưởng hóa việc định cư. Chị có lời khuyên nào cho những ai đang chuẩn bị bước vào cuộc tái cấu trúc này?

Monica N. Phạm: “Cú sốc” lớn nhất đến từ việc mang tâm thế hưởng thụ thay vì tái thiết lập. Không quốc gia nào là thiên đường không áp lực, đó chỉ là một hệ sinh thái với luật chơi khác. Người định cư phải đối mặt với rào cản ngôn ngữ, cú sốc văn hóa và việc phải hạ thấp "cái tôi" quyền lực cũ để bắt đầu lại từ đầu. Nếu chuẩn bị tâm thế cởi mở, đây không phải cuộc chạy trốn, mà là hành trình dũng cảm để viết lại trang sử gia đình cho thế hệ tương lai tự hào.

PV: Chị nổi tiếng trên TikTok với kênh “Sự thật Di trú”. Làm sao để chị đảm bảo tính chính xác và trách nhiệm trong môi trường mạng xã hội nhiều nhiễu loạn?

Monica N. Phạm: TikTok là con dao hai lưỡi. Tôi dùng nó để đính chính những thông tin sai lệch bằng ngôn ngữ đời thường, dựa trên văn bản pháp luật gốc. Nguyên tắc của tôi là: thông tin có thể ngắn nhưng trách nhiệm phải sâu. Tôi không hứa hẹn viển vông để câu tương tác, bởi sự chính xác nằm ở đạo đức nghề nghiệp, nhất là khi mỗi quyết định của khách hàng đều thay đổi cả cuộc đời họ.

PV: Chị nghĩ sao về quan điểm cho rằng định cư nước ngoài là chảy máu chất xám?

Monica N. Phạm: Tôi nhìn nhận đó là sự “tái phân bổ nguồn lực toàn cầu”. Một doanh nhân Việt định cư ở Mỹ vẫn có thể duy trì kinh doanh tại quê nhà, mang tư duy quản trị quốc tế về đầu tư. Ngược lại, nhiều bạn trẻ Âu - Mỹ cũng đang tìm đến Việt Nam để sinh sống và khen ngợi sự thịnh vượng của chúng ta. Mỗi con người là một công dân toàn cầu và định cư không phải là từ bỏ quê hương, mà là mở rộng “lãnh thổ ảnh hưởng” của người Việt trên bản đồ thế giới.

PV: Xin cảm ơn chị về những chia sẻ rất tâm huyết!