Gieo mầm sáng tạo từ xưởng mộc STEM

(Sóng trẻ) - Bắt nguồn từ tình yêu trẻ con, anh Phạm Quý Phúc đã xây dựng Xưởng Sáng tạo - xưởng mộc kết hợp giáo dục STEM. Tại đây, những thanh gỗ, chiếc búa, chiếc cưa trở thành công cụ để các em thỏa sức sáng tạo ra những món đồ chơi gỗ, khám phá kiến thức khoa học qua quá trình thực làm.

Rời bỏ vị trí điều hành với mức thu nhập đáng mơ ước tại một công ty dược, anh Phạm Quý Phúc quyết định rẽ hướng theo đuổi một hành trình đầy thử thách: tạo ra không gian chế tác đồ chơi mộc dành cho trẻ nhỏ. Suốt một thập kỷ bền bỉ gắn bó cùng "Xưởng Sáng tạo", anh không chỉ mang đến những thanh gỗ, chiếc cưa, chiếc búa thô mộc, mà còn mở ra cánh cửa để trẻ em thành phố được "thực học, thực làm" và chạm vào thế giới khoa học đầy sống động. 

Mối duyên với đồ chơi gỗ bắt nguồn từ tình yêu trẻ thơ

PV: Được biết, trước khi xây dựng Xưởng Sáng tạo, anh từng đảm nhiệm vị trí phó giám đốc tại một công ty sách chuyên về toán học, khoa học, sau đó chuyển sang làm việc tại một công ty dược với mức thu nhập khá cao. Điều gì khiến anh quyết định rẽ hướng sự nghiệp để bắt đầu tạo ra những món đồ chơi cho trẻ em?

Phạm Quý Phúc: Trước đây, tôi từng làm việc trong lĩnh vực xuất bản sách toán học, khoa học, sau đó chuyển sang điều hành tại một công ty dược. Thời gian làm xuất bản, được tiếp xúc với các đầu sách khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học giúp tôi hiểu hơn về nhu cầu học hỏi, khám phá của trẻ em.

Những suy nghĩ ấy dần trở nên rõ ràng hơn khi các con tôi lớn lên. Tôi nhận thấy trẻ em thành phố có điều kiện sống khá đầy đủ nhưng lại thiếu những trải nghiệm thực tế, đặc biệt là cơ hội được tự tay làm ra một sản phẩm. Ngày nhỏ, tôi từng được về các làng quê, đi câu cá, chơi khăng và tham gia nhiều trò chơi dân dã. Tôi muốn các con mình cũng có được những trải nghiệm như vậy, đồng thời hiểu hơn về giá trị của lao động.

Ban đầu, tôi chỉ nghĩ đơn giản là tạo ra một không gian dành cho các con, nơi có đầy đủ cưa, đục, bào và nguyên vật liệu để chúng có thể tự do chế tạo bất cứ thứ gì mình thích. Đó sẽ là một cái kho đúng nghĩa, không chỉ dành cho trẻ nhỏ mà còn dành cho cả những bậc cha mẹ muốn đồng hành cùng con. Đến năm 2015, tôi quyết định nghỉ công việc tại công ty dược để bắt đầu xây dựng xưởng Maker, chuyên chế tạo các sản phẩm, đồ chơi dành cho trẻ em.

PV: Vì sao anh lại lựa chọn đồ chơi thiết kế từ gỗ thay vì các loại chất liệu khác?

Phạm Quý Phúc: Trong một lần trò chuyện với 1 người anh thân thiết, tôi được biết một chiếc xe thăng bằng tốt có giá khoảng 2 - 3 triệu đồng. Đây là mức giá khá cao, tôi chợt nghĩ, Việt Nam có nguồn nguyên liệu gỗ và lực lượng lao động, tại sao chúng ta không tự sản xuất những món đồ chơi bằng gỗ an toàn cho trẻ em? Vậy là tôi quyết định thử sức với chiếc xe thăng bằng bằng gỗ.

Bắt tay vào làm, tôi phải tự tìm hiểu từng chi tiết nhỏ nhất, từ việc đến các cửa hàng tìm từng loại ốc vít phù hợp cho đến lựa chọn sơn, nguồn gỗ an toàn. Sau quá trình thử nghiệm, năm 2015, chiếc xe thăng bằng Babigo mang thương hiệu “Made in Vietnam” chính thức ra đời và được thị trường đón nhận.

Sau đó, tôi tiếp tục tổ chức các giải đua xe thăng bằng dành cho trẻ em mầm non. Việc sản phẩm được phụ huynh và cộng đồng đón nhận, đánh giá tích cực khiến tôi rất tự hào. Đây cũng là động lực để tôi tiếp tục phát triển thêm nhiều sản phẩm sáng tạo khác dành cho trẻ em.

Xưởng Sáng tạo: Để trẻ em được “thực học, thực làm”

PV: Khác với những mô hình vui chơi thông thường, Xưởng Sáng tạo không cung cấp sẵn đồ chơi mà tạo điều kiện để trẻ tự tay chế tạo sản phẩm. Quy trình để hoàn thiện một món đồ chơi tại xưởng diễn ra như thế nào? 

Phạm Quý Phúc: Tại Xưởng Sáng tạo, trẻ không bắt đầu bằng một món đồ chơi hoàn chỉnh mà từ những nguyên vật liệu ban đầu như thanh gỗ, đinh, ốc vít và các dụng cụ thủ công. Các em được lựa chọn sản phẩm muốn thực hiện, tìm hiểu cách thức hoạt động, sau đó từng bước đo đạc, cắt ghép và lắp ráp dưới sự hướng dẫn của người phụ trách. Trong quá trình này, chúng tôi không làm thay mà chỉ hỗ trợ khi các em gặp khó khăn, giúp trẻ tự tìm cách giải quyết những vấn đề phát sinh để hoàn thiện sản phẩm theo ý tưởng của mình.

Tôi mong muốn thông qua hoạt động này, trẻ không chỉ có được một món đồ chơi do chính tay mình tạo ra mà còn hiểu được giá trị của quá trình lao động. Khi tự mình thực hiện từng công đoạn, các em sẽ biết một sản phẩm được hình thành như thế nào, cần bao nhiêu công sức và sự kiên trì để hoàn thiện. Đặc biệt, trẻ có cơ hội trải nghiệm cả những lần làm chưa thành công, từ đó học cách điều chỉnh, thử nghiệm và không ngại bắt đầu lại. Với tôi, điều đáng quý nhất không nằm ở việc món đồ chơi đẹp đến đâu, mà là những kiến thức, kỹ năng và sự tự tin trẻ tích lũy được sau mỗi lần trải nghiệm.

PV: Không đơn thuần là món đồ chơi cho con trẻ, những mô hình còn có giá trị giáo dục. Anh đã lồng ghép các kiến thức khoa học, kỹ thuật và toán học vào quá trình chế tạo đồ chơi như thế nào? 

Phạm Quý Phúc: Khi xây dựng các hoạt động tại Xưởng Sáng tạo, mỗi mô hình, sản phẩm đều được gắn với những mục tiêu, kỹ năng và kiến thức nhất định để các em có thể học hỏi từ chính hoạt động mình tham gia.

Chẳng hạn, khi hướng dẫn trẻ chế tạo máy bắn đá, tôi sẽ lồng ghép những kiến thức về tính đàn hồi, máy cơ đơn giản và nguyên lý đòn bẩy. Không chỉ dừng lại ở khoa học, tôi còn kể cho các em nghe về lịch sử của những cỗ máy chiến tranh, mục đích con người chế tạo và sử dụng chúng trong quá khứ. Từ đó, trẻ có cơ hội tiếp cận thêm kiến thức lịch sử, hiểu về vai trò của những phát minh kỹ thuật và suy nghĩ về ý nghĩa của việc bảo vệ đất nước, gìn giữ hòa bình.

PV: Anh kỳ vọng phương pháp này sẽ giúp trẻ thay đổi cách tiếp cận việc học ra sao?

Phạm Quý Phúc: Tôi cho rằng kiến thức sẽ trở nên gần gũi hơn khi trẻ được trực tiếp quan sát và kiểm chứng thay vì chỉ tiếp nhận qua sách vở. Thông qua việc chế tạo, các em có thể hiểu một nguyên lý khoa học được ứng dụng trong thực tế như thế nào, đồng thời hình thành khả năng kết nối kiến thức giữa nhiều lĩnh vực. Đây cũng là tinh thần cốt lõi của giáo dục STEM mà Xưởng Sáng tạo hướng đến: giúp trẻ học thông qua thực hành 

PV: Sau 10 năm xây dựng và duy trì Creative Gara, đâu là động lực để anh tiếp tục theo đuổi mô hình này? 

Phạm Quý Phúc: Thời điểm bắt đầu xây dựng xưởng, tôi chưa nghĩ nhiều đến việc mình đang theo đuổi một mô hình giáo dục STEM. Mong muốn ban đầu đơn giản là tạo ra một không gian để trẻ được tự tay làm đồ chơi, được tiếp xúc với những công cụ và hoạt động thực tế mà các em ít có cơ hội trải nghiệm trong cuộc sống hằng ngày.

Sau đó, giáo dục STEM dần được phổ biến tại Việt Nam. Tôi nhận thấy định hướng mà Xưởng Sáng tạo theo đuổi từ đầu có nhiều điểm tương đồng với phương pháp giáo dục này, đặc biệt là việc giúp trẻ tiếp thu kiến thức thông qua quá trình thực hành và giải quyết vấn đề. May mắn là xưởng đã được xây dựng trên nền tảng thực làm và có thể duy trì hoạt động trong suốt 10 năm qua. Đối với tôi, đó là động lực để tiếp tục theo đuổi con đường này.

PV: Trong thời gian tới, anh có những dự định gì để phát triển xưởng sáng tạo?

Phạm Quý Phúc: Tôi mong muốn Xưởng Sáng tạo không chỉ là nơi trẻ đến vui chơi hay làm ra những món đồ chơi gỗ, mà còn là không gian để các em khám phá kiến thức, phát triển tư duy và tìm thấy niềm vui trong học tập. Trong thời gian tới, tôi hy vọng có thể tiếp tục hoàn thiện mô hình, đưa thêm nhiều nội dung trải nghiệm có giá trị đến với trẻ em và lan tỏa rộng hơn phương pháp học tập thông qua thực hành.

PV: Xin chân thành cảm ơn những chia sẻ đầy sâu sắc của anh!