Diện mạo mới cho hoạt động thu gom rác thải tại Hà Nội

(Sóng trẻ) - Từ ngày 15/9 đến 31/12/2026, Hà Nội triển khai thí điểm sử dụng túi tiêu chuẩn, xe điện trong hoạt động thu gom rác thải tại tổ dân phố Lê Thánh Tông, phường Cửa Nam. Bên cạnh những chuyển biến tích cực trong việc chấp hành quy định thu gom, quá trình triển khai vẫn gặp một số khó khăn cần khắc phục khi một bộ phận người dân chưa thích nghi với phương thức mới.

Túi tiêu chuẩn được thiết kế với hai kích cỡ: loại 10 lít - khoảng 5 kg rác (cho hộ dân) và loại 40 lít - khoảng 10 kg rác (cho hộ kinh doanh). Trên túi có mã QR hướng dẫn phân loại rác thành bốn nhóm: chất thải tái chế, chất thải cồng kềnh, chất thải nguy hại và chất thải còn lại.

Việc sử dụng túi tiêu chuẩn đi kèm với một số yêu cầu như phân loại rác theo hướng dẫn, gạn bỏ nước, cho rác còn lại vào túi tiêu chuẩn và buộc kín trước khi giao cho công nhân vệ sinh trong khung giờ từ 20h đến 22h hằng ngày. Quy trình này giúp hoạt động thu gom diễn ra theo kế hoạch, hạn chế tình trạng rác bị đưa ra đường không đúng giờ.

Điểm đáng chú ý là mô hình hướng tới thay đổi cách thu phí vệ sinh từ mức cố định 15.000 đồng/người/tháng sang tính phí theo số lượng túi sử dụng. Cách tiếp cận này thể hiện tinh thần của mô hình PAYT (Pay-As-You-Throw), tức “xả ít – trả ít, xả nhiều – trả nhiều”, theo đó chi phí xử lý rác gắn trực tiếp với lượng chất thải phát sinh. 

Tuy nhiên, việc triển khai quy trình mới có thể tạo ra những thay đổi trong sinh hoạt thường ngày của người dân. Thói quen đưa rác ra đường theo khung giờ cũ cần được điều chỉnh để phù hợp với lịch bàn giao mới. Bên cạnh đó, mã QR trên túi tiêu chuẩn cung cấp thông tin hướng dẫn, nhưng hiệu quả phân loại còn phụ thuộc vào mức độ tiếp cận và khả năng hiểu đúng hướng dẫn của từng hộ gia đình. Những trường hợp chưa phân biệt rõ các nhóm rác cần được giải thích bằng hướng dẫn cụ thể, dễ áp dụng.

Một vấn đề khác cần được làm rõ là phương thức tính phí thu gom rác. Ông Phan Ngọc Thọ (phường Cửa Nam, TP. Hà Nội) băn khoăn về cách tính phí khi lượng rác thải không cố định: “Túi 10 lít thì phải đóng bao nhiêu tiền? Nếu hôm nay gia đình tôi thải 10 lít rác nhưng ngày mai tăng lên 15 lít thì mức phí sẽ được tính như nào?”. 

Việc chấp hành sử dụng túi tiêu chuẩn, bỏ rác đúng giờ và đúng nơi quy định có nhiều chuyển biến tích cực. Mô hình giúp nâng cao trách nhiệm tài chính, khuyến khích giảm thiểu rác thải, tăng cường phân loại tại nguồn và tạo cơ sở để cơ quan chức năng đánh giá, hoàn thiện trước khi nhân rộng trên địa bàn thành phố.