Sinh viên đi làm thêm: Cần chủ động bảo vệ quyền lợi của mình 

(Sóng trẻ) - Làm thêm là cơ hội để sinh viên nâng cao thu nhập và rèn luyện khả năng sống tự lập. Tuy nhiên, không ít bạn trẻ rơi từng vào tình huống bất lợi, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân. 

Gặp khó khăn khi những tranh chấp phát sinh 

Với nhiều sinh viên, đi làm thêm không chỉ nhằm mục đích kiếm thêm thu nhập trang trải chi phí sinh hoạt mà đó còn là cơ hội giúp các bạn tích lũy kinh nghiệm, rèn luyện kỹ năng và làm quen với môi trường làm việc thực tế. Dù vậy, nếu như không có hợp đồng lao động hoặc những thoả thuận rõ ràng bằng văn bản những tranh chấp về tiền công, thời gian làm việc hay phạm vi công việc là điều rất dễ xảy ra. 

Chia sẻ về câu chuyện của mình, Phan Anh (20 tuổi, Hà Nội) cho biết bạn gặp phải trường hợp không được thanh toán đầy đủ tiền công khi nhận dạy gia sư dù đã hoàn thành đầy đủ các buổi học theo thoả thuận. Theo đó, Phan Anh nhận dạy gia sư môn Ngữ văn và đã trao đổi trước với phụ huynh về số buổi và tiền học phí cần đóng. 

Được biết, sau nhiều lần giục hỏi, bạn chỉ nhận được một phần học phí và đành chấp nhận mất đi số tiền còn lại. "Tuy số tiền bị mất không quá lớn nhưng đó cũng là lời nhắc nhở khiến mình phải chú ý hơn khi nhận việc sau này”, Phan Anh bày tỏ. 

Trong khi đó, đối với Khánh Minh (20 tuổi, Hà Nội), bạn lại gặp phải tình huống bị giao nhiều công việc nằm ngoài phạm vi thỏa thuận ban đầu do công ty liên tục thay đổi quy định mà không báo trước. “Điển hình nhất là công ty đã điều chuyển mình sang một mảng không thuộc lĩnh vực của mình và không nằm trong phạm vi công việc đã trao đổi ban đầu. Khi từ chối, mình nhận lại những lời nói khá tiêu cực. Không những vậy, họ còn có ý ép mình làm những công việc không nằm trong thỏa thuận, và khi mình từ chối rõ ràng thì sau đó họ không trao đổi các cộng việc khác với mình nữa”, Khánh Minh kể lại. 

Có thể thấy, những tình huống phát sinh khi đi làm thêm có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của sinh viên. Vì vậy, việc trang bị kiến thức pháp luật và những kỹ năng cần thiết sẽ giúp các bạn bảo vệ tốt hơn quyền lợi của mình.

Chủ động trang bị kiến thức pháp lý 

Trao đổi thêm về vấn đề này, luật sư Phạm Thị Thuỳ Dung (Đoàn Luật sư TP.HCM) cho biết, sinh viên nên chủ động phòng ngừa các rủi ro qua hợp đồng rõ ràng hoặc thoả thuận bằng văn bản về công việc, mức lương, thời gian làm việc cũng như quyền và nghĩa vụ của các bên. “Đồng thời, sinh viên cần lưu giữ các tài liệu như hợp đồng, bảng chấm công, bảng lương, sao kê chuyển khoản, email hoặc tin nhắn trao đổi trong suốt quá trình làm việc. Đây đều có thể là căn cứ quan trọng để chứng minh quan hệ lao động và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình”, chị Dung chia sẻ. 

Trong trường hợp xảy ra các sự việc như bị chậm hoặc không được trả lương hoặc bị giao công việc ngoài nội dung đã thỏa thuận, sinh viên cần bình tĩnh trao đổi trực tiếp với người sử dụng lao động trên tinh thần thiện chí để làm rõ vấn đề và thống nhất phương án giải quyết trước khi tiếp tục công việc. Đặc biệt, việc trang bị kiến thức pháp lý cơ bản được xem là "chìa khóa" quan trọng giúp các bạn chủ động phòng ngừa rủi ro và xử lý các mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh trong quá trình làm việc. 

Bên cạnh việc trang bị kiến thức pháp lý, luật sư cũng đưa ra một số khuyến nghị nhằm giúp sinh viên hạn chế những rủi ro ngay từ khi tìm kiếm và lựa chọn công việc làm thêm. 

“Trước khi ứng tuyển, sinh viên nên dành thời gian tìm hiểu kỹ thông tin về doanh nghiệp hoặc cá nhân tuyển dụng thông qua các nguồn thông tin chính thống. Đối với doanh nghiệp, có thể tra cứu trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp để xác minh tư cách pháp lý và tình trạng hoạt động của doanh nghiệp”, chị Dung chia sẻ thêm.  

Sự chủ động trong việc tìm hiểu pháp luật và nâng cao nhận thức về quyền của người lao động của sẽ giúp các bạn trẻ hạn chế những tình huống đáng tiếc xảy ra trong bối cảnh nhu cầu làm thêm của sinh viên ngày càng gia tăng. Việc cẩn trọng ngay từ khâu tìm việc, ký kết thỏa thuận rõ ràng và lưu giữ đầy đủ các tài liệu liên quan sẽ là cơ sở để người lao động trẻ tự tin bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi cần thiết.