Hành trình tìm về chính mình của cô giáo chuyển giới

(Sóng trẻ) - Từ một Á Vương Sinh viên thanh lịch của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội đến cô giáo Ngữ Văn chuyển giới, Châu Thanh Thanh Hà (2003) đang viết nên những câu chuyện thanh xuân rực rỡ của mình. Phía sau một trái tim luôn khao khát “được sống là chính mình” cũng là những mong muốn mạnh mẽ được dùng tiếng nói, tri thức của bản thân để lan tỏa điều tích cực.

Tìm về “bầu trời mới”

Phóng viên (PV): Chị có thể chia sẻ lý do lựa chọn tên “Châu Thanh Thanh Hà” cho hành trình mới của mình được không?

Châu Thanh Thanh Hà: Mọi người biết đến tôi qua cái tên Châu Nguyễn Tùng Sơn rất nhiều vì nó gắn liền với hành trình trở thành Á Vương Sinh viên thanh lịch. Ban đầu tôi dự định giữ nguyên tên. Nhưng khi bước vào một hành trình mới, tôi cảm thấy mình muốn mở ra những chương mới hơn nên quyết định đổi tên thành “Thanh Hà” - một thánh danh được đồng thầy đặt cho khi theo Đạo Mẫu. 

Lúc ấy, tôi vẫn là một bạn nam nên ai cũng thắc mắc tại sao thầy lại đặt tên nữ tính như vậy. Chính tôi cũng vô cùng bất ngờ. Mãi đến lúc tôi chuyển mình, tôi mới nhận ra đấy cũng là một cái duyên. Vì khi ghép tên “Sơn” và “Hà” sẽ thành “Sơn Hà”, thể hiện âm dương thuận hòa. Và “Thanh Thanh Hà” khi đọc lên mang lại cảm giác mềm mại như dòng sông. Nên tôi quyết định thêm một chữ “Thanh” để gửi gắm hy vọng rằng cuộc đời của mình sẽ nhẹ nhàng hơn, tích cực hơn. Giống như tinh thần mà bản thân tôi luôn muốn lan tỏa đến với mọi người.

PV: Nhìn lại những trải nghiệm đã qua, chị cảm thấy như thế nào về hành trình của chính mình?

Châu Thanh Thanh Hà: Tôi cảm thấy mọi sự xuất hiện trong đời đều có lý do. Nếu như không có hành trình của bạn Tùng Sơn trước kia thì cũng sẽ không có hành trình của Thanh Hà bây giờ. Chính vì vậy, tôi luôn cảm thấy may mắn khi mình được sống hai cuộc đời với nhiều trải nghiệm. 

Đến bây giờ, mỗi ngày mở mắt dậy là một điều mới và hạnh phúc nhất là chính tôi cũng hào hứng với tất cả điều mình đang làm. Từ việc chọn cho bản thân một chiếc váy, chiếc đầm đến việc trang điểm.

PV: Trước đây, chị từng được công chúng biết đến với danh hiệu Á vương Sinh viên Thanh lịch. Sau đó, chị tiếp tục hành trình chuyển giới và chia sẻ câu chuyện của mình với mọi người. Nhìn lại những dấu mốc ấy, chị thấy bản thân đã thay đổi như thế nào, không chỉ về ngoại hình mà còn trong suy nghĩ và cách nhìn nhận chính mình?

Châu Thanh Thanh Hà: Hành trình từ một Á Vương đến một cô giáo chuyển giới không ngắn cũng không dài. Nhưng có một điều không bao giờ thay đổi trong tôi chính là mong muốn được sống thật với chính mình. Từ trước đến nay, tôi vẫn luôn theo đuổi những giá trị tôi đang làm. 

Khi còn là Á Vương, tôi cũng là giáo viên và ngược lại. Bản thân tôi đã đi dạy từ rất là lâu và sau khi chuyển mình xong, tôi vẫn tiếp tục công việc của mình. Vẫn là một người cô giáo, vẫn là một người với mong muốn trao truyền kiến thức đến với học trò. 

Nhưng mà có một cảm nhận của tôi về bản thân là mình đã tích cực hơn trong suy nghĩ. Mình hạnh phúc hơn với những công việc mình đang làm. Mình cảm thấy thoải mái, tự tin hơn khi đứng trước học trò và nói rằng: “Các em hãy là chính mình”. Với tôi, điều này cũng là thành công nhất trong hành trình của mình.

PV: Trước khi đưa ra quyết định chuyển giới, đâu là điều khiến chị băn khoăn nhiều nhất vào thời điểm đó?

Châu Thanh Thanh Hà: Lúc tôi quyết định chuyển mình, mẹ có nói với tôi rằng: “Hành trình này của con, con hãy cứ bước đi và đừng có sợ người khác nghĩ gì về mình cả. Bởi vì điều quan trọng nhất trong cuộc đời này là bố mẹ cảm thấy con hạnh phúc. Con hạnh phúc thì bố mẹ hạnh phúc”. Chỉ có một câu nói ấy thôi cũng đã giúp tôi dũng cảm hơn, không còn quá nhiều sợ hãi với những gì mình sẽ trải qua. 

Tuy nhiên thời điểm đặt chân lên bàn phẫu thuật, tôi không còn sợ đau. Tôi chỉ có một cảm giác duy nhất là bứt rứt vì đâu đó trong tôi vẫn sợ bố mẹ buồn, sợ bố mẹ lo lắng về mình. Bởi vì trước đó tôi chưa bao giờ trải qua một việc gì lớn như vậy. 

Thời điểm đó, tôi cũng từng đắn đo liệu rằng gia đình có phải đối mặt với áp lực từ làng xóm, dư luận hay những người xung quanh không? Nhưng mọi thứ hóa ra lại hoàn toàn khác với suy nghĩ của tôi. Gia đình được bà con làng xóm và mọi người xung quanh ủng hộ. Thậm chí bố mẹ còn được Đài truyền hình Việt Nam mời đến chia sẻ câu chuyện của gia đình đến với mọi người. Chính vì vậy, đến hiện tại, tôi luôn cảm thấy biết ơn và chưa bao giờ hối hận với quyết định chuyển giới của mình.

PV: Khi câu chuyện chuyển giới được mọi người đón nhận rộng rãi, chị cảm nhận sự quan tâm của công chúng lần này có gì khác so với thời điểm chị được biết đến qua danh hiệu Á vương? Có lời chia sẻ hay phản hồi nào từ mọi người khiến chị nhớ mãi không?

Châu Thanh Thanh Hà: Tôi cảm thấy mình rất may mắn khi nhận được tình yêu thương của tất cả mọi người. Thời điểm đăng quang Á Vương, tôi được đón nhận bởi công chúng qua hình ảnh Á Vương. Đến khi tôi chuyển mình, tôi tiếp tục được đón nhận trong hình ảnh một người phụ nữ, thậm chí là còn được đón nhận hơn. Và điều khiến tôi biết ơn nhất là tình yêu thương ấy đến từ cả những người theo dõi mình lẫn những người xa lạ, chưa bao giờ gặp mặt. 

Có một điều khá bất ngờ là tôi chưa bao giờ đề cập đến việc thi hoa hậu nhưng khi quay trở lại, mọi người luôn cổ vũ mình rất nhiệt tình: “Hà ơi, Hà đi thi hoa hậu đi”. Sự đón nhận ấy khiến tôi rất vui, đồng thời trở thành động lực để chính tôi bây giờ sẵn sàng thử sức trên hành trình mới là Road to Miss International.

“Khoe sắc, tỏa hương” từ những điều bình dị

PV: Điều gì đã đưa chị đến với nghề giáo và đâu là lý do khiến chị muốn gắn bó với công việc này?

Châu Thanh Thanh Hà: Bố tôi là một nhà giáo, gia đình cũng có truyền thống theo nghề giáo. Từ nhỏ, khi chứng kiến bố giảng dạy các em học sinh tiểu học, tôi đã được vun đắp tình yêu và sự trân trọng dành cho nghề. Tôi luôn cảm nhận nghề giáo là một công việc gắn liền với tri thức, nơi mình không chỉ được học hỏi mà còn có thể trao đi những điều có giá trị mỗi ngày.

Khi lựa chọn con đường sự nghiệp, tôi cũng suy nghĩ nhiều về môi trường mà bản thân mong muốn gắn bó. Là một người chuyển giới, tôi mong muốn được làm việc trong một môi trường cởi mở, nơi mỗi cá nhân được tôn trọng và có cơ hội phát triển theo cách riêng của mình. 

Tôi nhận thấy những giá trị ấy cũng rất gần gũi với tinh thần của nghề giáo. Người thầy không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn cần biết lắng nghe, tôn trọng sự khác biệt trong suy nghĩ và cá tính của mỗi học sinh.

PV: Trong hành trình dạy học ấy, có khoảnh khắc nào khiến chị cảm nhận rõ ràng rằng mình đang được mọi người đón nhận với con người mà mình mong muốn trở thành không?

Châu Thanh Thanh Hà: Trong công việc giảng dạy, tôi có cơ hội tiếp xúc với nhiều người từ học sinh, phụ huynh đến đồng nghiệp. Ngay cả khi dạy học online, tôi vẫn có những buổi gặp gỡ phụ huynh qua các cuộc họp online. Và điều khiến tôi cảm thấy may mắn là mình luôn nhận được sự tin tưởng, đón nhận từ mọi người. 

Tôi có một câu chuyện khá vui mà bản thân đã từng chia sẻ trên mạng xã hội là khi đến dạy gia sư cho một em học trò, phụ huynh nhận ra tôi và chủ động hỏi chuyện. Phụ huynh hỏi: “Cô có phải là cô Thanh Hà không? Giáo viên mới dạy em không? Sao cô đẹp như thế?”. Đó là những câu nói có thể với mọi người là bình thường, nhỏ nhặt thôi nhưng tôi cảm thấy vui vô cùng vì cách phụ huynh trò chuyện với mình rất tự nhiên, chân thành. 

Có những lúc tôi còn tự hỏi tại sao mình lại may mắn đến thế. Vì nhờ những khoảnh khắc rất nhỏ nhặt như vậy thôi mà tự dưng mình có thêm niềm tin vào hành trình mình lựa chọn. 

PV: Vậy khi có thêm những cơ hội mới bên cạnh công việc giảng dạy, chị cân nhắc như thế nào để lựa chọn hướng đi phù hợp với bản thân?

Châu Thanh Thanh Hà: Dạy học là công việc hiển nhiên mà bản thân tôi sẽ làm. Tôi học sư phạm, được đào tạo để trở thành một giáo viên nên luôn mong muốn sử dụng những kiến thức mình có để giúp đỡ những học sinh còn loay hoay với Ngữ Văn. Tôi muốn các em tìm thấy niềm tin, tình yêu với văn học và đặc biệt là tự tin chinh phục những kỳ thi quan trọng với các em như thi tốt nghiệp THPT. 

Tính đến nay tôi đã có hơn 5 năm dạy học. Nhiều người thường thắc mắc sao tôi mới tốt nghiệp mà đã có hơn 5 năm dạy vì thực tế tôi đã bắt đầu dạy học từ khi là học sinh lớp 12. Đôi khi tôi cũng nói vui rằng nghề chọn mình. Nên mình cơ hội đồng hành với nhiều thế hệ học sinh, trong đó có cả những em đạt danh hiệu thủ khoa, á khoa ở nhiều trường đại học trên cả nước. 

Cảm giác nhìn thấy học trò tiến bộ, đạt được mục tiêu và từng bước thực hiện ước mơ của mình khiến tôi thực sự hạnh phúc. Có những hôm đang đi trên đường, tôi bất ngờ nhận được cuộc gọi của học sinh báo: “Cô ơi, em đỗ nguyện vọng 1 rồi”. Chỉ một tin như vậy thôi cũng đủ khiến tôi vui cả ngày, cứ tủm tỉm cười một mình mãi. Với tôi, đó chính là niềm hạnh phúc rất riêng mà nghề giáo mang lại và là một trong những động lực lớn nhất để tôi tiếp tục gắn bó với công việc.

PV: Trong quá trình giảng dạy, chị mong muốn mang đến cho học sinh những điều gì ngoài những kiến thức chỉ có trên lớp?

Châu Thanh Thanh Hà: Với môn Ngữ Văn, tôi nghĩ rằng đây không chỉ là một môn học đơn thuần giúp học sinh chinh phục một lĩnh vực kiến thức mà nó còn có ý nghĩa sâu sắc hơn. Bởi “văn học là nhân học”, văn học dạy chúng ta về những điều trong cuộc sống để góp phần bồi đắp tâm hồn, giúp mỗi người học cách làm người. 

Qua từng tác phẩm, chúng ta cũng có thể hiểu bản thân hơn, biết yêu thương mình và trân trọng cuộc sống hơn. Những thông điệp, giá trị mà văn học gửi gắm cũng giúp mỗi người hoàn thiện bản thân và trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình. Tôi muốn giúp học sinh nhận ra những điều như vậy. 

PV: Chị đã có hơn 5 năm làm nghề giáo. Có kỉ niệm nào về những người học trò của chị để lại cho chị nhiều ấn tượng không?

Châu Thanh Thanh Hà: Trong số những học trò tôi từng dạy, có một em để lại cho tôi tình cảm rất đặc biệt. Em từng đạt thành tích nổi bật trong môn Ngữ Văn và hiện đã tốt nghiệp đại học với kết quả tốt. Tôi luôn cảm thấy tự hào khi chứng kiến hành trình học tập và trưởng thành của em. Nhưng trong quá trình đồng hành, em cũng chia sẻ với tôi rất nhiều về những mất mát của bản thân. Có lúc là nỗi nhớ mẹ, có lúc lại là cảm giác cô đơn khi em phải tự mình đối diện với nhiều khó khăn trong cuộc sống vì thiếu vắng những người thân. Mỗi lần như vậy, tôi luôn nói với em rằng: “Em ơi, em qua đây với chị, chị em mình ăn cơm với nhau”, “Em đi chơi cùng với chị nhé” và cũng luôn dặn em có áp lực thì kể mình nghe.

Trong một tiết dạy các em lớp 12 gần đây của tôi, khi cùng phân tích bài thơ để trả lời cho câu hỏi định nghĩa về “chốn về”, tôi có chia sẻ rằng có những người may mắn luôn có gia đình, có mái ấm để trở về. Nhưng cũng có những người phải tự tìm cho mình một nơi để thuộc về. Vì vậy mỗi người đều sẽ có một cách định nghĩa riêng về hai chữ “chốn về”. Và với em học trò ấy thì có lẽ tôi cũng là một trong những “chốn về”. Điều đó là điều tôi cảm thấy vô cùng đáng quý. Vì tôi không chỉ có thể giúp học trò đạt được thành tích tốt mà còn có thể là điểm tựa tinh thần để học trò bước tiếp hành trình của mình. 

PV: Nhìn lại chặng đường của mình, chị thấy những mục tiêu ban đầu đã được thực hiện đến đâu? Có mục tiêu nào chị vẫn muốn tiếp tục theo đuổi ở hiện tại không? 

Châu Thanh Thanh Hà: Tôi nghĩ rằng mỗi người đều có những mục tiêu khác nhau trong cuộc đời. Nhưng có lẽ mục tiêu lớn nhất mà tôi đã thực hiện được chính là được sống thật với bản thân. Đến thời điểm hiện tại, không có điều gì khiến tôi cảm thấy hạnh phúc và trân trọng hơn việc được sống đúng với con người mình.

Tôi cũng đã công bố dự định tham gia Miss International Queen năm nay. Với tôi, hành trình này không chỉ đơn thuần là cơ hội để khẳng định bản thân mà còn là dịp để tiếng nói của mình được lắng nghe rộng rãi hơn. Tôi hiểu rằng cộng đồng của mình vẫn còn đối mặt với nhiều định kiến và những rào cản trong cuộc sống. Vì vậy, tôi mong muốn sử dụng tiếng nói, tri thức và những trải nghiệm mình có để góp phần lan tỏa hình ảnh một người phụ nữ chuyển giới tự tin, văn minh, có tri thức và biết theo đuổi những giá trị tốt đẹp. 

PV: Nếu trước đây thành công có thể được đo bằng những mục tiêu cụ thể như thành tích học tập, sự tự chủ về tài chính hay việc thực hiện ước mơ chuyển giới, thì ở hiện tại, chị định nghĩa thành công như thế nào? 

Châu Thanh Thanh Hà: Tôi nghĩ rằng thành công với mình ở thời điểm hiện tại không được định nghĩa bằng việc mình có bao nhiêu danh hiệu hay sở hữu bao nhiêu tiền mà nằm ở việc mình đã làm được bao nhiêu điều tử tế và có ích cho những người xung quanh. Vì vậy mỗi ngày tôi đều cố gắng bắt đầu từ những điều nhỏ nhất mà bản thân có thể làm được.

Với công việc giảng dạy, ngày nào tôi cũng dạy và cố gắng trao đi tri thức. Bởi đây là một trong những cách thiết thực nhất để tôi đóng góp những giá trị tích cực cho cộng đồng. Tôi đã triển khai dự án “Học văn - Chạm đời”, nhằm chia sẻ kiến thức văn học miễn phí đến học sinh trên khắp cả nước, đặc biệt là các em có hoàn cảnh khó khăn nơi vùng sâu, vùng xa - địa điểm hạn chế về điều kiện học thêm hay tiếp cận kiến thức nâng cao.

Tôi tin rằng, thông qua những bài học kết nối giữa văn học và đời sống, các em không chỉ tích lũy thêm kiến thức mà còn có được những bài học ý nghĩa. Từ đó khơi dậy niềm yêu thích, truyền cảm hứng học tập môn Ngữ văn, giúp các em thêm tin tưởng vào bản thân, dám ước mơ và nỗ lực hiện thực hóa ước mơ của mình.

Bên cạnh đó, tôi còn có cơ hội đồng hành với nhiều dự án thiện nguyện trên cương vị đại sứ. Song song với những công việc như người mẫu, diễn giả hay MC, tôi cũng dành sự quan tâm và ủng hộ cho những dự án mà nhiều bạn trẻ thực hiện. 

PV: Chị mong mọi người sẽ nhớ đến mình với hình ảnh như thế nào?

Châu Thanh Thanh Hà: Tôi mong mọi người sẽ nhớ đến mình như một cô giáo dạy Văn bình thường như bao cô giáo khác. Nhưng cô giáo ấy sẽ luôn mang trong mình tinh thần của một đóa hoa, biết khoe sắc và tỏa hương theo cách riêng. 

Tôi cũng hy vọng qua hành trình của bản thân có thể gửi gắm đến mọi người rằng hãy luôn là chính mình, nỗ lực với công việc và sống hết mình với đam mê. Bởi khi được sống thật với bản thân, mỗi người đều có thể tỏa sáng theo cách của riêng mình. 

PV: Xin cảm ơn chị Thanh Hà với những chia sẻ đầy chân thành. Chúc chị luôn mạnh khỏe và tiếp tục hành trình lan tỏa những giá trị tử tế đến cộng đồng!