Sinh viên báo chí tìm hướng đi trước làn sóng sáp nhập

(Sóng trẻ) - Làn sóng sáp nhập, tinh gọn bộ máy các cơ quan báo chí đang đặt ra những thay đổi trong cơ hội việc làm và yêu cầu nghề nghiệp đối với sinh viên báo chí. Trước bối cảnh đó, chủ động nâng cao năng lực và thích ứng với thị trường lao động trở thành yêu cầu cấp thiết đối với người trẻ theo đuổi nghề báo.

Tòa soạn tinh gọn, áp lực việc làm gia tăng

Ngành Báo chí luôn duy trì điểm chuẩn thuộc nhóm dẫn đầu cả nước nhờ nhu cầu nhân lực lớn từ doanh nghiệp và xã hội. Tuy nhiên, niềm tự hào ấy lại nhanh chóng nhường chỗ cho những trăn trở khi các cử nhân hoàn thành chương trình học và phải đối diện với thực tế khắc nghiệt của thị trường việc làm giữa lúc nhiều tòa soạn đang trong quá trình sáp nhập, tinh giản bộ máy.

Theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, trong nhiệm kỳ 2021 - 2025, việc sắp xếp hệ thống báo chí theo quy hoạch đã cơ bản hoàn thành theo Quyết định số 362/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đối với các cơ quan báo chí. Cụ thể, năm 2019, cả nước có 195 cơ quan báo thì đến tháng 12/2025 còn 137 cơ quan, giảm 58 cơ quan.

Việc quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đã và đang tạo ra một sự thay đổi mạnh mẽ. Hàng loạt cơ quan báo chí tiến hành sáp nhập, đi kèm với đó là quá trình tinh giản biên chế để tối ưu hóa bộ máy hoạt động. 

Thực tế hiện nay, các tòa soạn không còn tuyển dụng nhiều như trước. Thay vì cần nhiều nhân sự để rải khắp các mảng, các cơ quan báo chí ưu tiên giữ lại những cây bút cứng nghề hoặc tuyển dụng những cá nhân đa nhiệm, thành thạo nhiều kỹ năng. 

Điều này đẩy sinh viên vào một cuộc cạnh tranh khốc liệt. Áp lực việc làm đúng ngành trở thành nỗi trăn trở thường trực của sinh viên báo chí năm cuối nói riêng và các bạn sinh viên ngành báo nói chung.

Bạn Nguyễn Kim Anh, sinh viên ngành Báo Mạng điện tử A2 K46, Học viện Báo chí và Tuyên truyền chia sẻ nỗi lo: “Mình hiểu rất rõ sự khắc nghiệt của đợt tinh giản nhân sự này. Áp lực cạnh tranh và nỗi lo ra trường không có việc làm luôn thường trực, buộc mình phải tìm tòi và học hỏi thêm những hướng đi ngoài chuyên ngành cốt lõi. Đam mê thôi lúc này là chưa đủ. Vì vậy, những bạn trẻ đang có dự định theo đuổi con đường này cần phải nhìn nhận thực tế và cân nhắc thật kỹ lưỡng trước khi lựa chọn”.

Chủ động học hỏi, thêm hướng đi mới

Trao đổi với thầy Lương Đông Sơn - Giảng viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền, trước xu hướng sáp nhập, tinh gọn các tòa soạn, sinh viên báo chí cần chủ động thích ứng thay vì chỉ trông chờ vào những vị trí việc làm trong các cơ quan báo chí truyền thống. Lợi thế của người trẻ nằm ở sự nhanh nhạy với công nghệ và khả năng tiếp cận những phương thức làm báo mới. Vì vậy, sinh viên cần tận dụng lợi thế này để chủ động tìm tòi và tìm ra hướng đi phù hợp cho mình.

Bên cạnh khả năng sử dụng công nghệ, thầy Lương Đông Sơn nhấn mạnh kiến thức chuyên ngành và tư duy báo chí vẫn là nền tảng quan trọng đối với mỗi sinh viên. Theo thầy, “dù công nghệ có thay đổi đến đâu, sinh viên vẫn cần giữ vững kiến thức chuyên môn, tư duy nghề nghiệp và tinh thần sẵn sàng học hỏi”. 

Người học cần chủ động tự bổ sung kỹ năng, cập nhật xu hướng mới, đồng thời mở rộng lựa chọn nghề nghiệp sang các lĩnh vực như truyền thông, quan hệ công chúng (PR), sáng tạo nội dung và sản xuất sản phẩm đa phương tiện. Khả năng kết hợp nền tảng chuyên môn với kỹ năng mới sẽ giúp sinh viên linh hoạt hơn trước những biến động của thị trường lao động.

Trước bức tranh thị trường đầy biến động, nhiều sinh viên báo chí đã chủ động “rẽ sóng”, không còn bó hẹp mục tiêu nghề nghiệp phía sau cánh cửa của các tòa soạn truyền thống. Với nền tảng kiến thức vững chắc về tổng hợp thông tin, kỹ năng phỏng vấn, tư duy ngôn ngữ và nhạy bén với các vấn đề xã hội, cử nhân báo chí hoàn toàn có thể tìm thấy chỗ đứng ở nhiều lĩnh vực khác nhau.

Người học có thể thử sức tại các công ty agency, quảng cáo, bộ phận truyền thông của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, việc trở thành một nhà sáng tạo nội dung độc lập như sản xuất podcast, xây dựng kênh youtube, tiktok cũng là một hướng đi mới, cho phép các bạn trẻ làm nghề một cách chủ động, tự do mà vẫn mang lại giá trị thông tin cho cộng đồng.

Làn sóng sáp nhập có thể làm thay đổi quy mô tòa soạn, cách thức vận hành và nhu cầu tuyển dụng, nhưng không làm mất đi giá trị cốt lõi của nghề báo. Chính vì vậy, các bạn sinh viên cần có cho mình năng lực làm chủ thông tin, tư duy độc lập và trách nhiệm với sản phẩm báo chí, truyền thông. Đây là những nền tảng quyết định khả năng phát triển lâu dài.