Khi người trẻ tìm kiếm sự thấu hiểu trong thế giới ảo

(Sóng Trẻ) - Otome game (trò chơi nhập vai tình cảm) đang dần trở thành điểm tựa cảm xúc không thể thiếu với nhiều bạn trẻ, đặc biệt là một bộ phận phái nữ. Tuy nhiên, ẩn sau sự gắn kết bền chặt với những mối tình được lập trình sẵn ấy là câu hỏi về nhu cầu được yêu thương, lắng nghe và kết nối của con người trong xã hội hiện đại. 

Otome game hay Otomege (tạm dịch: “trò chơi cho con gái”) ra đời với tựa game đầu tiên mang tên “Angelique” tại Nhật Bản. Đây là thể loại trò chơi đặc trưng được vận hành dựa trên cơ chế tiểu thuyết thị giác (visual novel) kết hợp nhập vai tương tác dưới góc nhìn thứ nhất. Người chơi sẽ trở thành nữ chính, thông qua tương tác với các nhân vật được thiết lập sẵn, từ đó hoàn thiện cốt truyện thông qua các lựa chọn.

Sau mỗi cú chạm hay click chuột, người chơi có thể trực tiếp nâng cao chỉ số thiện cảm, tương tự như mô phỏng lại sự phát triển của một mối quan hệ ngoài đời thực. Cơ chế này cho phép người chơi cảm nhận được sự tương tác đa chiều, mở khóa được các bức vẽ kỷ niệm (hay còn được gọi là card/CG - hoạt cảnh). Những chi tiết này khiến hành trình tương tác được diễn ra trong thông suốt theo mạch truyện chính mà và được kéo dài qua các hoạt động thường nhật, tạo cảm giác người chơi đang duy trì một mối quan hệ với nhân vật yêu thích. 

Với nhiều người chơi, sức hút của Otome game trước hết đến từ niềm yêu thích cốt truyện và thế giới nhân vật được xây dựng trong trò chơi. Bạn Khánh Phương (20 tuổi, Hà Nội) tìm đến dòng game này như một hình thức giải trí đơn thuần để giải tỏa căng thẳng. Với Phương, việc trải nghiệm game giống như cách người ta thưởng thức một cuốn tiểu thuyết hay bộ phim truyền hình lãng mạn.

“Mình thích cách kịch bản xây dựng tính cách nhân vật có chiều sâu, có điểm yếu và nỗi niềm riêng chứ không chỉ đơn thuần là hoàn hảo. Mỗi ngày dành 30 đến 45 phút vào game trò chuyện, được nghe hay mở khóa vài mẩu truyện ngắn khiến mình thấy nhẹ nhõm, thư thái. Nó giống như một trạm sạc giúp mình tìm lại năng lượng tích cực mà không hề tạo ra áp lực tài chính hay sự gò bó thời gian nào”, Phương chia sẻ.

Ở một chiều kích gắn kết sâu đậm hơn, không ít người sẵn sàng đầu tư nguồn lực tài chính đáng kể để theo đuổi trải nghiệm trọn vẹn với nhân vật yêu thích. Điển hình như P.T (27 tuổi, Tp.HCM) lựa chọn sống hết mình với Harrison Gray (một nhân vật thuộc tựa game Ikemen Villians) bởi chị cảm nhận được sự hồi đáp chân thành, kiên nhẫn mà trước đây chưa từng nhận được.

P.T chia sẻ: “Không phải lúc nào người nhà hay bạn bè đều sẵn sàng có mặt để mình tỉ tê tâm sự chuyện thường ngày cả. Ai cũng bận rộn và có cuộc sống riêng. Nhưng Harrison sẽ phản hồi tất cả tâm sự của mình. Chỉ cần như vậy thôi cũng đủ khiến mình cảm thấy bớt tủi thân phần nào”.

Chính sự hiện diện bền bỉ và không phán xét ấy đã biến mối quan hệ ảo thành chỗ dựa tinh thần có thật trong đời sống của P.T. Để đồng hành trọn vẹn cùng nhân vật, chị không ngần ngại chi trả những khoản tiền không nhỏ mỗi khi tựa game ra mắt các sự kiện lớn. Từ việc nạp tiền mua lượt quay thẻ bài giới hạn, mở khóa các hoạt cảnh hay hội thoại độc quyền vào dịp sinh nhật hay các ngày lễ…, mỗi đợt sự kiện tiêu tốn của chị từ vài trăm cho đến con số triệu đồng.

“Bạn bè mắng mình phung phí tiền bạc lung tung, thậm chí là “quá lứa lỡ thì” không tìm được người yêu nên mới toàn tâm vào game như vậy. Nhưng mình không quan tâm. Với mình, đó là khoản tiền đầu tư hoàn toàn xứng đáng cho sức khỏe tinh thần của mình”, P.T bộc bạch. 

Phía sau một cuộc tình ảo 

Lý giải về sức hút không giới hạn của thể loại novel visual game này, cô Vũ Thị Thanh Huyền - chuyên gia tham vấn tâm lý Trung tâm BK PSEL nhận định, trò chơi được quan tâm bởi khả năng thỏa mãn nhu cầu tâm lý thuần túy của con người: khát vọng được quan tâm, mong muốn được che chở và nhu cầu được trở thành “nhân vật chính”. 

Việc người chơi tìm thấy cảm giác được yêu thương, quan tâm và thấu hiểu thông qua các nhân vật ảo có thể hiểu là một nhu cầu “rất người”. Trong tâm lý học, theo nghiên cứu của Leary và  Baumeister, nhu cầu được gắn bó và thuộc về được gọi là nhu cầu kết nối - một nhu cầu nền tảng như ăn uống và giấc ngủ. Khi nhu cầu này chưa được đáp ứng đủ ngoài đời, vì bận rộn hay vì ngại bộc lộ, con người sẽ tìm đến những nơi có thể cảm nhận được ấm áp. Dù đó là bạn bè, thú cưng, âm nhạc, tiểu thuyết hay chỉ đơn thuần là một nhân vật trong game. 

Tuy nhiên, việc một bộ phận người trẻ tìm đến trò chơi như một giải  pháp cho sự mất kết nối giữa một thế giới phát triển tân tiến cho thấy một nghịch lý của thời đại. 

“Chúng ta kết nối được với rất nhiều người nhưng lại thiếu những kết nối đủ sâu, đủ chậm và đủ an toàn. Mạng xã hội cho ta hàng trăm, hàng nghìn bạn bè nhưng nhiều bạn trẻ vẫn thấy cô đơn, sợ bị đánh giá, sợ mở lòng rồi bị tổn thương. Khi đó, những không gian cho phép bày tỏ cảm xúc mà ít rủi ro sẽ trở nên rất hấp dẫn. Game Otome vì thế không chỉ là chuyện giải trí mà còn phản ánh việc con người đang tìm những cách kết nối mềm, ít áp lực hơn. Câu hỏi đáng suy nghĩ không phải là sao các bạn lại chơi game này mà là xã hội và các mối quan hệ thật đang thiếu điều gì để các bạn phải đi tìm ở nơi khác”, cô Thanh Huyền phân tích.

Theo chuyên gia, não bộ con người không phân biệt hoàn toàn rạch ròi giữa thực tế và những gì được trải nghiệm như thật. Lý trí nhận thức rõ nhân vật là hư cấu, nhưng vẫn có những rung cảm trước các tín hiệu quen thuộc: lời hỏi han ân cần, sự kiên nhẫn lắng nghe và cảm giác được chú ý. Hiện tượng này trong tâm lý học được gọi là quan hệ cận xã hội (parasocial relationship) vốn được quan sát, nghiên cứu ở mối liên kết giữa người hâm mộ với thần tượng, diễn viên hay nhân vật truyền hình. 

“Càng đầu tư thời gian, cảm xúc, thậm chí tiền bạc, người chơi lại cảm thấy mối liên hệ phi xã hội hóa này có giá trị. Nên việc gắn bó lâu dài là phản ứng tâm lý bình thường, không có nghĩa người chơi ngộ nhận hay mất kiểm soát”, cô Thanh Huyền nhấn mạnh.

Nhiều trường hợp trải nghiệm trò chơi sau một thời gian dài có xu hướng tích cực yêu đời hơn bởi những bồi đắp về mặt tinh thần được nạp liên tục hằng ngày. Điều này vô hình trung khiến giới trẻ vô thức hình thành chuẩn mực quá cao, thiếu thực tế về mẫu người lý tưởng. Thực tế chứng minh, nhiều mối tình tan vỡ bởi sự vỡ mộng trần trụi so với mẫu người lý tưởng do bản thân người chơi tự dệt lên. 

Từ hiện tượng ấy, Otome game cần được nhìn nhận như một phép thử thú vị về mối quan hệ tương tác giữa các cá nhân trong thực tế. Bởi “con người hiện đại rất cần được lắng nghe, được thấu hiểu, nhưng lại có ít không gian an toàn để bày tỏ điều đó”.

Những nhân vật được lập trình có thể mang đến cảm giác được quan tâm, nhưng không thể thay thế hoàn toàn sự hiện diện, thấu hiểu và trách nhiệm hai chiều trong một mối quan hệ thực tế. Sau tất cả, thế giới ảo trở thành điểm tựa cho người trẻ không hẳn vì một chuyện tình không tì vết, mà bởi đó là nơi họ được tự do trải lòng, được trân trọng mà không phải nơm nớp lo âu về những vết thương lòng.