Ký ức về ‘sóng ngầm’ từ những con tàu hải cảng Trung Quốc

(Sóng trẻ) - Từng có một giai đoạn, ngư dân Hải Hậu (Ninh Bình) sống trong nỗi bất an thường trực mỗi khi ra khơi. Không phải vì thời tiết, cũng chẳng bởi cá ít - mà bởi cái bóng của những con tàu hải cảnh Trung Quốc xuất hiện ở vùng biển họ vốn coi là “nhà”.

Theo báo cáo nghiên cứu RRA594 - 1 của RAND Corporation, trong giai đoạn 2013 - 2019, các vụ tàu Trung Quốc truy đuổi tàu cá Việt Nam được ghi nhận với quy mô ảnh hưởng lên tới hàng chục tàu mỗi năm. Cùng thời kỳ, hành vi đâm va khiến tàu cá Việt Nam hư hại, thậm chí chìm, được ghi nhận ảnh hưởng tới tối đa 6 tàu trong một năm. Những con số này cho thấy sức ép mà ngư dân Việt Nam phải đối mặt trong quá trình mưu sinh trên biển.

Với những người đã dành hàng chục năm cuộc đời lênh đênh trên biển, việc nhận biết một con tàu khác thường từ xa gần như đã trở thành phản xạ. Thế nhưng, trong những năm tháng ấy, sự xuất hiện của tàu hải cảnh Trung Quốc luôn khiến ngư dân phải thay đổi kế hoạch đánh bắt. Có người buộc phải bỏ lại ngư cụ, có chuyến đi phải kết thúc sớm dù chưa thu được nhiều thành quả. Nỗi lo không chỉ nằm ở những thiệt hại có thể nhìn thấy, mà còn ở cảm giác không biết điều gì sẽ xảy ra khi con tàu tiếp tục tiến lại gần.

Ông Nguyễn Văn Thành, một ngư dân có hơn 30 năm kinh nghiệm bám biển, kể lại: “Khoảng 5 - 10 năm trước, cứ ra khơi là chúng tôi lại lo lắng. Mặc dù chúng tôi không vi phạm, chỉ đánh bắt trong vùng biển mình thôi nhưng chỉ cần thấy bóng tàu lạ có chữ Trung là mọi người lập tức cắt lưới, quay đầu. Nhiều lúc không kịp trở tay, tàu hải cảnh Trung Quốc xuất hiện và xua đuổi, uy hiếp chúng tôi bằng loa phóng thanh. Thậm chí một số tàu còn bị họ áp sát, đâm va, khiến tàu thuyền của ngư dân thiệt hại nặng nề”

Điều đáng sợ nhất trong những lần đối mặt ấy là ngư dân thường ở vào thế bị động. Giữa không gian biển rộng lớn, khi tàu lạ bất ngờ áp sát hoặc phát tín hiệu xua đuổi, họ phải nhanh chóng đưa ra lựa chọn: tiếp tục đánh bắt hay tìm cách rời khỏi khu vực để bảo đảm an toàn. Với mỗi quyết định quay đầu, những ngày công, chi phí nhiên liệu và cả khoản thu nhập dự tính đều có thể trở thành con số mất trắng. Đằng sau một lần cắt lưới hay một chuyến biển dang dở là gánh nặng mưu sinh mà mỗi gia đình phải tự xoay xở.

Việc bị đe dọa và xua đuổi ngoài biển không chỉ làm tổn thất về vật chất mà còn để lại những vết thương sâu sắc trong tâm lý của ngư dân. Nhiều người từng yêu biển, coi đó là phần máu thịt của mình nhưng giờ đây mỗi lần ra khơi là một cuộc chiến tâm lý. Họ không còn sự tự tin như trước, thay vào đó là cảm giác bất an, sợ hãi và căng thẳng tột độ. Những chuyến đi vốn là cơ hội kiếm sống giờ trở thành nỗi lo lắng về những con tàu hải cảnh Trung Quốc.

Chuyến đi mà còn đeo bám họ trong cuộc sống hàng ngày. Nhiều gia đình sống trong trạng trạng thái chờ đợi, từng giờ, từng phút để nghe tin từ người thân ra khơi. Mỗi lần điện thoại reo vào ban đêm hay những tin nhắn báo sóng yếu là lòng họ lại thắt lại.

Hiện tại tình hình biển cùng với nỗi lo về hải cảnh Trung Quốc đã phần nào ổn định. Những chuyến tàu ra khơi giờ đây không còn phải đối mặt với sự đe dọa như trước. Nhờ sự can thiệp của chính quyền, các biện pháp bảo vệ ngư dân được thắt chặt và sự xuất hiện của các lực lượng kiểm soát biển đã mang lại cảm giác an toàn hơn.

Tuy nỗi lo đã lùi xa, những tổn thương tinh thần vẫn còn đọng lại trong tâm trí của không ít ngư dân. Mặc dù họ đã quay lại với nghề, những cảm giác lo lắng, bất an vẫn đôi lúc hiện về, đặc biệt trong những chuyến đi xa hoặc vào ban đêm. “Chúng tôi không còn sợ nữa, nhưng khi nghe tin về tàu lạ vẫn có chút lo. Giờ đây, niềm tin vào biển cả dần được khôi phục, nhưng vết hằn tâm lý từ những năm tháng khó khăn đối mặt với hải cảnh Trung Quốc ấy vẫn không dễ xóa nhòa”. ông Danh Hạnh (56 tuổi, Ninh Bình) một ngư dân lâu năm chia sẻ.

Mặc dù mối lo về tàu hải cảnh Trung Quốc đã giảm bớt, nhưng với ngư dân Hải Hậu, biển cả vẫn là một thử thách không ngừng. Sự cải thiện trong công tác bảo vệ và hỗ trợ từ cơ quan chức năng đã giúp họ an tâm hơn khi ra khơi, nhưng vẫn không thể chủ quan trước những nguy cơ tiềm ẩn. Với tinh thần kiên cường, ngư dân Hải Hậu tiếp tục bám biển, giữ vững niềm tin vào nghề truyền thống, dù sóng gió vẫn luôn hiện hữu trong hành trình mưu sinh của họ.