Làm xuyên đêm, nhận lương “bèo”: Sinh viên vất vả nhưng thiệt thòi

(Sóng trẻ) - Khi thành phố chìm vào giấc ngủ, không ít sinh viên vẫn miệt mài mưu sinh trong ánh đèn vàng của quán cà phê, cửa hàng tiện lợi hay kho hàng thương mại điện tử. Họ làm việc xuyên đêm, đổi lại là những đồng lương ít ỏi, thậm chí thấp hơn quy định pháp luật.

Ngô Lê Minh Huệ - sinh viên Trường Đại học Luật (Đại học Quốc gia Hà Nội)  đã quen với việc tan ca lúc bình minh. Mỗi tối, cô bắt đầu công việc phục vụ tại một quán cà phê từ 22 giờ đến 6 giờ sáng hôm sau. “Tuần đầu tiên mình làm thử việc không lương, sau đó được trả 20.000 đồng/giờ”, Huệ kể.

Ban đêm, lượng khách ít hơn nhưng công việc không hề nhẹ. Khi vắng khách, Huệ vẫn phải dọn dẹp, kiểm kê hàng hóa, rà soát hạn sử dụng và ghi chép sổ sách. “Hết ca là về ký túc xá tắm rửa rồi lên lớp luôn. Có hôm mệt quá, mình ngủ gật ngay trong giờ học”, cô cười gượng.

Trước đó, Vân chỉ nghĩ đơn giản rằng làm ca nào cũng như nhau, miễn là có thu nhập ổn định. Mỗi đêm đi làm, cô nhận 25.000 đồng/giờ, mức lương mà Vân cho là “tạm được” so với công việc bán thời gian. Nhưng khi được hỏi về quy định mức lương làm ca đêm, Vân ngỡ ngàng: “Mình không biết là ca đêm phải được trả cao hơn ca ngày. Hóa ra, mỗi giờ làm của mình lại còn thấp hơn mức tối thiểu”.

Cùng cảnh làm ca đêm, Trần Nhật Minh - sinh viên Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội - nhận mức 18.000 đồng/giờ tại một quán cà phê ở Bắc Từ Liêm. “Mình nghĩ lương vậy là ổn vì ít khách, công việc cũng nhẹ hơn. Mình làm từ 22 giờ đến 6 giờ sáng, rồi ngủ đến trưa để chiều đi học”, Minh nói.

Không riêng Minh hay Huệ, nhiều sinh viên hiện nay vẫn làm việc mà không nắm rõ quy định pháp luật về lương ca đêm. Sự thiếu hiểu biết khiến các bạn dễ chấp nhận mức thù lao thấp, thậm chí bị thiệt quyền lợi.

Theo Điều 56 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, người lao động làm việc ban đêm phải được trả thêm ít nhất 30% tiền lương so với mức lương của công việc ban ngày. Nếu làm thêm giờ vào ban đêm, người lao động còn được cộng thêm 20% tiền lương theo quy định.

Luật sư Nguyễn Thúy Hạnh (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho rằng, nhiều sinh viên làm thêm vì nhu cầu trang trải cuộc sống nhưng chưa ý thức được quyền lợi của mình: “Khi đi làm, các bạn nên ký hợp đồng rõ ràng, nắm rõ quy định về lương, đặc biệt khi làm ca đêm. Nếu phát hiện mức trả thấp hơn quy định, nên thẳng thắn trao đổi với người sử dụng lao động để được điều chỉnh”.

Theo Nghị định 38/2022/NĐ-CP, mức lương tối thiểu theo giờ tại vùng I - bao gồm TP Hà Nội là 22.500 đồng/giờ. Tuy nhiên, thực tế nhiều sinh viên chỉ được trả 18.000 - 20.000 đồng/giờ, thấp hơn cả mức sàn tối thiểu.

Luật sư Hạnh nhấn mạnh: “Nếu người lao động, bao gồm cả sinh viên làm thêm, bị trả lương thấp hơn quy định, cần mạnh dạn phản ánh với quản lý hoặc bộ phận nhân sự. Làm việc tại các cơ sở uy tín, có chính sách rõ ràng là cách tốt nhất để bảo vệ quyền lợi của mình”.

Những ca làm xuyên đêm là minh chứng cho mong muốn tự lập của sinh viên, những người trẻ đang tự lo cho cuộc sống của mình. Nhưng cùng với đó, họ cần được trả công xứng đáng và được bảo vệ theo luật lao động.

Bởi sau những đêm thức trắng, điều họ xứng đáng nhận không chỉ là vài tờ tiền công, mà là sự tôn trọng dành cho sức lao động của mình.