Nền tảng số - “Công cụ” giúp người trẻ nâng cao hiểu biết pháp luật

(Sóng trẻ) - Nền tảng mạng xã hội đang dần trở thành kênh thông tin quen thuộc giúp người trẻ dễ dàng tiếp cận nhiều hơn với pháp luật. Tuy nhiên, bên cạnh cơ hội mở rộng hiểu biết, việc tiếp nhận thông tin trên không gian số cũng đặt ra không ít thách thức, tạo nên khoảng cách giữa hiểu biết pháp luật và hành vi thực tế.

Tiếp nhận kiến thức pháp luật qua nền tảng số

Ngày nay, việc tôn trọng và tuân thủ pháp luật trở thành vấn đề chung của toàn xã hội. Tuy nhiên, với đặc thù là nhóm có tần suất tiếp xúc cao với môi trường số, người trẻ hình thành nhận thức pháp luật trong những điều kiện rất riêng.

Theo báo cáo “Cuộc sống số của người Việt Nam” do Q&Me công bố năm 2025, có tới 51% người trẻ trong độ tuổi 18-29 dành hơn 3 giờ mỗi ngày cho mạng xã hội. Con số này cho thấy tác động rõ rệt của không gian số đối với quá trình tiếp nhận và hình thành nhận thức pháp lý của giới trẻ.

Trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh mẽ, sinh viên và người trẻ có thêm nhiều kênh để tiếp cận thông tin pháp luật. Nhờ sự hỗ trợ của nền tảng số, các quy định pháp lý dần trở nên gần gũi, dễ hiểu và thuận tiện hơn trong đời sống hằng ngày.

Nhận định về mức độ quan tâm của giới trẻ đối với pháp luật hiện nay, anh Xuân Đạt (sinh viên Trường Đại học Luật Hà Nội) cho rằng so với trước đây, người trẻ đã chủ động tìm hiểu pháp luật nhiều hơn. Tuy nhiên, sự quan tâm này thường chỉ mang tính tình huống, xuất hiện khi họ gặp các vấn đề cụ thể như hợp đồng lao động, lừa đảo trực tuyến hay vi phạm giao thông.

Giới trẻ vẫn có nhu cầu tìm hiểu pháp luật, song gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn thông tin vừa uy tín, vừa dễ hiểu để nắm đúng bản chất vấn đề. “Họ chịu ảnh hưởng lớn từ các nền tảng mạng xã hội lướt nhanh như TikTok, nên có xu hướng tiếp cận thông tin pháp luật theo cách ngắn gọn, trực quan, thay vì đọc các văn bản quy phạm pháp luật dài và có ngôn ngữ chuyên môn phức tạp”, anh Đạt chia sẻ thêm.

Đi cùng với nỗ lực tự tìm hiểu của sinh viên, nền tảng mạng xã hội ngày càng cho thấy vai trò rõ nét trong việc lan tỏa kiến thức pháp luật. Anh Nam Khánh (sinh viên Đại học Luật Hà Nội) cho rằng các trang chia sẻ kiến thức pháp luật và kênh của luật sư, sinh viên từ nhiều chuyên ngành có thể tiếp cận thông tin nhanh và dễ dàng hơn. “Đây là cơ hội để kiến thức pháp lý trở nên gần gũi với người trẻ, không bị giới hạn bởi chuyên ngành hay khoảng cách địa lý”, anh Khánh nhận xét thêm.

Có thể thấy, công nghệ và mạng xã hội đang góp phần thu hẹp khoảng cách giữa người trẻ và pháp luật. Sự phát triển này đang mở ra nhiều cơ hội tiếp cận thông tin theo cách linh hoạt, dễ hiểu và gần gũi hơn.

Cẩn trọng khi tiếp nhận thông tin

Dù công nghệ giúp người trẻ tiếp cận pháp luật thuận lợi hơn, song việc tiếp thu thông tin một cách nhanh chóng cũng kéo theo không ít hệ lụy. Khi nền tảng kiến thức pháp lý còn chưa vững vàng, sinh viên dễ tiếp nhận những nội dung thiếu kiểm chứng mà không nhận ra sự sai lệch. Không ít kênh chia sẻ pháp luật trên mạng xã hội được xây dựng theo hướng giật gân, đơn giản hóa quá mức, thậm chí bóp méo quy định nhằm thu hút người xem.

Trước thực trạng đó, sinh viên cần thận trọng khi lựa chọn nguồn thông tin. Việc tiếp cận các nội dung giải thích sai hoặc chưa được kiểm chứng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến nhận thức pháp luật. “Phần lớn sự quan tâm của sinh viên đối với pháp luật hiện nay vẫn đến từ các ‘nguồn thụ động’. Việc chủ động đọc, tìm hiểu và nghiên cứu các bộ luật gắn trực tiếp với quyền lợi cá nhân như Luật Lao động hay Luật Dân sự vẫn chưa trở thành thói quen phổ biến”, anh Nam Khánh chia sẻ.

Ở góc độ nhận thức, nhiều sinh viên đã chủ động hơn trong việc tìm kiếm thông tin pháp luật và tiếp cận các văn bản luật nhằm nâng cao hiểu biết. Song trong thực tế, một bộ phận chưa có nền tảng kiến thức vững chắc cũng như ý thức tuân thủ pháp luật tương xứng.

Chia sẻ quan điểm về vấn đề này, luật sư Phạm Thị Thuỳ Dung (Đoàn Luật sư TP.HCM) thể hiện sự quan ngại về những ảnh hưởng tiêu cực đến từ thông tin sai lệch, thiếu kiểm chứng hay những nội dung cổ xuý hành vi vi phạm pháp luật. “Do thiếu kiến thức nền vững chắc, một số bạn trẻ dễ dàng vi phạm pháp luật, đặc biệt là các hành vi liên quan đến không gian mạng (như xâm phạm quyền riêng tư, xúc phạm danh dự, hoặc vi phạm quyền sở hữu trí tuệ)”, luật sư Dung cho biết thêm.

Như vậy, người trẻ có nhu cầu tiếp cận pháp luật, nhưng việc thiếu đi nguồn thông tin uy tín, dễ hiểu và đủ chiều sâu để hiểu đúng bản chất chính là khó khăn lớn nhất để “lấp đi khoảng trống” về kiến thức pháp luật của họ. Từ thiếu kiến thức và nhận thức chưa đủ sâu sắc, nhiều người trẻ có thể sẽ mắc phải sự thiếu chủ động trong việc bảo vệ quyền lợi của chính mình.