Người trẻ và áp lực tài chính trên hành trình tự lập
(Sóng trẻ) - Sau tốt nghiệp, nhiều người trẻ đã tự trang trải cuộc sống nhưng vẫn khó tích lũy khi chi phí sinh hoạt và đi lại chiếm phần đáng kể trong thu nhập. Áp lực tài chính kéo dài khiến họ phải cân nhắc giữa chi tiêu hiện tại, khoản dự phòng và những dự định tương lai.
Chi phí thường ngày kéo hẹp khoản tích lũy
Mai Thị Hồng Nhung (23 tuổi, Hưng Yên) hiện sinh sống và làm việc tại Hà Nội với mức lương khoảng 15 triệu đồng/tháng. Khi mới đi làm, Nhung đặt mục tiêu có thu nhập ổn định và tự lo các khoản sinh hoạt. Hiện nay, bạn đã chủ động chi trả tiền nhà, ăn uống và những nhu cầu cá nhân mà không cần gia đình hỗ trợ thường xuyên.
Mức lương hiện tại giúp Nhung bớt lo về chi tiêu hằng ngày, song khoản tiền dành dụm mỗi tháng chưa ổn định như bạn kỳ vọng. Tiền thuê nhà, điện nước, ăn uống và đi lại là những khoản phải thbạn toán đều đặn. Vào tháng có thêm chi phí về quê, chăm sóc sức khỏe hoặc việc gia đình, Nhung phải giảm số tiền dự định tiết kiệm.
“Trước đây mình nghĩ khi lương tăng, việc tiết kiệm sẽ dễ hơn. Thực tế, mình đã tự lo được cuộc sống nhưng cũng phải tính đến nhiều việc hơn, từ chi phí sinh hoạt đến khoản dự phòng nếu có chuyện bất ngờ. Có tháng mình để dành được đúng kế hoạch, có tháng phải dùng số tiền đó cho việc phát sinh”, Nhung chia sẻ.
Sau một thời gian đi làm, Nhung bắt đầu muốn dành tiền để học thêm và phát triển công việc. Bạn phải cân nhắc học phí với những khoản chi cố định trước khi đăng ký. Theo Nhung, việc đầu tư cho bản thân cần thiết, nhưng bạn cũng muốn giữ một khoản dự phòng đủ để duy trì sinh hoạt nếu thu nhập tạm thời bị ảnh hưởng. Lương dù đã nhỉnh hơn một số bạn bè đồng trang lứa nhưng bạn vẫn cảm thấy khá chật vật trong việc sinh hoạt riêng.
Chi phí đi lại là mối quan tâm của Nguyễn Bích Ngọc (24 tuổi, Lạng Sơn), hiện sinh sống tại nội thành và làm việc tại khu vực ngoại thành Hà Nội. Ngọc phải dành một phần thu nhập hằng tháng cho việc di chuyển. Bên cạnh tiền xăng xe, bạn còn tính đến chi phí bảo dưỡng phương tiện và những chuyến đi phát sinh trong quá trình làm việc.
“Tiền đi lại thường được chia thành nhiều lần nên trước đây mình ít chú ý đến tổng số tiền của cả tháng. Khi cộng lại, khoản này ảnh hưởng khá rõ đến tiền tiết kiệm. Nếu xe cần sửa hoặc mình phải di chuyển nhiều hơn, mình sẽ điều chỉnh những khoản chi khác để không vượt quá số tiền đang có”, Ngọc nói.
Ngọc từng cân nhắc việc thay đổi nơi ở để thuận tiện hơn cho công việc. Tuy nhiên, một chỗ ở gần nơi làm việc có thể kéo theo tiền thuê cao hơn và chi phí chuyển nhà. Bạn cần tính tổng tiền nhà, đi lại cùng thời gian di chuyển trước khi quyết định. Việc chọn nơi ở vì thế gắn trực tiếp với khả năng duy trì khoản tiết kiệm mỗi tháng.
Gánh nặng chi tiêu đè lên kế hoạch tiết kiệm
Có thu nhập khá tốt để tự trang trải cuộc sống tại Hà Nội, Bá Thanh Tùng (23 tuổi, quê Sơn La) bắt đầu nghĩ đến chuyện tích lũy để sau này mua nhà. Tuy nhiên, sau tiền thuê trọ, ăn uống, đi lại và các khoản phát sinh, số tiền bạn có thể để dành mỗi tháng không nhiều. Với giá nhà tại Hà Nội, mục tiêu ấy vẫn còn xa so với khả năng tài chính của Tùng.
Tùng từng chia thu nhập thành nhiều khoản: chi phí sinh hoạt, quỹ dự phòng, tiền tiết kiệm mua nhà và một phần để tìm hiểu đầu tư. Song những tháng chi tiêu tăng, khoản dành cho mục tiêu dài hạn lại là phần bạn phải giảm trước. Có lần, số tiền tích lũy được sau vài tháng gần như được dùng hết cho một việc đột xuất.
“Lúc mới đi làm, mình nghĩ chỉ cần tháng nào cũng để dành một ít thì dần dần sẽ mua vàng tích lũy, lâu dần sẽ có thể mua nhà. Nhưng sống ở Hà Nội, nhiều khoản chi cộng lại đã chiếm phần lớn thu nhập. Mình cũng muốn có quỹ dự phòng vì nếu gặp việc bất ngờ mà phải lấy tiền tiết kiệm ra dùng thì kế hoạch mua nhà lại lùi thêm. Nghĩ đến giá nhà bây giờ, mình thấy áp lực vì không biết phải mất bao lâu mới tích lũy đủ”, Tùng chia sẻ.
Hiện Tùng ưu tiên giữ một khoản dự phòng để tránh phải rút tiền từ phần tích lũy dài hạn mỗi khi có chi phí phát sinh. Bạn vẫn dành tiền cho mục tiêu mua nhà, nhưng cho rằng chỉ tiết kiệm từ thu nhập hiện tại sẽ khó rút ngắn khoảng cách giữa số tiền để dành được và giá một căn nhà tại Hà Nội.
Bắt đầu từ việc hiểu rõ dòng tiền của mình
Tự lập tài chính là một quá trình kéo dài sau khi người trẻ nhận tháng lương đầu tiên. Chi phí sinh hoạt có thể thay đổi theo nơi ở và công việc; các mục tiêu cá nhân cũng thay đổi khi họ có thêm kinh nghiệm đi làm. Vì vậy, một mức thu nhập ổn định chưa đủ để đánh giá khả năng chuẩn bị cho tương lai.
Từ việc theo dõi tiền thuê nhà, sinh hoạt đến tính tổng chi phí đi lại, người trẻ có thể xác định khoản nào bắt buộc, khoản nào phát sinh và số tiền thực tế có thể dành dụm. Sau đó, họ cần chọn thứ tự ưu tiên phù hợp với hoàn cảnh: tạo khoản dự phòng, học thêm để cải thiện công việc hoặc tích lũy cho mục tiêu dài hạn. Việc đặt ra quá nhiều mục tiêu cùng lúc dễ khiến khoản tiền dành cho mỗi mục tiêu trở nên quá nhỏ.
Với người mới đi làm, khoản tiết kiệm ban đầu có thể chưa lớn. Duy trì thói quen ghi nhận chi tiêu và để dành đều đặn giúp họ hiểu rõ khả năng tài chính của mình. Khi có khoản dự phòng, người trẻ cũng chủ động hơn trước một lần sửa xe, một đợt gián đoạn thu nhập hoặc cơ hội công việc cần đầu tư thêm thời gian, tiền bạc.


