Những bước chân tiếp nối làng kim hoàn Định Công

(Sóng trẻ) - Giữa lòng Hà Nội từng ngày chuyển mình, làng kim hoàn Định Công vẫn giữ được nhịp sống riêng, nơi mỗi sợi bạc được nâng niu qua sự khéo léo và bền bỉ.

Từ người cha cuối cùng còn giữ nghề

Nhắc đến cơ duyên gắn bó với nghề kim hoàn, anh Quách Phan Tuấn Anh cho biết bản thân từng không nghĩ sẽ nối nghiệp gia đình. Là con trai của nghệ nhân Quách Văn Trường - một trong những nghệ nhân cuối cùng của làng nghề đậu bạc Định Công, nhưng anh từng chọn cho mình một hướng đi hoàn toàn khác. Sau khi tốt nghiệp đại học với chuyên ngành Luật và Quản trị kinh doanh, anh mong muốn bước ra ngoài, tìm kiếm những cơ hội mới, thử sức ở những môi trường năng động hơn thay vì ngồi tỉ mỉ với nghề thủ công truyền thống. 

Nhưng rồi, chính hình ảnh người cha cần mẫn, ngày ngày miệt mài bên những đơn hàng, thậm chí có lúc phải từ chối khách vì làm không xuể đã khiến anh dần thay đổi suy nghĩ và nhận ra giá trị đặc biệt của nghề gia truyền này.

“Bố tôi là nghệ nhân cuối cùng trong làng làm nghề quý đã tồn tại hơn 1.000 năm và rất tiếc ông cũng là người cuối cùng trong dòng họ làm nghề, mặc dù sản phẩm của nghề vẫn được khách hàng yêu thích nhưng ngày càng thiếu người làm ra chúng”, anh Tuấn Anh chia sẻ.

Cơ duyên đến một cách rất tự nhiên. Từ những món quà nhỏ tự tay làm tặng bạn bè, qua nhiều lần thử sai, anh dần tìm hiểu sâu hơn, học hỏi những kỹ thuật và bí quyết từ cha mình. Và rồi từ lúc nào không hay, tình yêu của anh với nghề đậu bạc với nghề đã bén rễ. 

“Năm 2003, bố tôi gần như là một trong những người cuối cùng trong làng còn làm nghề kim hoàn. Tôi lớn lên cùng hình ảnh bố ngồi bên bàn thợ, miệt mài với từng chi tiết nhỏ. Ông nâng niu, chau chuốt cho từng sản phẩm của mình như chăm sóc cho đứa con của ông vậy. Lúc đó tôi nghĩ, nếu mình không tiếp tục thì rất uổng. Đây là nghề rất quý, đã tồn tại lâu đời rồi, nên tôi muốn cùng bố giữ nghề này, lan tỏa nghề đến với mọi người một cách rộng rãi hơn”, anh nói.

Mở đường cho sự tiếp nối

Từ quyết định gắn bó với nghề, anh Quách Phan Tuấn Anh quyết định mở xưởng kim hoàn ngay tại mái đền thờ tổ nghề, vừa sản xuất, vừa đào tạo nghề cho thế hệ tiếp nối. Hơn 20 năm qua, xưởng bạc của anh không chỉ là nơi sản xuất, mà còn là “lớp học” đặc biệt - nơi những người trẻ được học nghề và học cả tình yêu dành cho từng sợi bạc nhỏ. 

Ngay từ đầu, khi mở xưởng, anh xác định không chỉ để làm sản phẩm, mà còn để đào tạo. Nghề này chỉ thực sự sống khi có người học, người làm tiếp. Nếu chỉ vài người trong gia đình duy trì thì rất khó để nghề tồn tại lâu dài. Vì vậy, anh Tuấn Anh muốn mở rộng cơ hội cho những bạn trẻ yêu thích nghề thủ công truyền thống, sẵn sàng học hỏi và kiên trì theo đuổi.

“Việc đào tạo không chỉ là truyền lại kỹ thuật, mà còn là truyền cả sự chau chuốt, kiên nhẫn và tình yêu với nghề. Bởi nghề đậu bạc đòi hỏi sự tập trung cao độ, mỗi chi tiết đều phải làm bằng tay, mất nhiều thời gian và công sức. Tôi luôn mong rằng thông qua việc đào tạo, sẽ có thêm nhiều người hiểu, trân trọng và tiếp tục gìn giữ nghề truyền thống của làng Định Công”, anh chia sẻ.

Ở đây, việc truyền dạy không chỉ dừng lại ở kỹ thuật. Đó còn là sự tỉ mỉ trong từng chi tiết, là cách người thợ gửi gắm tâm huyết vào sản phẩm, là thái độ làm nghề nghiêm cẩn và bền bỉ. Không gian xưởng vì thế không chỉ là nơi lao động, mà còn có sự gắn kết, chia sẻ giữa những con người cùng chung một tình yêu.

“Trẻ” trong tư duy và cách làm nghề

Nếu nói về sự “trẻ” của nghệ nhân Quách Phan Tuấn Anh, điều đó không nằm ở tuổi tác mà nằm ở tư duy làm nghề. Anh vẫn trung thành với kỹ thuật thủ công truyền thống, từ đậu bạc đến tạo hình hoàn toàn bằng tay nhưng cũng không ngừng sáng tạo và đổi mới để sản phẩm trở nên gần gũi hơn với đời sống hiện đại. 

Anh cho biết, “Trang sức bây giờ không chỉ để cất giữ, mà phải dùng được trong đời sống hàng ngày. Mình giữ kỹ thuật cốt lõi, nhưng thiết kế phải gần gũi hơn với người trẻ”.

Chính sự dung hòa giữa truyền thống và sáng tạo ấy đã giúp các sản phẩm kim hoàn của anh mang dấu ấn riêng, vừa giữ được hồn nghề, vừa có khả năng thích ứng với thị trường hiện nay.

Hiểu rõ những thách thức của nghề, đặc biệt là yêu cầu cao về sự kiên nhẫn và tỉ mỉ, anh Tuấn Anh không coi đó là rào cản, anh lựa chọn cách mở rộng cơ hội học nghề cho nhiều đối tượng khác nhau. Anh mở rộng việc đào tạo cho nhiều đối tượng, trong đó có cả người khuyết tật. Với anh, thêm một người học được nghề không chỉ là thêm một người thợ mà còn là nối dài thêm một nhịp cho nghề đậu bạc truyền thống.

“Bây giờ các bạn trẻ thường thích những công việc năng động, di chuyển nhiều, trong khi nghề này phải ngồi một chỗ, làm rất tỉ mỉ. Vì vậy, việc tìm nhân sự cũng không dễ, phải khá khó khăn tôi mới có thể tìm được người chịu kiên nhẫn và tỉ mỉ để có thể ngồi làm với tôi” anh chia sẻ. Trong quá trình dạy, tôi thấy nhiều bạn tay nghề rất tốt, hoàn toàn đáp ứng được yêu cầu kỹ thuật của sản phẩm. Điều đó khiến tôi rất vui vì đã truyền cảm hứng được cho các bạn. Có những bạn đã gắn bó với tôi rất lâu, theo tôi làm cho đến tận bây giờ”, anh nói.

Đặc biệt, các lớp đào tạo tại xưởng của anh đều được tổ chức miễn phí. Với anh, mục tiêu lớn nhất không nằm ở lợi ích kinh tế, mà ở việc có thể đào tạo được cho càng nhiều người càng tốt.

“Tôi chỉ mong có thêm nhiều người biết nghề, làm được nghề. Như vậy là tôi thấy mãn nguyện rồi. Nghề đậu bạc này vốn dĩ là một nghề cao quý, vì vậy càng đào tạo được nhiều người thì số lượng đầu ra cũng như chất lượng sản phẩm cũng sẽ tăng lên, đáp ứng được nhu cầu tiêu thụ của khách hàng”, anh bộc bạch.

Dấu ấn của thế hệ tiếp nối 

Không chỉ dừng lại ở vai trò người truyền nghề, nghệ nhân Quách Phan Tuấn Anh còn ghi dấu ấn qua nhiều tác phẩm đạt giải trong các cuộc thi chuyên môn. Những sản phẩm tiêu biểu của anh hiện đang được trưng bày tại đình Kim Ngân (Hàng Bạc) một không gian văn hóa gắn liền với lịch sử kim hoàn Thăng Long - Hà Nội. Với anh, đó không chỉ là niềm tự hào cá nhân, mà còn là sự ghi nhận cho giá trị bền bỉ của nghề truyền thống. 

Với nghệ nhân Quách Phan Tuấn Anh, kim hoàn Định Công không chỉ là di sản của quá khứ. Đó là một giá trị sống động, đang được tiếp nối mỗi ngày bằng tinh thần trẻ trung, sự tận tâm và mong muốn sẻ chia với cộng đồng. Chính từ những con người như anh, làng nghề kim hoàn Định Công vẫn âm thầm tỏa sáng, giữ được nhịp sống bền bỉ trong dòng chảy hiện đại, vững vàng bước tiếp cùng thời cuộc.