Phía sau những trạm giải cứu chó mèo

(Sóng trẻ) - Ở Sân nhà nhiều chó (SNNC), một cuộc giải cứu không kết thúc khi chó, mèo được đưa khỏi nơi nguy hiểm. Phía sau đó là những ngày chăm sóc, điều trị, giúp chúng dần quen với con người và tìm kiếm một gia đình có thể gắn bó lâu dài. Với hơn 1.400 con vật đang được cưu mang tại hai cơ sở, hành trình ấy được tiếp nối mỗi ngày bởi những nhân viên và tình nguyện viên dành cho chúng sự kiên nhẫn, thời gian và tình thương.

Những người ở lại sau mỗi cuộc giải cứu

Chúng tôi đến thăm SNNC vào một buổi chiều đầy nắng với, bước vào khoảng sân, âm thanh của những chú chó vang khắp nơi như một lời chào đón nồng nhiệt. Chúng tôi bắt gặp anh Mua Mí Say đang cho các bé ăn trưa. Lọt thỏm giữa dàn chó có kích cỡ lớn (trên 20kg) là những bé cỡ vừa được vui chơi riêng. Trong đó, đặc biệt nhất là em “Mỹ Đình”.

Một chú chó đen được đưa về Sân nhà nhiều chó trong tình trạng dây cáp siết chặt quanh cơ thể, khiến vùng da bị tổn thương và hoại tử. Em sống hoang dã quanh khu vực sân vận động Mỹ Đình, sợ người, liên tục bỏ chạy khi có ai đến gần. Các thành viên phải mất một tuần tìm cách tiếp cận, huy động nhiều người phối hợp mới có thể đưa về điều trị.

Đến nay, vết thương đã lành, chú chó vẫn sống tại trung tâm. Nhưng nó chưa thể thân thiện với con người như nhiều con vật khác. “Em ấy không tương tác với ai cả, kiểu bản năng hoang dã ấy”, anh Mua Mý Say kể lại.

Với Say, đó là một trong những trường hợp khó quên kể từ khi anh làm việc tại SNNC năm 2023. Một con vật có thể được đưa khỏi nơi nguy hiểm chỉ trong một lần giải cứu, nhưng để nó hồi phục, khỏe mạnh và dần thích nghi với cuộc sống mới lại là câu chuyện của nhiều ngày, nhiều tháng, thậm chí lâu hơn.

Công việc của Say bắt đầu từ khoảng 7h sáng. Anh cùng các nhân viên kiểm tra tình trạng đàn chó mèo, chuẩn bị thức ăn, vệ sinh khu vực sinh hoạt và hỗ trợ những trường hợp cần điều trị. Ca làm thường kết thúc vào khoảng 18h, nhưng không phải ngày nào công việc cũng dừng lại đúng giờ. Những ca bệnh, trường hợp mới được đưa về hoặc con vật có biểu hiện bất thường có thể khiến anh phải tiếp tục hỗ trợ vào ban đêm.

Hơn ba năm gắn bó, Say đã nhiều lần bị chó cắn khi tiếp xúc, chăm sóc hoặc giữ chúng để tiêm thuốc. Anh phải chủ động phòng ngừa rủi ro, nhưng vẫn tiếp tục công việc. Bởi ở nơi này, mỗi con vật đều cần người chăm sóc, kể cả những con chưa thể tin tưởng con người.

Từ khoảng 50 con vật ban đầu được cưu mang trong khu vườn của một thành viên, SNNC đã trải qua nhiều lần mở rộng khi số lượng chó mèo được cứu hộ ngày càng tăng. Hiện hai cơ sở đang chăm sóc hơn 1.400 con vật, với khoảng 14 nhân sự. Mỗi người phải đảm nhiệm nhiều công việc, từ cho ăn, vệ sinh đến theo dõi sức khỏe và hỗ trợ điều trị.

Bốn đợt kiểm tra chính trong ngày giúp nhân viên nắm tình trạng của đàn vật nuôi. Tuy nhiên, việc chăm sóc không thể chỉ gói gọn trong những khung giờ cố định. Một con vật bỏ ăn, nằm im bất thường hay có biểu hiện đau đớn đều cần được chú ý. Những con mới được cứu hộ cũng phải cách ly, theo dõi sức khỏe trước khi được sắp xếp vào khu vực phù hợp.

Đằng sau những con số về số lượng chó mèo là hàng loạt công việc không tên. Có những ngày, phần lớn thời gian của nhân viên trôi qua với việc dọn dẹp, chuẩn bị thức ăn, tắm rửa và xử lý những vấn đề sức khỏe phát sinh. Ngày này nối tiếp ngày khác, những việc tưởng chừng đơn giản ấy trở thành phần không thể thiếu để hàng trăm con vật có một nơi nương náu.

Tình thương được góp nhặt từ những điều nhỏ bé

Để san sẻ khối lượng công việc ấy, SNNC còn nhận được sự hỗ trợ của những tình nguyện viên. Họ không nhất thiết phải có kinh nghiệm chăm sóc động vật, nhưng có thể góp sức bằng những việc cụ thể: tắm, sấy lông, chụp ảnh tìm chủ mới, dắt chó đi dạo hay dành thời gian chơi cùng chúng.

Yến, 27 tuổi, thường đến trung tâm khoảng một lần mỗi tuần. Trước đó, cô từng nuôi một chú chó Poodle trong hai năm. Một tai nạn giao thông khiến chú chó qua đời, để lại cho cô khoảng thời gian căng thẳng và ám ảnh. Sau mất mát ấy, Yến vẫn dành tình cảm cho động vật và tìm đến SNNC để hỗ trợ chăm sóc những con chó, mèo có hoàn cảnh khó khăn.

Ngày đầu đến trung tâm, cô chưa quen với việc tự tay tắm cho chó. Trước đây, Yến thường đưa thú cưng đi spa nên những công đoạn như làm sạch, sấy khô hay xử lý bộ lông dày đều khá mới mẻ. Các nhân viên hướng dẫn cô từng việc. Dần dần, cô có thể tự mình chăm sóc những con vật tại đây.

Có những chú chó nằm yên khi được tắm, nhưng cũng có con tìm cách né tránh, khiến người chăm sóc phải kiên nhẫn hơn. Sau khi tắm, chúng được sấy khô; riêng công đoạn này có thể mất từ 30 phút đến một giờ tùy bộ lông. Yến còn hỗ trợ chụp ảnh để đăng thông tin tìm chủ mới, dắt chó đi dạo và chơi cùng chúng. “Mình thích, mình thương thì lên hỗ trợ các anh chị phần nào thôi”, cô nói.

Yến không xem những việc mình làm là điều gì lớn lao. Cô chỉ tranh thủ thời gian để san sẻ một phần công việc với nhân viên. Nhưng từ những buổi đến trung tâm, cô nhận ra việc chăm sóc hơn một nghìn con vật đòi hỏi sự bền bỉ đến mức nào. Điều khiến cô ấn tượng là dù số lượng chó mèo đông và nhân sự không nhiều, khu vực sinh hoạt vẫn được giữ sạch sẽ, các con vật được sắp xếp và chăm sóc cẩn thận.

Mỗi tình nguyện viên có thể chỉ góp một vài giờ, nhưng những giờ ấy giúp nhân viên có thêm thời gian xử lý các công việc khác. Một người tắm cho chó, người khác chụp ảnh tìm chủ; có người chỉ đơn giản ngồi bên một con vật nhút nhát để nó quen dần với sự hiện diện của con người.

Không phải con vật nào cũng lập tức đón nhận sự quan tâm ấy. Có những con từng bị đánh đập, bỏ rơi hoặc sống quá lâu trong cảnh lang thang nên vẫn dè chừng khi có người đến gần. Bởi vậy, đôi khi điều cần thiết nhất không phải là một cái ôm hay sự vuốt ve, mà chỉ là sự kiên nhẫn để chúng có thể tự bước lại gần.

Nơi trú chân chưa phải là mái ấm

Những nỗ lực chăm sóc giúp chó mèo có cơ hội hồi phục, nhưng cũng đặt SNNC trước một bài toán ngày càng lớn. Từ thức ăn, thuốc men, chi phí điều trị đến nhân lực và không gian sinh hoạt, mọi khoản đều tăng theo số lượng con vật được tiếp nhận.

Đại diện trung tâm cho biết, số lượng chó mèo hiện đã tiến gần giới hạn so với khả năng chăm sóc, điều trị và tìm chủ mới. Trong khi nhân lực có hạn, những trường hợp cần cứu hộ vẫn tiếp tục xuất hiện. Vì thế, tìm gia đình nhận nuôi không chỉ giúp giảm tải cho trung tâm, mà còn là cách để các con vật có cơ hội bắt đầu một cuộc sống khác.

Thế nhưng, một mái nhà chưa chắc đã đồng nghĩa với một mái ấm. Những chú chó lớn thường khó tìm chủ hơn vì cần không gian rộng và thời gian vận động. Các con vật có bệnh nền, từng bị tổn thương hoặc chưa quen tiếp xúc với con người cũng cần người nhận nuôi có đủ điều kiện và kiên nhẫn. Có trường hợp đã được đưa về nhà mới nhưng phải quay lại trung tâm vì không thích nghi được hoặc cần chế độ chăm sóc đặc biệt.

Với những người làm công việc cứu hộ, tìm được người nhận nuôi mới chỉ là một nửa chặng đường. Điều họ mong muốn là con vật được đón về trong sự chuẩn bị nghiêm túc, được chăm sóc khi ốm đau và không bị bỏ lại khi người nuôi gặp khó khăn. Bởi một lần nữa bị từ chối có thể khiến những con vật vốn đã chịu nhiều tổn thương phải bắt đầu lại quá trình thích nghi từ đầu.

SNNC có thể cho chúng một nơi trú chân, những bữa ăn và sự chăm sóc cần thiết. Nhưng trung tâm không thể thay thế hoàn toàn một gia đình. Sau những ngày tháng sống trong khu cứu hộ, điều mà các nhân viên mong mỏi là mỗi con vật đều có một người chủ thực sự, một nơi chúng có thể ở lại mà không phải lo lắng về lần bị bỏ rơi tiếp theo.

Ngày mai, những công việc quen thuộc vẫn tiếp diễn: thức ăn được chuẩn bị, chuồng trại được dọn sạch, những con vật cần theo dõi được kiểm tra, những bức ảnh tìm chủ mới lại được đăng lên. Nhân viên và tình nguyện viên tiếp tục góp sức, dù biết rằng số lượng cần chăm sóc có thể còn tăng lên.

Với họ, cứu hộ không chỉ là đưa một con vật ra khỏi hiểm nguy. Đó còn là kiên trì chăm sóc cho đến khi nó đủ khỏe mạnh, đủ tin tưởng và có cơ hội bước vào một mái nhà mới. Một cuộc giải cứu chỉ thực sự có cái kết trọn vẹn khi con vật không còn phải sống nhờ vào sự cưu mang của một trung tâm, mà được yêu thương như một thành viên trong gia đình.