Tin giả trên TikTok và áp lực kiểm chứng của những người làm báo trẻ

(Sóng trẻ) - Giữa dòng chảy thông tin của kỷ nguyên số, TikTok với thuật toán phân phối dựa trên cảm xúc đang trở thành nơi cho tin giả hoành hành. Chỉ mất vài giây để một video giật gân thu hút hàng triệu lượt xem nhưng lại cần rất lâu để dập tắt những hệ lụy mà nó để lại.

“Đất diễn” của tin giả: Khi tốc độ lấn át sự thật

Tin giả không còn xuất hiện dưới dạng những bài viết thông thường như trước đây. Hiện nay, tin dạng video ngắn hiện nay ngày càng tinh vi nhờ sự can thiệp mạnh mẽ của công nghệ hiện đại.

Các đối tượng xấu liên tục đưa ra những đoạn video bị cắt ghép trái phép, cố tình bóp méo ngữ cảnh nhằm phục vụ cho mục đích câu view, câu tương tác. Đáng ngại hơn, sự bùng nổ của công nghệ Deepfake đã cho phép chúng dễ dàng giả mạo cả hình ảnh lẫn giọng nói của các chuyên gia uy tín và nhà báo kỳ cựu.

Cụ thể, vào tháng 4 năm 2026 vừa qua, BTV Hoàng Dương của Đài truyền hình Việt Nam VTV đã bị một nhóm đối tượng lợi dụng hình ảnh, dùng AI tạo video giả, lồng ghép nội dung sai sự thật để quảng cáo, lừa đảo. Thay vì đưa tin tức thời sự trong ngày, đoạn video này được tạo ra để “BTV Hoàng Dương AI” nói về trang web của công ty luật Nam Sơn và số điện thoại của luật sư tên Trung giả mạo. Nghe thì tưởng như là một tin tức thời sự cảnh báo nhưng thực chất, chính những nội dung này cũng là giả mạo, rồi được đăng tải trên fanpage có tên là “Liên đoàn Nam Sơn - Tiếp nhận xử lý hồ sơ”.

Mục đích cuối cùng của các thủ đoạn này là nhắm vào việc thao túng tâm lý, kích động cảm xúc của người xem trên không gian mạng. Trong khi đó, thói quen tiếp nhận thông tin của công chúng trẻ đang dịch chuyển mạnh mẽ từ báo chí chính thống sang các nền tảng mạng xã hội. Chính sự thay đổi này đã vô tình tạo ra một khoảng trống lớn, khiến ranh giới giữa thông tin thật và giả ngày càng trở nên mong manh, tin giả ngày càng dễ lan truyền.

Áp lực kép của thế hệ làm báo thời số hóa
Từ thực tế như trên đã tạo ra áp lực lên thế hệ phóng viên hiện tại, những người vừa phải đối mặt với guồng quay “chạy đua tốc độ”, vừa phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kiểm chứng đa nguồn. Đồng thời, các nhà báo, phóng viên hiện nay còn cần cập nhật liên tục các xu hướng mới.

Trao đổi về sức ép này, anh Nguyễn Đức Mạnh, cựu sinh viên báo chí hiện có 4 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực truyền thông và truyền hình chia sẻ góc nhìn đầy trăn trở: “Làm truyền thông và làm báo thời số hóa đều chịu chung sức ép chạy đua với thời gian. Đôi khi, chính những người từng được đào tạo bài bản trong trường báo cũng cảm thấy ngợp trước tốc độ bẻ lái dư luận của các tài khoản mạng xã hội. Chỉ một đoạn video cũng có thể phủ nhận công sức của cả một chiến dịch thông tin chính thống”.

Có thể nói, áp lực lớn nhất đối với người làm nghề lúc không chỉ là đưa tin nhanh, mà là làm sao để thông tin được kiểm chứng kỹ lưỡng vẫn đủ sức hấp dẫn để cạnh tranh với tin giả. Ngoài ra, việc áp dụng các xu hướng phù hợp với tin tức và hấp dẫn với độc giả cũng là một trong những mục tiêu cốt lõi.

Thích ứng để sinh tồn: Đưa báo chí chính thống “chinh phục” TikTok
Thách thức từ không gian mạng đòi hỏi đội ngũ làm báo trẻ không chỉ cần vững vàng về bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp mà còn phải thành thạo các kỹ năng kiểm chứng số hiện đại. Báo chí chính thống không thể đứng ngoài cuộc chơi hay duy trì lề lối khép kín truyền thống. 

Thay vào đó, những người làm nghề đang buộc phải chủ động thay đổi phương thức kể chuyện. Trong đó, các phóng viên đang thực hiện đưa các bản tin chuẩn mực lên không gian TikTok dưới dạng video ngắn sinh động, trực quan và lập tức triển khai các chuyên mục đa dạng để thích nghi thị hiếu độc giả.

Có thể thấy, một số tòa soạn đã hướng tới việc triển khai các dạng tin chuyển thể thành video ngắn đăng tải trên nền tảng mạng xã hội. Trong đó, tiêu biểu là báo VietNamnet và báo Thanh Niên, hai tòa soạn này cập nhật tin nóng theo từng phút qua hình thức video dễ dàng giúp công chúng vừa tiếp cận thông tin, vừa làm vừa lòng về xu thế giải trí hiện nay.

Như vậy, tin giả trên TikTok không chỉ là câu chuyện của riêng thuật toán nền tảng, mà là thước đo bản lĩnh và đạo đức của những người mang sứ mệnh cầm bút. Giữa một rừng thông tin hỗn loạn, áp lực kiểm chứng chính là tấm lá chắn thép bảo vệ sự thật. Kiên định với chuẩn mực, linh hoạt trong phương thức tiếp cận và giữ vững ngọn lửa nghề nghiệp chính là chiếc la bàn duy nhất giúp những người làm báo trẻ vượt qua những khó khăn và gìn giữ trọn vẹn niềm tin của công chúng.