Rộn ràng không khí Lễ hội truyền thống làng Quậy

Theo truyền thuyết, khoảng năm 257 trước Công nguyên, An Dương Vương lên ngôi Hoàng đế, dời đô từ Bạch Hạc (Phú Thọ) về Cổ Loa, lập ra nước Âu Lạc. Để xây dựng kinh đô mới, vua cho di dời dân Chạ Chủ từ Cổ Loa đi nơi khác sinh sống.

Tương truyền, vua đứng trên gò Đống, tay cầm viên đá cuội đi lại suy tính. Bỗng viên đá rơi và lăn về phía đông bắc. Cho đó là điềm trời, vua liền chỉ tay theo hướng ấy (vùng ven sông Hoàng Giang xưa) để dân đến lập làng. Vì thế, làng có tên là Cuội, về sau đọc chệch thành Quậy.

Số gia đình di cư trước dựa vào xóm Nguyên Hương đã có sẵn để sinh sống, hình thành Quậy Cả (tức Đại Vỹ). Những hộ đến sau chọn bãi đất đẹp phía tây nam xóm Nguyên Hương lập làng mới, gọi là Quậy Sau. 

Quậy Rào được hình thành trong quá trình giãn dân từ hai thôn Đại Vỹ và Châu Phong. Theo lời kể của người dân địa phương, vùng đất này gắn với công lao của cụ Đỗ Túc Khang - vị tiến sĩ dưới triều Nhà Hậu Lê. Sau khi đỗ đạt, ông được vua ban đất tại thôn Rào, trực tiếp giúp dân khai khẩn, trị thủy, phát triển nghề trồng lúa nước, từng bước gây dựng nên thôn Quậy Rào (tức Giao Tác).

Thôn Đại Vỹ, Châu Phong và Giao Tác cùng nằm trong trang Hà Hào (tức xã Hà Vỹ), tổng Hà Lỗ, huyện Đông Ngàn, phủ Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh xưa. Sự hình thành và phát triển của vùng đất này luôn gắn với những biến chuyển về  dân cư và địa giới hành chính qua từng thời kỳ.