Tọa đàm 'Dấu ấn Hà Vĩ - Ký ức phố cổ': Khơi dậy ký ức làng nghề trong dòng chảy phố cổ Hà Nội

(Sóng trẻ) - Chiều 19/4, tại Đình Hà Vĩ (11 Hàng Hòm, Hoàn Kiếm, Hà Nội) diễn ra tọa đàm “Dấu ấn Hà Vĩ - Ký ức phố cổ”, thu hút sự tham gia của các nhà nghiên cứu, nghệ nhân và đông đảo công chúng.

Tọa đàm có sự tham gia của các diễn giả: TS. Đinh Đức Tiến (Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn), TS. Nguyễn Quang Hà (Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội), Nghệ nhân Ưu tú, ThS. Nguyễn Tấn Phát, nhà nghiên cứu Trần Đức, cùng sự góp mặt của TS. Trần Hậu Yên Thế. 

Phát biểu tại chương trình, TS. Đinh Đức Tiến nhấn mạnh vai trò của đình làng trong cấu trúc đô thị cổ: “Thông qua hệ thống đình làng và việc thờ cúng thần linh, chúng ta có thể lý giải vì sao trong khu phố cổ - một không gian đô thị - vẫn tồn tại những yếu tố mang dáng dấp làng xã Việt Nam”. Theo ông, đình làng từ chỗ là nơi dừng chân đã trở thành không gian hội họp, tín ngưỡng, góp phần tạo nên đặc trưng “làng trong phố” của Hà Nội.

Các diễn giả cũng phân tích quy luật “hội tụ - kết tinh - lan tỏa” của văn hóa Thăng Long, trong đó các sản vật và kỹ nghệ từ nhiều làng nghề được đưa về kinh đô, nâng tầm thành sản phẩm tinh hoa, rồi lan tỏa trở lại địa phương. Nghề sơn, gắn với tổ nghề Trần Lư, là một minh chứng tiêu biểu cho dòng chảy này.

TS. Nguyễn Quang Hà cho biết, nghề sơn có lịch sử lâu đời, với dấu tích từ thời văn hóa Đông Sơn. Tuy nhiên, để phát triển thành nghệ thuật sơn mài tinh xảo, nghề đã trải qua quá trình hoàn thiện kỹ thuật và tiếp biến văn hóa qua nhiều thế kỷ.

Ở góc độ thực hành, Nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát cho biết: “Sơn không chỉ là vật liệu để phủ bề mặt mà đã trở thành một chất liệu nghệ thuật, đặc biệt khi kết hợp với tư duy tạo hình hiện đại”. Ông cũng nhấn mạnh việc mở rộng ứng dụng sơn mài vào các sản phẩm trang trí, thiết kế để đưa chất liệu này đến gần hơn với đời sống.

Bên cạnh đó, nhà nghiên cứu Trần Đức mang đến góc nhìn về vai trò của sơn mài trong bảo quản nhục thân các thiền sư, cho thấy giá trị đặc biệt của kỹ nghệ này không chỉ trong mỹ thuật mà còn trong lĩnh vực bảo tồn.

Không chỉ cung cấp kiến thức, tọa đàm còn gợi mở hướng tiếp cận mới đối với di sản nghề trong bối cảnh hiện nay. Các ý kiến đều thống nhất rằng, di sản chỉ thực sự sống khi được đặt trong mối liên hệ với đời sống đương đại và có sự tham gia của cộng đồng.

Tham dự buổi tọa đàm, anh Vũ Nam Hoàng (27 tuổi, Hà Nội), chia sẻ: “Việc hiểu rõ lịch sử và giá trị của nghề sơn giúp tôi thêm trân trọng các sản phẩm truyền thống và nhận thức rõ hơn vai trò của văn hóa trong đời sống hiện đại”.

Thông qua những trao đổi đa chiều, chương trình góp phần làm rõ mối liên hệ giữa nghề truyền thống, không gian đình - phố và đời sống đô thị, từ đó mở ra những cách thức bảo tồn và phát huy di sản trong phát triển công nghiệp văn hóa và du lịch sáng tạo.