Báo chí khẳng định giá trị bằng sự thật được kiểm chứng

(Sóng trẻ) - Khi quyền đưa tin không còn là đặc quyền của riêng ai, ranh giới giữa người truyền tải thông tin và nhà báo dường như ngày càng trở nên mong manh. Nhưng có lẽ chính trong thời điểm đó, những giá trị cốt lõi của nghề báo lại được thể hiện rõ nét hơn bao giờ hết.

Trách nhiệm xác minh thông tin

Sự phát triển của mạng xã hội đã làm thay đổi căn bản cách thông tin xuất hiện trước công chúng. Chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh, bất kỳ ai cũng có thể ghi lại hiện trường một vụ tai nạn, phát trực tiếp một sự kiện hoặc chia sẻ một thông tin đang gây chú ý. Trong nhiều trường hợp, những nội dung này thậm chí còn xuất hiện trước cả khi phóng viên có mặt tại hiện trường.

Thế nhưng, khả năng truyền tải thông tin không đồng nghĩa với việc thực hiện hoạt động báo chí. Một video ghi lại sự việc chỉ phản ánh điều đang diễn ra trước mắt người quay, trong khi báo chí đòi hỏi nhiều hơn thế: xác minh nguồn tin, kiểm chứng dữ kiện, tiếp cận nhiều góc nhìn và đánh giá tác động xã hội của thông tin trước khi công bố.

Theo nhà báo Nguyễn Hồ Nga, sự khác biệt lớn nhất giữa người đưa tin và nhà báo nằm ở trách nhiệm đối với sự thật. Bà cho rằng trong thời đại mạng xã hội, bất kỳ ai cũng có thể ghi hình, đăng tải và chia sẻ thông tin gần như ngay lập tức khi sự việc xảy ra. 

Tuy nhiên, người đưa tin có thể chia sẻ những gì mình thấy hoặc nghe được, mà không nhất thiết phải kiểm chứng, còn nhà báo phải trải qua quy trình xác thực nghiêm ngặt để bảo đảm tính chính xác và khách quan của thông tin trước khi công bố.

Thực tế tại Việt Nam cho thấy, sự bùng nổ của mạng xã hội là sự gia tăng của các nội dung sai lệch hoặc chưa được kiểm chứng. Theo thông tin từ cơ quan quản lý, Việt Nam hiện có hàng trăm mạng xã hội được cấp phép hoạt động, trong đó nhiều nền tảng và trang thông tin có lượng truy cập rất lớn. 

Khi niềm tin trở thành tài sản lớn nhất

Trong lịch sử phát triển của báo chí, công nghệ luôn thay đổi. Từ báo in đến phát thanh, truyền hình rồi báo điện tử, cách thức truyền tải thông tin liên tục được làm mới. Tuy nhiên, thứ quyết định sự tồn tại của một cơ quan báo chí chưa bao giờ chỉ là công nghệ, đó là niềm tin.

Theo nhà báo Nguyễn Hồ Nga, hoạt động kiểm chứng thông tin chính là điều kiện tiên quyết để xây dựng niềm tin với công chúng. Bởi nhiều thông tin có thể ảnh hưởng lớn tới uy tín cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp, thậm chí gây thiệt hại về tài chính hoặc dẫn đến tranh chấp nếu được đăng tải khi chưa được xác thực đầy đủ.

Từ góc nhìn của một người trẻ chuẩn bị bước vào nghề, Nguyễn Ngọc Linh, sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho rằng, phẩm chất quan trọng nhất của nhà báo hiện nay là sự trung thực. Trong môi trường mà áp lực về tốc độ và lượt tương tác ngày càng lớn, người làm báo càng cần giữ vững nguyên tắc nghề nghiệp và đặt lợi ích công chúng lên hàng đầu.

“Công nghệ có thể thay đổi cách chúng ta tiếp nhận thông tin, nhưng sẽ không thể thay thế hoàn toàn những giá trị cốt lõi của nghề báo. Chừng nào xã hội vẫn cần sự thật, cần những thông tin được kiểm chứng và cần những tiếng nói có trách nhiệm, chừng đó nghề báo vẫn sẽ giữ được vị trí quan trọng của mình”, Ngọc Linh chia sẻ.

Có thể báo chí không còn là nơi đưa tin đầu tiên. Nhưng trong một thế giới mà ai cũng có thể phát ngôn, nơi thông tin được tạo ra với tốc độ chưa từng có, khả năng kiểm chứng, lý giải và chịu trách nhiệm với sự thật vẫn là điều khiến nghề báo giữ được vị trí không thể thay thế.