Cuộc sống của những người dân sống trong khu vực cải tạo

(Sóng trẻ) - Quy hoạch, chỉnh trang và tái thiết đô thị là bước đi tất yếu để khoác lên mình các đô thị lớn một diện mạo mới. Tuy nhiên, đằng sau những dự án hàng nghìn tỷ đồng là nhịp sống của hàng chục nghìn hộ dân với biết bao trăn trở về sinh kế, nơi ở mới và sự gắn kết cộng đồng.

Mệt mỏi với câu chuyện “chờ quy hoạch”

Tại các khu tập thể, chung cư cũ xuống cấp nghiêm trọng ở các thành phố lớn như Hà Nội hay TP.HCM, hình ảnh những mảng tường nứt nẻ, bong tróc, thấm nước và hệ thống điện nước cũ kỹ đã trở thành nỗi ám ảnh kéo dài qua nhiều thập kỷ. Tình trạng ẩm mốc không chỉ làm mất mỹ quan mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt, khiến không gian sống luôn trong tình trạng bí bách, ẩm thấp, đặc biệt vào những ngày mưa hoặc thời tiết nồm ẩm.

Đáng nói, người dân sống trong các khu vực nằm trong diện cải tạo luôn phải đối mặt với tình thế tiến thoái lưỡng nan: sửa chữa nhà cửa thì lo vi phạm quy hoạch, mà tiếp tục sinh sống lại nơm nớp trước những nguy cơ mất an toàn. Nhiều hạng mục xuống cấp không được khắc phục triệt để, khiến những bất cập về điều kiện sống ngày càng kéo dài, trong khi phương án cải tạo, di dời vẫn chưa được triển khai dứt điểm.

Bên cạnh đó, diện tích sinh hoạt hạn chế bên trong mỗi căn hộ, tình trạng thiếu không gian lưu trữ còn khiến nhiều hộ dân tận dụng cả khu vực hành lang, cầu thang làm nơi để đồ. Xe đạp, vật dụng sinh hoạt và những món đồ ít sử dụng thường được đặt dọc lối đi chung, khiến không gian vốn đã chật hẹp càng thêm bí bách. 

 Bác Ngô Quang Nhị (69 tuổi, phường Thanh Xuân, Hà Nội) chia sẻ: “Ban đầu, mỗi gia đình chỉ có hai vợ chồng và một người con, nhưng qua nhiều thế hệ, số thành viên ngày càng tăng lên. Trong khi diện tích khu tập thể không thay đổi, không gian sinh hoạt chung ngày càng bị thu hẹp. Vì vậy, nhiều hộ phải tự ý cơi nới, làm thêm các phần ‘chuồng cọp’ để mở rộng diện tích sử dụng, khiến không gian vốn đã chật hẹp càng trở nên bí bách”.

Sống nơm nớp trong những căn nhà chắp vá

Thực tế tại các khu vực nằm trong quy hoạch cải tạo hay giải tỏa, cuộc sống của người dân luôn trong trạng thái “ở không xong, đi không được”. Tuy nhiên, do vướng quy hoạch treo hoặc dự án kéo dài qua nhiều năm, người dân không được phép xây mới, thậm chí việc cải tạo, sửa chữa cũng gặp khó khăn về mặt thủ tục. Để duy trì sinh hoạt, hàng trăm hộ gia đình buộc phải chấp nhận sống chung với ô nhiễm, ẩm thấp và cảnh cơi nới không gian chật hẹp, tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Không chỉ chịu đựng điều kiện sống thiếu thốn, áp lực tâm lý triền miên cũng ảnh hưởng nặng nề đến đời sống của cư dân. Tình trạng “chờ di dời” kéo dài khiến mọi kế hoạch lâu dài của gia đình từ đầu tư kinh doanh, nâng cấp nhà ở đến việc học hành của con trẻ đều rơi vào thế bị động.

Đặc biệt đối với các hộ lao động tự do, buôn bán nhỏ tại tầng 1 hoặc mặt ngõ thuộc khu vực cải tạo, hoạt động kinh doanh bị đình trệ do hạ tầng nhếch nhác và tâm lý giải tỏa lơ lửng. Nhiều gia đình rơi vào cảnh thu nhập bấp bênh, kinh tế sụt giảm nhưng vẫn phải gánh thêm các chi phí phát sinh để khắc phục sự cố nhà ở xuống cấp.

Tái thiết và cải tạo đô thị là quy luật phát triển tất yếu để hướng tới những không gian sống văn minh, hiện đại. Tuy nhiên, đằng sau những con số quy hoạch hay những dự án hàng nghìn tỷ đồng, giá trị cốt lõi nhất vẫn nằm ở chất lượng cuộc sống của mỗi người dân. Nỗi lo về nơi ở xuống cấp, gánh nặng sinh kế hay sự xáo trộn môi trường sống của các gia đình trong vùng cải tạo là những thực tế cần được lắng nghe và thấu hiểu.