Đào tạo bác sĩ trẻ: Khi kiến thức chuyên môn thôi là chưa đủ

(Sóng trẻ) -  Một bác sĩ có thể nắm vững kiến thức, thực hiện đúng quy trình khám chữa bệnh nhưng vẫn gặp khó khăn khi giao tiếp với người bệnh. Theo ThS. BS Hồ Ngọc Lợi, giảng viên ĐH Y Dược TP.HCM, đào tạo bác sĩ trẻ không chỉ dừng lại ở năng lực chuyên môn mà còn phải chú trọng kỹ năng lắng nghe, sự thấu cảm và trách nhiệm với người bệnh.

Giỏi chuyên môn nhưng đã biết lắng nghe người bệnh?

Trong đào tạo y khoa, kiến thức chuyên môn và kỹ năng thực hành luôn là những yêu cầu quan trọng đối với sinh viên. Tuy nhiên, thực tế khám chữa bệnh còn đặt ra những tình huống mà việc ghi nhớ lý thuyết hay thực hiện đúng quy trình chưa đủ để giải quyết.

Một người bệnh có thể lo lắng trước kết quả xét nghiệm, bối rối khi nghe giải thích về tình trạng sức khỏe hoặc ngần ngại chia sẻ những vấn đề cá nhân. Khi ấy, bác sĩ không chỉ cần đưa ra nhận định chuyên môn chính xác mà còn phải biết giao tiếp, lắng nghe và tạo dựng sự tin tưởng.

Trao đổi về vấn đề này, ThS. BS Hồ Ngọc Lợi, giảng viên Trung tâm Huấn luyện nâng cao Mô phỏng lâm sàng, ĐH Y Dược TP.HCM, cho rằng việc đào tạo bác sĩ cần quan tâm đến cả kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp.

ThS. BS Hồ Ngọc Lợi trình bày báo cáo tại Hội nghị Giáo dục y khoa châu Á - Thái Bình Dương (APMEC) năm 2026 (Ảnh: NVCC)
ThS. BS Hồ Ngọc Lợi trình bày báo cáo tại Hội nghị Giáo dục y khoa châu Á - Thái Bình Dương (APMEC) năm 2026 (Ảnh: NVCC)

Từ kinh nghiệm giảng dạy, thầy nhận thấy có những sinh viên ghi nhớ đầy đủ các câu hỏi cần đặt ra khi khai thác bệnh sử nhưng đôi khi quá tập trung vào việc hoàn thành quy trình mà chưa thực sự chú ý đến câu trả lời của người bệnh.

Điều này đặt ra yêu cầu đối với đào tạo y khoa: Sinh viên không chỉ cần biết phải hỏi những gì mà còn phải hiểu vì sao cần hỏi, lắng nghe như thế nào và phản hồi ra sao để người bệnh cảm thấy được tôn trọng.

Kỹ năng giao tiếp vì vậy không đơn thuần là cách sử dụng ngôn từ. Đó còn là khả năng quan sát, nhận biết cảm xúc, giải thích thông tin y khoa dễ hiểu và ứng xử phù hợp với từng hoàn cảnh.

Đặc biệt, trong những tình huống người bệnh lo lắng, thiếu hợp tác hoặc chưa hiểu rõ hướng điều trị, khả năng giao tiếp có thể ảnh hưởng đến việc trao đổi thông tin và sự phối hợp giữa bác sĩ với người bệnh.

Từ góc độ đào tạo, ThS. BS Hồ Ngọc Lợi nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giúp sinh viên hình thành thói quen lắng nghe ngay từ khi còn ngồi trên giảng đường. Bởi trong hoạt động khám chữa bệnh, đối tượng mà bác sĩ tiếp xúc không chỉ là những triệu chứng hay kết quả xét nghiệm, mà trước hết là con người với những cảm xúc và nhu cầu riêng.

Đào tạo y đức phải bắt đầu từ những tình huống thực tế

Bên cạnh kiến thức chuyên môn, việc hình thành y đức và tinh thần trách nhiệm nghề nghiệp là yêu cầu xuyên suốt trong đào tạo nhân lực ngành Y. Tuy nhiên, những phẩm chất này khó có thể được hình thành đầy đủ nếu sinh viên chỉ tiếp cận qua lý thuyết.

Theo ThS. BS Hồ Ngọc Lợi, một trong những hướng tiếp cận cần được chú trọng là đưa sinh viên vào các tình huống mô phỏng lâm sàng. Thông qua đó, người học có cơ hội thực hành kỹ năng chuyên môn, giao tiếp và xử lý những tình huống có thể gặp trong môi trường khám chữa bệnh.

Chẳng hạn, sinh viên có thể phải giải thích một vấn đề sức khỏe cho người bệnh đang lo lắng, trao đổi với người bệnh chưa sẵn sàng hợp tác hoặc ứng xử trước một tình huống phát sinh ngoài dự kiến. Những bài tập này đòi hỏi người học vận dụng đồng thời kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp.

ThS. BS Hồ Ngọc Lợi hướng dẫn sinh viên thực hành kỹ năng khám lâm sàng trên mô hình mô phỏng. 
ThS. BS Hồ Ngọc Lợi hướng dẫn sinh viên thực hành kỹ năng khám lâm sàng trên mô hình mô phỏng. 

Ở môi trường mô phỏng, sinh viên được thực hành, nhận phản hồi và nhìn lại cách xử lý của mình trước khi tiếp xúc với người bệnh trong thực tế. Đây cũng là cơ hội để giảng viên nhận diện những hạn chế mà các bài kiểm tra lý thuyết khó phản ánh đầy đủ.

Việc đánh giá năng lực bác sĩ tương lai vì thế cần được nhìn nhận toàn diện hơn. Bên cạnh khả năng chẩn đoán và xử trí đúng chuyên môn, sinh viên còn cần được rèn luyện cách giải thích thông tin, tôn trọng người bệnh và ý thức về trách nhiệm đối với các quyết định của mình.

Một vấn đề khác được đặt ra là phương pháp giảng dạy trong các cơ sở đào tạo y khoa. Để sinh viên biết lắng nghe người bệnh, bản thân giảng viên cũng cần tạo ra môi trường học tập khuyến khích người học đặt câu hỏi, trao đổi và thừa nhận những điều chưa hiểu.

“Muốn sinh viên biết lắng nghe người bệnh, trước hết phải lắng nghe các em” là quan điểm được ThS. BS Hồ Ngọc Lợi đề cao trong quá trình giảng dạy.

Theo đó, người thầy không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn cần tạo dựng sự tin cậy để sinh viên dám đặt câu hỏi, nhận diện những thiếu sót và chủ động điều chỉnh. Đồng thời, sự cởi mở trong giảng dạy phải đi cùng những yêu cầu nghiêm túc về an toàn và trách nhiệm nghề nghiệp.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng được ứng dụng rộng rãi, sinh viên ngành Y có thêm nhiều công cụ để tìm kiếm thông tin, hệ thống hóa kiến thức và hỗ trợ quá trình học tập. Tuy nhiên, khả năng tiếp cận thông tin nhanh chóng không đồng nghĩa với việc người học đã có đủ năng lực thực hành nghề nghiệp.

“Internet và AI có thể cung cấp kiến thức, nhưng không thể thay thế môi trường đào tạo bài bản của đại học”, ThS. BS Hồ Ngọc Lợi nhận định.

Những năng lực như đánh giá tình huống thực tế, giao tiếp với người bệnh, phối hợp với đồng nghiệp và chịu trách nhiệm trước quyết định chuyên môn vẫn đòi hỏi quá trình đào tạo, thực hành và đánh giá nghiêm túc.

Từ những yêu cầu đó, đào tạo bác sĩ trẻ cần hướng tới sự cân bằng giữa năng lực chuyên môn và phẩm chất nghề nghiệp. Một bác sĩ giỏi không chỉ được đánh giá qua lượng kiến thức tích lũy hay khả năng thực hiện kỹ thuật, mà còn ở cách sử dụng những năng lực ấy để chăm sóc người bệnh một cách an toàn, có trách nhiệm và nhân văn.

Cùng chuyên mục

Đừng bỏ lỡ
Cô giáo Phạm Thị Huyền và ba thập kỷ nâng bước những mảnh đời khuyết

Cô giáo Phạm Thị Huyền và ba thập kỷ nâng bước những mảnh đời khuyết

Tin nổi bật1 tuần trước

(Sóng trẻ) - Gần 30 năm qua, có một lớp học không tiếng trống trường, không yêu cầu giấy khai sinh, không thu một khoản học phí vẫn đều đặn duy trì mỗi ngày. Từ những ngày đầu tiên, cô đã kiên trì, đồng hành cùng các em trong hành trình tiếp cận tri thức

Hơn nửa thế kỷ 'tiếp lửa' nghề bánh cuốn Thanh Trì

Hơn nửa thế kỷ 'tiếp lửa' nghề bánh cuốn Thanh Trì

Tin nổi bật3 tuần trước

(Sóng trẻ) - Nằm trên góc phố nhỏ tại phường Vĩnh Hưng (Hà Nội), cửa hàng bánh cuốn Thanh Trì cô Lan níu chân thực khách bởi sự dân dã, đậm đà bản sắc ẩm thực Hà Thành.

Nghệ thuật cải lương trong dòng chảy thời đại số

Nghệ thuật cải lương trong dòng chảy thời đại số

Tin nổi bật3 tuần trước

(Sóng trẻ) - Sự phát triển của công nghệ và các nền tảng số đang làm thay đổi cách công chúng tiếp cận nghệ thuật truyền thống. Trước những chuyển động ấy, cải lương cũng đứng trước bài toán thích ứng với phương thức tiếp cận mới, nhằm gìn giữ những giá

XEM THÊM TIN

SỰ KIỆN NỔI BẬT

TIN ẢNH

XEM NHIỀU NHẤT

TIN NỔI BẬT

DIỄN ĐÀN