Đào tạo Báo chí - Truyền thông: Sứ mệnh của những người lái đò thầm lặng
(Sóng Trẻ) - Trong bối cảnh toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ dưới tác động của công nghệ số, nghề báo và truyền thông đặt ra những yêu cầu ngày càng cao về chuyên môn, bản lĩnh, đạo đức và trách nhiệm xã hội. Góp phần hình thành những phẩm chất trên là đội ngũ giảng viên - những người lặng lẽ truyền thụ tri thức, bồi dưỡng tư duy nghề nghiệp và vun đắp nền tảng cho các thế hệ tương lai.
Đào tạo người làm báo: Không chỉ dừng lại ở kiến thức và kỹ năng
Sự bùng nổ của mạng xã hội đã làm thay đổi đáng kể môi trường hoạt động báo chí - truyền thông. Thông tin được sản xuất và lan truyền với tốc độ ngày càng nhanh, kéo theo áp lực về tính chính xác, khả năng kiểm chứng và thời gian xử lý nội dung. Trong môi trường ấy, mỗi người làm báo đều phải đối diện với những yêu cầu khắt khe hơn về năng lực chuyên môn và khả năng thích ứng với thực tiễn.
Từ những thay đổi của môi trường nghề nghiệp, công tác đào tạo báo chí - truyền thông đứng trước yêu cầu đổi mới toàn diện. Tại các cơ sở đào tạo báo chí - truyền thông, giảng viên giữ vai trò quan trọng trong việc hiện thực hóa những yêu cầu đó. Thông qua những bài giảng, giờ thực hành và những tình huống nghề nghiệp được đưa vào lớp học, sinh viên từng bước hình thành tư duy báo chí và khả năng ứng xử trước những vấn đề thực tiễn.
Chia sẻ về vai trò của người giảng viên trong quá trình đào tạo thế hệ người làm báo tương lai, TS. Trần Thị Vân Anh, Giảng viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho biết: “Người giảng viên trong lĩnh vực báo chí - truyền thông không đơn thuần là người truyền đạt kiến thức hay hướng dẫn sinh viên thành thạo các kỹ năng nghiệp vụ, mà còn giữ vai trò là người định hướng, truyền cảm hứng và bồi đắp những giá trị nghề nghiệp cho thế hệ người làm báo tương lai”.
Không chỉ truyền đạt những kiến thức vốn có trong giáo trình, người giảng viên còn giúp sinh viên hiểu được giá trị và sức nặng của mỗi thông tin được công bố. Năng lực của người làm báo được thể hiện qua kỹ năng chuyên môn, khả năng kiểm chứng thông tin, sự thận trọng trong việc lựa chọn nội dung và ý thức về trách nhiệm xã hội đối với mỗi sản phẩm được đăng tải.
Thích ứng với thời đại số, giữ vững giá trị cốt lõi
Sự phát triển của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi phương thức sản xuất, phân phối và tiếp nhận thông tin. Báo chí đa phương tiện hay các nền tảng mạng xã hội mở ra nhiều cơ hội sáng tạo, đồng thời đặt ra yêu cầu mới về năng lực đối với sinh viên ngành báo chí - truyền thông.
Thực tiễn đào tạo tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho thấy những chuyển biến nhằm thích ứng với yêu cầu của ngành trong giai đoạn mới. Theo thông tin đăng tải trên Báo Đại Đoàn Kết ngày 9/4/2026, chương trình đào tạo của Viện Báo chí - Truyền thông đang được điều chỉnh linh hoạt hơn, kết hợp kiến thức nền tảng với chuyên sâu, chú trọng năng lực công nghệ và tư duy nghề nghiệp.
Trước những thay đổi đó, vai trò của giảng viên không chỉ nằm ở việc cập nhật kiến thức và công nghệ mới mà còn là người định hướng để sinh viên sử dụng công nghệ đúng mục đích, không phụ thuộc vào công cụ và đánh mất tư duy riêng biệt.
ThS. Bùi Đức Anh Linh, Giảng viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền nhận định: “Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, người giảng viên cần trở thành người định hướng và đồng hành cùng sinh viên, giúp sinh viên hiểu rằng trí tuệ nhân tạo hay các công cụ truyền thông số chỉ là phương tiện hỗ trợ, không thể thay thế tư duy sáng tạo, khả năng phản biện và trách nhiệm nghề nghiệp của người làm báo”.
Từ góc độ đào tạo, việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành cũng trở thành yêu cầu cần thiết. Thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức một chiều, sinh viên cần được tạo điều kiện tham gia sản xuất sản phẩm báo chí, thực hiện các dự án truyền thông, trải nghiệm môi trường tác nghiệp và giải quyết những tình huống gần với thực tế nghề nghiệp.
Những người thầy thầm lặng phía sau mỗi thế hệ làm nghề
Hành trình đào tạo một người làm báo, làm truyền thông không kết thúc sau những giờ học hay khi sinh viên hoàn thành chương trình đào tạo. Những điều được truyền dạy trên giảng đường còn tiếp tục được kiểm chứng qua mỗi lần tác nghiệp, mỗi một sản phẩm được công bố và từng lựa chọn nghề nghiệp trong tương lai.
Đối với sinh viên, giảng viên không chỉ là người truyền đạt kiến thức mà còn là người định hướng, góp ý và giúp họ nhận ra những thiếu sót trong quá trình trưởng thành. Thông qua những góp ý, nhận xét và đánh giá trong quá trình học tập, giảng viên giúp sinh viên nhận diện những hạn chế của bản thân, bước khắc phục thiếu sót, hoàn thiện năng lực chuyên môn và trưởng thành hơn trên hành trình theo đuổi nghề nghiệp.
Trong một xã hội luôn cần những tiếng nói trung thực, có trách nhiệm và giàu tính nhân văn, người giảng viên báo chí - truyền thông vẫn âm thầm thực hiện công việc của mình: Trao tri thức, rèn luyện bản lĩnh và nuôi dưỡng ý thức phụng sự vì cộng đồng. Họ có thể không trực tiếp xuất hiện trên những trang báo hay sản phẩm truyền thông, nhưng dấu ấn của họ vẫn hiện diện trong từng người học trưởng thành và trên hành trình phát triển của nền báo chí nước nhà.


