Giáo viên trẻ trước áp lực thích nghi với thế hệ học sinh mới

(Sóng trẻ) - Học sinh ngày càng có nhiều cách tiếp cận kiến thức, chủ động bày tỏ quan điểm và đặt ra những yêu cầu mới đối với việc học. Sự thay đổi ấy khiến giáo viên không chỉ phải cập nhật công nghệ, đổi mới phương pháp giảng dạy mà còn cần học cách

Khi giáo viên không thể chỉ dạy theo cách cũ

Sự phát triển của Internet, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo (AI) đang tác động đến cách học sinh tiếp nhận thông tin, tìm kiếm kiến thức và tương tác trong lớp học. Nếu trước đây, sách giáo khoa và lời giảng của thầy cô là những nguồn thông tin quan trọng, hiện nay, học sinh có thể chủ động tìm lời giải, tham khảo nhiều cách tiếp cận chỉ bằng một thiết bị kết nối Internet.

Thay đổi này đặt giáo viên trước yêu cầu phải điều chỉnh cách dạy. Việc truyền đạt đầy đủ kiến thức không còn là yếu tố duy nhất quyết định hiệu quả tiết học, bởi học sinh còn cần được giải thích, tương tác và hiểu ý nghĩa thực tế của những điều đang học.

Từ kinh nghiệm giảng dạy môn Toán tại trường TH – THCS & THPT iSchool Hà Tĩnh, ThS. Trần Đức Quân cho rằng, một trong những thách thức đối với giáo viên hiện nay là tốc độ thay đổi của công nghệ và thế giới học sinh.

“Kiến thức, công nghệ và đặc biệt là thế giới của học sinh đang thay đổi rất nhanh. Nếu người thầy không chủ động cập nhật, chúng ta rất dễ rơi vào tình trạng dạy học sinh của hôm nay bằng những cách thức của nhiều năm trước”, thầy Quân chia sẻ.

Theo thầy Quân, giáo viên cần chuyển từ việc yêu cầu học sinh ghi nhớ, áp dụng công thức sang tổ chức các hoạt động giúp các em khám phá và hiểu bản chất kiến thức. Tuy nhiên, đổi mới phương pháp không đơn thuần là đưa thêm thiết bị hay phần mềm vào lớp học.

Trong các tiết Toán, thầy Quân sử dụng GeoGebra để học sinh trực tiếp quan sát sự thay đổi của đồ thị hàm số khi các tham số biến đổi. Với hình học, những mô hình trực quan giúp học sinh thao tác và kiểm chứng thay vì chỉ hình dung qua hình vẽ trong sách giáo khoa.

Bên cạnh đó, video, nền tảng tương tác, AI và các hoạt động học tập theo dự án cũng được thầy vận dụng nhằm tạo ra những hình thức tiếp cận kiến thức khác nhau.

Dù vậy, theo giáo viên này, công nghệ không phải yếu tố quyết định chất lượng giờ học. Điều quan trọng là học sinh có thực sự hiểu bài, biết đặt câu hỏi và vận dụng kiến thức vào thực tế hay không.

Từ thực tiễn giảng dạy, có thể thấy áp lực đối với giáo viên không chỉ nằm ở việc làm quen với công cụ mới mà còn ở khả năng lựa chọn phương pháp phù hợp. Một tiết học có nhiều hình ảnh, hoạt động tương tác chưa chắc đạt hiệu quả nếu học sinh chưa hiểu được nội dung cốt lõi.

ThS. Trần Đức Quân, giáo viên trường TH – THCS & THPT iSchool Hà Tĩnh, cho rằng giáo viên cần không ngừng học hỏi để thích nghi với sự thay đổi của học sinh (Ảnh: NVCC)
ThS. Trần Đức Quân, giáo viên trường TH – THCS & THPT iSchool Hà Tĩnh, cho rằng giáo viên cần không ngừng học hỏi để thích nghi với sự thay đổi của học sinh (Ảnh: NVCC)

Áp lực thấu hiểu tâm lý học sinh

Bên cạnh những thay đổi trong cách tiếp nhận kiến thức, sự khác biệt về tâm lý, nhu cầu được lắng nghe và cách thể hiện bản thân của học sinh cũng đặt ra thách thức trong quá trình quản lý, giáo dục.

Không phải mọi biểu hiện thiếu tập trung, thiếu hợp tác hay kết quả học tập chưa tốt đều có thể được giải quyết bằng những lời nhắc nhở hoặc yêu cầu cố gắng hơn. Trong một số trường hợp, giáo viên cần tìm hiểu nguyên nhân phía sau hành vi của học sinh trước khi lựa chọn cách ứng xử.

ThS. Trần Đức Quân cho biết, trong quá trình đứng lớp, thầy từng gặp những học sinh có năng lực nhưng thiếu tự tin, chưa yêu thích việc học, thậm chí có những trường hợp khiến giáo viên cảm thấy áp lực khi đồng hành.

Từ những trải nghiệm ấy, thầy nhận ra rằng, việc đánh giá học sinh chỉ qua điểm số hay một vài biểu hiện nhất thời có thể khiến giáo viên bỏ qua những khó khăn mà các em đang gặp phải.

“Có những em không cần thêm một lời phê bình, mà cần một người đủ kiên nhẫn để lắng nghe. Có những em không cần chúng ta nói rằng các em phải cố gắng hơn, mà cần được trao một cơ hội để chứng minh rằng mình có thể làm được”, thầy Quân chia sẻ.

Theo thầy, một học sinh chưa đạt kết quả tốt ở thời điểm hiện tại không có nghĩa là không thể tiến bộ. Điều giáo viên cần làm là tìm ra cách khuyến khích phù hợp, giúp các em có cơ hội thay đổi.

Tuy nhiên, thấu hiểu tâm lý học sinh cũng đặt ra bài toán về ranh giới trong giáo dục. Nếu quá cứng nhắc, giáo viên có thể khó tạo được sự gần gũi; ngược lại, nếu chỉ chú trọng chiều theo mong muốn của học sinh, việc duy trì nguyên tắc lớp học cũng có thể gặp khó khăn.

Từ kinh nghiệm cá nhân, thầy Quân cho rằng, sự cảm thông cần đi cùng những yêu cầu và giới hạn rõ ràng. Giáo viên không nên vội đánh giá học sinh, nhưng cũng không thể bỏ qua trách nhiệm của các em đối với việc học và hành vi của mình.

Cách tiếp cận này đòi hỏi giáo viên phải dành thời gian quan sát, trao đổi và điều chỉnh phương pháp ứng xử theo từng trường hợp. Đây là những công việc không dễ lượng hóa bằng điểm số, song có ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa thầy và trò.

ThS. Trần Đức Quân trong một tiết học tại trường TH – THCS & THPT iSchool Hà Tĩnh (Ảnh: NVCC)
ThS. Trần Đức Quân trong một tiết học tại trường TH – THCS & THPT iSchool Hà Tĩnh (Ảnh: NVCC)

Đổi mới phương pháp, nhưng ai cũng cần được hỗ trợ

Trước yêu cầu thích nghi với học sinh và công nghệ, việc tự học đang trở thành một phần trong công việc của giáo viên. Ngoài chuẩn bị bài giảng, kiểm tra và đánh giá học sinh, giáo viên còn cần cập nhật công cụ số, tiếp cận phương pháp mới và điều chỉnh hoạt động dạy học.

ThS. Trần Đức Quân cho biết, thầy dành thời gian tìm hiểu công nghệ giáo dục, AI, thiết kế học liệu số và các mô hình giáo dục sáng tạo. Thầy cũng tham gia những khóa học, cộng đồng chuyên môn và chương trình chia sẻ kinh nghiệm để cập nhật kiến thức.

Đáng chú ý, quá trình học hỏi không chỉ diễn ra giữa các giáo viên. Có những thời điểm, học sinh lại là người giới thiệu cho thầy những cách làm hoặc ý tưởng mới.

Theo thầy Quân, việc sẵn sàng tiếp nhận ý tưởng từ học sinh không làm giảm vai trò của giáo viên. Ngược lại, điều này có thể tạo ra môi trường học tập cởi mở, nơi cả người dạy và người học đều chủ động khám phá kiến thức.

Tuy nhiên, yêu cầu liên tục đổi mới cũng đặt ra vấn đề về điều kiện thực hiện. Không phải giáo viên nào cũng có quỹ thời gian, khả năng tiếp cận công nghệ và nguồn lực chuyên môn giống nhau. Việc vừa bảo đảm tiến độ chương trình, vừa thiết kế những hoạt động học tập mới có thể tạo thêm áp lực trong công việc.

Bởi vậy, đổi mới giáo dục không nên chỉ được nhìn nhận như trách nhiệm tự thân của mỗi giáo viên. Việc tổ chức bồi dưỡng chuyên môn, tạo điều kiện chia sẻ học liệu và hỗ trợ ứng dụng công nghệ từ phía nhà trường cũng là những yếu tố cần được quan tâm. Đồng thời, việc lựa chọn phương pháp dạy học cần xuất phát từ đặc điểm học sinh và mục tiêu bài học, thay vì chạy theo số lượng công cụ được sử dụng trên lớp.

Theo ThS. Trần Đức Quân, người thầy trong bối cảnh mới cần có nền tảng chuyên môn vững vàng nhưng không bảo thủ với phương pháp cũ; biết sử dụng công nghệ nhưng không phụ thuộc vào công nghệ; hiểu học sinh và tôn trọng sự khác biệt.

“Đừng yêu cầu học sinh phải sáng tạo nếu bản thân người thầy không dám đổi mới. Đừng yêu cầu học sinh phải học tập suốt đời nếu chính mình đã ngừng học”, thầy Quân nhấn mạnh.

Khi thế hệ học sinh thay đổi, giáo viên cũng đứng trước yêu cầu phải thích nghi. Tuy nhiên, sự thích nghi không chỉ được đo bằng khả năng sử dụng công nghệ hay mức độ hiện đại của bài giảng, mà còn thể hiện ở năng lực thấu hiểu học sinh, tổ chức việc học và duy trì những giá trị cốt lõi của nghề giáo.

Đổi mới phương pháp là cần thiết, nhưng để giáo viên thực hiện hiệu quả, nỗ lực cá nhân cũng cần đi cùng sự hỗ trợ từ môi trường giáo dục.

Cùng chuyên mục

Đừng bỏ lỡ
Cô giáo Phạm Thị Huyền và ba thập kỷ nâng bước những mảnh đời khuyết

Cô giáo Phạm Thị Huyền và ba thập kỷ nâng bước những mảnh đời khuyết

Tin nổi bật1 tuần trước

(Sóng trẻ) - Gần 30 năm qua, có một lớp học không tiếng trống trường, không yêu cầu giấy khai sinh, không thu một khoản học phí vẫn đều đặn duy trì mỗi ngày. Từ những ngày đầu tiên, cô đã kiên trì, đồng hành cùng các em trong hành trình tiếp cận tri thức

Hơn nửa thế kỷ 'tiếp lửa' nghề bánh cuốn Thanh Trì

Hơn nửa thế kỷ 'tiếp lửa' nghề bánh cuốn Thanh Trì

Tin nổi bật3 tuần trước

(Sóng trẻ) - Nằm trên góc phố nhỏ tại phường Vĩnh Hưng (Hà Nội), cửa hàng bánh cuốn Thanh Trì cô Lan níu chân thực khách bởi sự dân dã, đậm đà bản sắc ẩm thực Hà Thành.

Nghệ thuật cải lương trong dòng chảy thời đại số

Nghệ thuật cải lương trong dòng chảy thời đại số

Tin nổi bật3 tuần trước

(Sóng trẻ) - Sự phát triển của công nghệ và các nền tảng số đang làm thay đổi cách công chúng tiếp cận nghệ thuật truyền thống. Trước những chuyển động ấy, cải lương cũng đứng trước bài toán thích ứng với phương thức tiếp cận mới, nhằm gìn giữ những giá

XEM THÊM TIN

SỰ KIỆN NỔI BẬT

TIN ẢNH

XEM NHIỀU NHẤT

TIN NỔI BẬT

DIỄN ĐÀN