Hiểm hoạ từ núi rác khổng lồ - Kỳ 2

(Sóng Trẻ) - Tái chế phế liệu vốn là hoạt động góp phần giảm lượng rác thải ra môi trường. Thế nhưng tại thôn Xà Cầu, nghề tái chế thủ công, tự phát lại đang kéo theo những hệ lụy về ô nhiễm và sức khỏe.

Mưu sinh trong ô nhiễm

Nghề thu gom và tái chế nhựa ở thôn Xà Cầu đã tồn tại từ đời cha mẹ đến con cái. Không ít người sinh ra và lớn lên trong môi trường luôn bao quanh bởi phế liệu. Theo chia sẻ của người dân, hiện nay hầu như gia đình nào cũng theo nghề trong một nhà có ba anh em thì cả ba đều tham gia. Công việc cứ thế tiếp diễn như một “dây chuyền” nghề nghiệp của mỗi gia đình.

Quy trình sơ chế, tái chế nhựa tại đây gồm ba công đoạn chính: thu gom, phân loại và nghiền nhỏ. Công việc này không phân biệt già trẻ, lớn bé mà bất kỳ ai có sức đều có thể làm được. Lao động nam chủ yếu đảm nhận khâu thu gom, bốc vác do tính chất nặng nhọc, trong khi phụ nữ và người cao tuổi phụ trách phân loại, công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ hơn.

Thành phẩm nhựa sau khi được nghiền
Thành phẩm nhựa sau khi được nghiền


Ngồi bên đống bao tải nhựa chất cao trong góc sân, bà N.T.V cặm cụi phân loại từng mảnh phế liệu đã lẫn bẩn. Bà cho biết làm công việc này làm 10 tiếng 1 ngày, thu nhập mỗi ngày được 270.000 đồng. “Chẳng thể nào mà làm suốt ngày được, cũng phải có ngày nghỉ. Ngồi lâu là đau lưng, tê chân, mà tôi cũng có bệnh trong người nên không cố được nhiều. Dù vậy, vẫn phải làm để có thu nhập trang trải cuộc sống.” bà N.T.V chia sẻ. 

Bà N.T.V ngồi phân loại từng mảnh nhựa ngay tại sân nhà, công việc kéo dài nhiều giờ mỗi ngày để kiếm thu nhập.
Bà N.T.V ngồi phân loại từng mảnh nhựa ngay tại sân nhà, công việc kéo dài nhiều giờ mỗi ngày để kiếm thu nhập.


Ngoài việc sống chung với “trận địa” rác tại khắp mọi nơi, người dân còn phải chịu đựng tiếng ồn từ những loại máy nghiền đang được sử dụng hết công suất cùng tiếng băm chặt nhựa từ sáng đến tối muộn. Thứ âm thanh khó chịu này dường như đã trở nên quen thuộc và bám lấy cuộc sống của mỗi người dân tại Xà Cầu. Nếu như xưởng bên dưới mang âm thanh chói tai từ máy xử lý những chiếc ampli, tủ lạnh, tivi,...thì ở xưởng bên dưới là những tiếng “ù ù” phát ra từ những cỗ máy nghiền vỏ chai, xen lẫn đó là tiếng băm phế liệu nhựa. 

Sự ô nhiễm tại làng nghề tái chế không chỉ nằm ở tiếng ồn đinh tai của máy móc băm nghiền hay tính chất độc hại vốn có của rác thải nhựa, mà còn bủa vây trực tiếp lấy môi trường sống và sức khỏe của người dân. Không khí quanh làng luôn nồng nặc mùi rác thải khó chịu, khiến bất cứ ai từ nơi khác đến cũng cảm thấy ngột ngạt. Nhưng điều đó dường như lại là điều bình thường đối với người dân tại Xà Cầu: “Thực ra mình sống ở đây hơn 20 năm nay rồi, ngửi suốt thấy bình thường. Người ngoài đến thì ai cũng kêu rất mùi, nhưng ở đây thấy bình thường” anh Đ. chia sẻ. 

Các xưởng nghiền nhựa liên tục hoạt động hết công suất, nhằm kịp các chuyến xe chuyển cho người mua. 
Các xưởng nghiền nhựa liên tục hoạt động hết công suất, nhằm kịp các chuyến xe chuyển cho người mua. 


Lợi bất cập hại

Các công đoạn xử lý rác thải của người dân nơi đây cũng được đơn giản hoá hết mức có thể. Làm việc cả ngày trong không khí nồng nặc mùi nhựa cháy cùng nhiều loại hoá chất, các nhân công nơi đây chỉ sử dụng duy nhất một đôi găng tay sờn cùng đôi ủng để làm vật “bảo trợ” cho tính mạng và an toàn sức khỏe của mình trước những chất tẩy rửa đầy độc hại trong khi làm việc. 

Chia sẻ cùng phóng viên, anh Đ. cho biết: “Khẩu trang với dụng cụ kín làm gì, khó làm việc, ngửi mùi này nhiều rồi cũng thành quen mà”. Đó cũng chính là câu trả lời chung của hầu hết người dân nơi đây, "khó chịu, vướng víu" trong quá trình lao động nghiễm nhiên trở thành lý do quen thuộc để họ tặc lưỡi bỏ qua những rủi ro độc hại đang ngày ngày ăn mòn sức khỏe của chính mình.

Người dân chỉ sử dụng găng tay thô sơ để tiếp xúc với rác.
Người dân chỉ sử dụng găng tay thô sơ để tiếp xúc với rác.


Người dân nơi đây dường như chấp nhận với việc đổi môi trường sống, sức khỏe của mình để làm công việc này. Cô M. cho biết, để sống chung với mùi rác là không dễ, tuy nhiên, vì đồng tiền trang trải, nên đây là điều mà họ buộc phải làm quen: “Vì đồng tiền, nên có bẩn, có độc, có khó chịu mình vẫn phải cố mà làm”. Có thể thấy, sự đánh đổi này không phải do họ được lựa chọn, mà đây là con đường duy nhất để giúp họ trang trải cuộc sống đầy bấp bênh này. 

 

Dù liên tục phải tiếp xúc với hóa chất còn đọng lại trong rác thải, tiềm ẩn nhiều mối nguy báo động đến sức khoẻ, nhưng công việc thu gom và tái chế phế liệu vẫn được diễn ra ngày qua ngày. Hệ lụy đau lòng từ môi trường độc hại này đã hiện hữu qua những trường hợp tử vong vì ung thư trong làng.

Không có bất kỳ sự ngăn cách nào giữa thực phẩm và phế liệu
Không có bất kỳ sự ngăn cách nào giữa thực phẩm và phế liệu

Người làm, đất chịu…?

Theo UBND xã Xà Cầu, có hơn 80% hộ gia đình, xí nghiệp tái chế rác trên địa bàn thôn Xà Cầu. Từ đó tạo công ăn việc làm cho hàng ngàn lao động, giúp kiếm thêm thu nhập, ổn định cuộc sống. Mỗi năm những cơ sở trên, đem lại nguồn thu lớn cho người dân nơi đây. 

Bên cạnh đó, quá trình xử lý không thể tái chế 100% phế liệu. Làng nghề vẫn hàng ngày thải ra một lượng lớn rác thải, bao gồm vỏ nhãn mác, bao bì không đạt tiêu chuẩn hay các loại “nhựa chết” (nhựa chìm). Những phế phẩm này không thể tận dụng, buộc các hộ dân phải gom lại thành bãi hoặc tốn thêm chi phí trả cho xe rác để đem đi vứt bỏ.

Lực bất tòng tâm trong các biện pháp cải thiện dành cho môi trường tại Xà Cầu.
Lực bất tòng tâm trong các biện pháp cải thiện dành cho môi trường tại Xà Cầu.

Qua quan sát của phóng viên, những phế liệu loại bỏ, không được đưa vào tái chế như nhãn chai, xốp hay thậm chí là đồ gia dụng đều được mang đi đốt hoặc vứt bỏ. Khói bụi, mùi khét hay phế phẩm từ quy trình xử lý này đều đang từ từ bào mòn hệ sinh thái tự nhiên của mảnh đất vốn trù phú này. 

Môi trường nơi đây còn bị bao phủ bởi mùi hôi nồng nặc từ rác thải, hóa chất còn sót lại trong các vỏ chai nhựa và dầu máy. Bầu không khí Xà Cầu bị bủa vây bởi mùi nồng nặc của rác, dầu máy và hóa chất dư thừa. Nhiều đoạn mương trong thôn nay đặc quánh, đổi màu đen ngòm, dòng chảy bị bóp nghẹt bởi lớp phế liệu nổi lềnh bềnh. Cảnh tượng ấy, kết hợp cùng những mảng tường bám chặt lớp khói thải đen kịt như phơi bày một thực trạng trần trụi: cảnh quan và hệ sinh thái tự nhiên tại “thủ phủ” phế liệu này đang dần bị đầu độc bởi chính con người.

Nước trong các rãnh thoát chuyển màu sẫm, bốc mùi khó chịu.
Nước trong các rãnh thoát chuyển màu sẫm, bốc mùi khó chịu.


Hầu hết hoạt động tái chế rác tại Xà Cầu sau khi xử lý sẽ đổ thẳng ra con kênh Bắc Quảng Hoa. Đây hệt như một “án tử” cho dòng kênh này khi mỗi ngày, hàng nghìn khối nước thải với nhiều hoá chất độc hại liên tục được xả ra mà không có bất kỳ biện pháp tiền xử lý. Khi nào sự “đánh đổi” này mới chấm dứt? Và liệu còn bao nhiêu làng nghề khác đang phải đối mặt với thực trạng đau lòng như Xà Cầu?

Cùng chuyên mục

Đừng bỏ lỡ
Cô giáo Phạm Thị Huyền và ba thập kỷ nâng bước những mảnh đời khuyết

Cô giáo Phạm Thị Huyền và ba thập kỷ nâng bước những mảnh đời khuyết

Tin nổi bật1 tuần trước

(Sóng trẻ) - Gần 30 năm qua, có một lớp học không tiếng trống trường, không yêu cầu giấy khai sinh, không thu một khoản học phí vẫn đều đặn duy trì mỗi ngày. Từ những ngày đầu tiên, cô đã kiên trì, đồng hành cùng các em trong hành trình tiếp cận tri thức

Hơn nửa thế kỷ 'tiếp lửa' nghề bánh cuốn Thanh Trì

Hơn nửa thế kỷ 'tiếp lửa' nghề bánh cuốn Thanh Trì

Tin nổi bật3 tuần trước

(Sóng trẻ) - Nằm trên góc phố nhỏ tại phường Vĩnh Hưng (Hà Nội), cửa hàng bánh cuốn Thanh Trì cô Lan níu chân thực khách bởi sự dân dã, đậm đà bản sắc ẩm thực Hà Thành.

Nghệ thuật cải lương trong dòng chảy thời đại số

Nghệ thuật cải lương trong dòng chảy thời đại số

Tin nổi bật3 tuần trước

(Sóng trẻ) - Sự phát triển của công nghệ và các nền tảng số đang làm thay đổi cách công chúng tiếp cận nghệ thuật truyền thống. Trước những chuyển động ấy, cải lương cũng đứng trước bài toán thích ứng với phương thức tiếp cận mới, nhằm gìn giữ những giá

XEM THÊM TIN

SỰ KIỆN NỔI BẬT

TIN ẢNH

XEM NHIỀU NHẤT

TIN NỔI BẬT

DIỄN ĐÀN