Họa sĩ Hồng Vân trên con đường “thêu” nên những cuộc đời mới
(Sóng trẻ) - Họa sĩ Hồng Vân là người tiên phong trong phát triển dòng tranh thêu len tại Việt Nam. Hơn một thập kỷ theo đuổi, bám trụ với nghệ thuật, cô thành công với xưởng tranh Len Art, tạo cơ hội hòa nhập và sinh kế bền vững cho nhiều người yếu thế trong xã hội.
Quá trình bén duyên với tranh len
Xuất phát bằng tình yêu nghệ thuật từ những ngày thơ bé, họa sĩ Hồng Vân quyết định theo học Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội. Những năm tháng còn ngồi trên ghế nhà trường, cô đã ấp ủ dự định về một con đường sáng tạo riêng biệt. “Tôi muốn chuyển thể những nét đặc biệt của dân tộc Việt Nam, về con người, phong cảnh theo một cách thực sự đặc sắc”, cô chia sẻ.
Nền tảng tư duy của nữ họa sĩ chịu ảnh hưởng sâu sắc từ nếp nhà. Với cô, gia đình là nơi ươm mầm tình yêu với những điều nhỏ bé. Hình ảnh người mẹ tỉ mỉ đan áo cho con đã trở thành nguồn cảm hứng ban đầu, đưa cô tìm đến với chất liệu len.
Thông qua việc sắp đặt và đan xen các sợi, chất liệu này sẽ tạo nên những tầng bậc thị giác phong phú về độ nổi, độ bóng và chiều sâu. Khi chạm vào tác phẩm, người xem dễ dàng cảm nhận độ mềm mại, tinh tế. Tuy nhiên, quá trình chế tác đòi hỏi sự kỳ công, tỉ mẩn. Họa sĩ Hồng Vân nhấn mạnh kỹ thuật thêu cần kiểm soát lực tay chuẩn xác. Thao tác thực hiện không được quá nhanh, tránh làm xù mặt len. Mũi thêu vừa tay, không quá chặt hay lỏng. “Người thợ phải giữ được độ 'ganh' tự nhiên của sợi len. Đây chính là hồn cốt tạo nên giá trị riêng biệt của dòng tranh này” cô khẳng định.
Sau quá trình nghiêm túc tìm tòi và thử nghiệm, Hồng Vân đã hoàn thiện bức tranh đầu tiên để lưu giữ kỷ niệm cá nhân. Tác phẩm nhận được sự ủng hộ và đón nhận tích cực từ mọi người xung quanh. Đây là động lực thúc đẩy cô hiện thực hóa bước đi đam mê. Nữ hoạ sĩ bắt đầu vẽ, phối màu, chọn nguyên liệu, chuyển thể tác phẩm hội họa sang chất liệu len và mở xưởng tranh đầu tiên trên phố Lê Thánh Tông.
Khi quyết định thành lập thương hiệu Len Art, gia đình tiếp tục là điểm tựa vững chắc về vật chất và tinh thần cho cô. Ban đầu, mục tiêu của xưởng là giới thiệu, lan tỏa nghệ thuật tranh len tới công chúng. Nhưng thực tế hoạt động đã mở ra một hướng đi mới. Hồng Vân nhận thấy việc làm tranh len giúp người thực hiện rèn luyện kỹ năng tập trung, tìm lại sự tự tin trong cuộc sống. Việc này giống như một phương tiện chữa lành, xoa dịu tâm hồn người yếu thế.
Từ đó, Len Art chính thức hoạt động với hai sứ mệnh song hành, lan tỏa loại hình nghệ thuật mới và tạo cơ hội học nghề, sinh kế bền vững cho người yếu thế trong xã hội. Nữ họa sĩ kỳ vọng công chúng đón nhận tác phẩm bằng sự thấu cảm. Đó là sự trân trọng dành cho hành trình nỗ lực khẳng định giá trị bản thân của những người thợ thủ công.
Hành trình hơn 10 năm của Hồng Vân với tranh len không trải đầy hoa hồng. Giai đoạn khởi đầu, thách thức lớn nhất đến từ sự thiếu thốn về cơ sở vật chất và nguồn nguyên liệu. Do thị trường chưa có đơn vị sản xuất len chuyên dụng cho tranh thêu, Hồng Vân phải lùng sục khắp nơi để tìm kiếm. Thậm chí, có thời điểm, cô đã gỡ bỏ bức tranh bán hoàn thiện vì không tìm được loại len cùng màu.
Khó khăn chồng chất khó khăn, nữ họa sĩ phải đối diện với áp lực vận hành. Cô tự mình mày mò mọi khâu từ kỹ thuật, xử lý nguyên liệu, thiết kế đến quản lý xưởng. Giữa những bộn bề đó, Hồng Vân vẫn kiên định mười năm một phương châm: “Làm nghệ thuật bằng sự tử tế, làm nghề bằng sự bền bỉ”. Cô tin rằng tài năng là quan trọng. Tuy nhiên, cái tâm và sự kiên trì mới là yếu tố quyết định khả năng đi đường dài. Triết lý này giúp nữ họa sĩ giữ được sự điềm tĩnh. Cô chọn những bước đi chậm rãi nhưng chắc chắn để khẳng định vị thế của dòng tranh này.
Kiên định với hành trình nghệ thuật nhân văn
Bước ngoặt lớn nhất trong quá trình phát triển là quyết định mở cửa xưởng đào tạo nghề cho người yếu thế. Hồng Vân nhận ra tranh len không chỉ dừng lại ở giá trị thẩm mỹ mà còn có thể thay đổi một cuộc đời. Quyết định này đã chuyển hướng Len Art từ một không gian nghệ thuật thành mô hình kinh tế nhân văn.
Quá trình đào tạo nghề tại xưởng đối diện với nhiều rào cản đặc thù. Học viên thường gặp hạn chế về vận động, khả năng tập trung ngắn cùng tâm lý tự ti. Song, chính sự kiên nhẫn của cô và nỗ lực của trò đã tạo nên những “phép màu” đời thực.
Chứng kiến sự thay đổi của con mình sau thời gian học nghề tại xưởng, chị Mai Lan Anh (phụ huynh bạn Thư, một học viên tại Len Art) xúc động chia sẻ: “Cháu Thư mới tham gia xưởng được một tháng nhưng gia đình ghi nhận sự thay đổi rõ rệt. Trước đây, nhịp sinh hoạt của con bị đảo lộn, thường xuyên thức trắng đêm. Từ ngày đi thêu đều đặn, con đã ngủ ngon giấc đến sáng”. Điều khiến chị bất ngờ nhất là Thư chủ động muốn học viết chữ trở lại, việc mà suốt 10 năm qua bạn không thích. Nhìn con cặm cụi tập viết mỗi tối, tinh thần vui vẻ và hay cười hơn, gia đình thực sự hạnh phúc.
Câu chuyện của Thư là một trong số những minh chứng cho hướng đi đúng đắn của mô hình đào tạo tại Len Art. Thông qua quá trình thêu, các học viên rèn luyện được sự tập trung, cải thiện khả năng vận động tinh và tìm lại giá trị bản thân.
Nhiều bạn từ tâm lý mặc cảm, nhút nhát đã trở nên chủ động và hòa nhập tốt hơn với cộng đồng. Mặc dù vậy, việc duy trì các lớp học miễn phí đặt ra bài toán kinh tế nan giải về chi phí nguyên liệu và nhân lực đào tạo. Để phát triển bền vững, họa sĩ Hồng Vân chủ trương chinh phục công chúng bằng giá trị nghệ thuật đích thực của tác phẩm, minh bạch hóa hành trình hoạt động và liên tục tái đầu tư để nâng cao chất lượng.
Chính sự nghiêm túc trong lao động nghệ thuật mới là yếu tố cốt lõi giữ chân khán giả. Có mặt tại không gian trưng bày, chị Lại Thị Duyên (quận Cầu Giấy, Hà Nội) không giấu được sự bất ngờ trước những bức tranh len sống động: “Màu sắc của các tác phẩm vô cùng ấn tượng, có chiều sâu đặc biệt. Tôi thực sự nể phục sự tài hoa và tính kiên trì của những người thợ tại đây”.
Họa sĩ Hồng Vân kỳ vọng Len Art sẽ trở thành một nơi đào tạo nghề tử tế cho người yếu thế, một mô hình bền vững góp phần tạo nên tiếng nói tích cực cho nghệ thuật thủ công Việt Nam. Đồng thời, mô hình này hướng tới việc san sẻ gánh nặng cho gia đình và xã hội, với đích đến cuối cùng là trao đi giá trị, hi vọng các bạn có thể tự đứng vững bằng chính đôi chân của mình.


