Không gian mạng và nhiệm vụ giữ vững chủ quyền quốc gia trong kỷ nguyên số

(Sóng trẻ) - Nghị quyết số 29-NQ/TW về Chiến lược Bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia trên không gian mạng, góp phần giữ gìn độc lập, ổn định và lợi ích quốc gia - dân tộc. 

Không gian mạng - "Vùng lãnh thổ thứ 5" của chủ quyền quốc gia

Trong những năm gần đây, chuyển đổi số đã và đang trở thành xu thế tất yếu, len lỏi vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Cùng với đó, không gian mạng không còn đơn thuần là một môi trường công nghệ, mà đã trở thành “vùng lãnh thổ đặc biệt”, gắn chặt với chủ quyền quốc gia. Chính vì vậy, việc làm chủ công nghệ, dữ liệu và hạ tầng số cũng đồng nghĩa với việc củng cố chủ quyền quốc gia trong thời đại mới.

Tuy nhiên, song hành với cơ hội là những thách thức không nhỏ. Khi mọi hoạt động được đưa lên môi trường số, nguy cơ tấn công mạng, đánh cắp dữ liệu, lừa đảo trực tuyến ngày càng gia tăng với mức độ tinh vi. Các hệ thống thông tin quan trọng có thể trở trở thành mục tiêu của những cuộc tấn công có chủ đích.

Bên cạnh những nguy cơ tiềm ẩn về kỹ thuật, không gian mạng còn bị các thế lực thù địch lợi dụng nhằm chống phá Nhà nước. Thông qua việc phát tán thông tin sai sự thật, xuyên tạc chủ trương, chính sách, kích động tâm lý và chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc, các đối tượng này tác động tiêu cực đến nhận thức xã hội. Thậm chí, không gian mạng còn trở thành “mặt trận mềm” xâm phạm chủ quyền, can thiệp vào công việc nội bộ và gây mất ổn định chính trị - xã hội. 

Thượng tướng, PGS.TS Nguyễn Văn Thành nhận định: “Theo nhiều chuyên gia trên thế giới, từ Israel, Nga đến Mỹ, các cuộc chiến tranh mạng trong tương lai có thể xảy ra chỉ trong tích tắc, với tốc độ cực nhanh và khó lường. So với chiến tranh truyền thống, chiến tranh mạng có nhiều lợi thế hơn về chi phí, tốc độ triển khai, hiệu quả cũng như khả năng tác động trên diện rộng". 

Chính vì vậy, Thượng tướng, PGS.TS Nguyễn Văn Thành cũng nhấn mạnh thêm đây là một thách thức lớn mà Việt Nam cần nhận diện rõ. Từ đó xây dựng những chiến lược phù hợp để chủ động ứng phó và thích nghi trong bối cảnh mới.

Bảo vệ chủ quyền trên không gian mạng là trách nhiệm của toàn Đảng và toàn dân

Trước thực tế đó, Nhà nước đã và đang hoàn thiện hành lang pháp lý, xây dựng các chiến lược nhằm bảo đảm an ninh mạng. Các cơ quan chức năng, trong đó có Bộ Công an và Bộ Thông tin và Truyền thông, giữ vai trò nòng cốt trong việc triển khai giải pháp bảo vệ hệ thống thông tin quốc gia. 

Thượng tướng, PGS.TS Nguyễn Văn Thành cho rằng để chủ động phòng ngừa và ứng phó với các nguy cơ an ninh mạng, cần bắt đầu từ việc nâng cao nhận thức và năng lực đảm bảo an toàn thông tin cho toàn xã hội. Đồng thời, hệ thống mạng phải được xây dựng theo các tiêu chuẩn bảo mật chặt chẽ; lực lượng chuyên trách cần đủ năng lực, sẵn sàng đối phó với mọi tình huống trên không gian mạng. Bên cạnh đó, hợp tác quốc tế trong lĩnh vực an toàn, an ninh mạng cũng cần tiếp tục được mở rộng và tăng cường.

Dẫu vậy, bảo vệ chủ quyền trên không gian mạng không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chức năng. Trong kỷ nguyên số, mỗi công dân cũng chính là một “người gác cổng”. Việc nâng cao ý thức sử dụng internet an toàn, bảo mật thông tin cá nhân, kiểm chứng nguồn tin trước khi chia sẻ là những hành động thiết thực góp phần hạn chế rủi ro. Do đó, xây dựng văn hóa số văn minh, trách nhiệm cần trở thành thói quen của mỗi người.