Người phụ nữ Đai Lai đi ngược chiều để mở lối

(Sóng trẻ) - Hơn hai thập niên trước, bà La Thị Nguyệt nghe theo lời vận động tái định cư cùng nhiều hộ người Đan Lai rời vùng lõi Vườn quốc gia Pù Mát, phía Tây tỉnh Nghệ An đến tái định cư tại bản Cửa Rào, xã Môn Sơn. Đến hôm nay, với bà Nguyệt, mỗi cơ hội tạo thêm sinh kế không chỉ để cải thiện cuộc sống trước mắt mà còn là cách mở rộng con đường cho con cháu sau này.

Đầu những năm 2000, một bộ phận người Đan Lai sống sâu trong vùng lõi Vườn quốc gia Pù Mát, được vận động di dời ra các khu tái định cư. Từ cuộc sống lâu nay chủ yếu tự cung tự cấp dựa vào rừng, bà con phải dần thích nghi với nơi ở mới, học cách sản xuất, trao đổi hàng hóa và tìm thêm việc làm để có thu nhập. Bản Cửa Rào, xã Môn Sơn là một trong những nơi đón những hộ Đan Lai đầu tiên ra định cư.

Bà La Thị Nguyệt là một trong những người phụ nữ tiên phong rời khe núi về đây sinh sống. Những ngày đầu ở nơi ở mới, gia đình bà cũng phải bắt đầu lại với nhiều bỡ ngỡ, bà và các thành viên trong gia đình chủ yếu đi làm thuê, ai tìm được việc phù hợp thì làm để có thêm thu nhập. Sau này, bà Nguyệt còn là một trong những người đi đầu trong việc xin ra khỏi diện hộ nghèo, với mong muốn gia đình tự làm ăn và nhường sự hỗ trợ cho những hộ khó khăn hơn.

Vay vốn mua máy cày, tìm thêm việc làm

Khi trò chuyện với chúng tôi, bà La Thị Nguyệt nhắc đến chiếc máy cày mà con trai và con dâu vừa mua trong sự hào hứng đặc biệt. Khoản tiền để mua máy không có sẵn, chính bà là người động viên các con vay vốn ngân hàng, đầu tư phương tiện để nhận việc phục vụ thu hoạch cây keo.

1.png
 Nụ cười hạnh phúc của bà Nguyệt khi nhắc đến việc mua máy cày. (Ảnh: Ngọc Mai)

Vay vốn, đồng nghĩa với việc gia đình phải tính đến khoản nợ và tiền lãi hằng tháng. Nhưng với bà Nguyệt, có thêm chiếc máy cũng là có thêm một phương tiện làm ăn. Khoản đầu tư chưa bảo đảm cuộc sống khá lên ngay lập tức, nhưng cho thấy gia đình bà đã chủ động tìm hướng sinh kế trong điều kiện không có ruộng đất: có việc thì làm thuê, có cơ hội thì đầu tư thêm phương tiện để kiếm việc.

Những ngày đầu kiếm tiền bằng buôn bán vẫn còn trong ký ức của bà. “Gia đình tôi chuyển xuống khu tái định cư vào khoảng năm 2002. Trước đó, cuộc sống chủ yếu dựa vào những gì gia đình tự làm ra. Tôi nhớ khi ấy tiền không có nhiều, nhưng cái ăn trong nhà cơ bản vẫn được bảo đảm.”, Bà Nguyệt chia sẻ. Sang nơi ở mới, gần chợ, gần cơ sở y tế và thuận tiện đi lại hơn, bà bắt đầu có cơ hội mang những sản phẩm mình làm được ra bán.

Khoảng năm 2002-2003, bà Nguyệt bắt đầu đi bán khoai lang. Chưa quen với việc mua bán, bà từng mang hàng đi chào mời nhưng bị chê và đuổi đi. Sau những lần như vậy, bà dần có kinh nghiệm hơn. Bây giờ, tuổi tác đã cao, bà Nguyệt không nghĩ tới chuyện làm ăn lớn cho mình. Khi có rau hay hoa quả, bà vẫn mang đi bán.

2.png

Một góc nhà của bà Nguyệt ở khu tái định cư. (Ảnh: Ngọc Mai)

Nhìn cuộc sống của bà con xung quanh, bà Nguyệt cho rằng cách kiếm sống những năm gần đây cũng dần thay đổi. Người có điều kiện thì đầu tư cho công việc, người có sức khỏe có thể đi làm thuê xa nhà. Những ai không thể đi xa tiếp tục tìm việc quanh nơi mình sống.

Giữ tiếng mẹ đẻ giữa cuộc sống đổi thay

Nếu chuyện làm ăn là điều bà Nguyệt lo cho cuộc sống hiện tại, thì việc học hành và tương lai của con cháu lại là điều bà nhắc nhiều hơn. Theo quan sát của bà, thanh niên trong bản hiện nay đi làm xa khá nhiều, chủ yếu để lao động và kiếm tiền. Có gia đình cả cha và con cùng đi làm, trong khi số người tiếp tục học lên cao hoặc theo học nghề, theo bà, vẫn còn ít.

Bà Nguyệt chia sẻ: "Tôi không muốn con cháu phải ở lại bên mình bằng mọi giá. Tôi chỉ mong những người trẻ có thể đi xa hơn thế hệ của mình, được học hành, tiếp xúc nhiều hơn với xã hội và tìm được công việc tốt hơn."

3.png
 Con dâu và cháu gái của bà Nguyệt vui đùa bên hiên nhà. (Ảnh: Ngọc Mai)

Với bà, bước ra ngoài không đồng nghĩa với rời bỏ quê hương. Nếu có thêm cơ hội phát triển những sinh kế mới tại địa phương, bà Nguyệt cho biết bản thân và gia đình mình sẵn sàng tham gia để cho con cháu được tiếp xúc, học hỏi và có cơ hội tiến bộ hơn.

Tuy nhiên, vẫn có một điều mà người phụ nữ Đan Lai luôn trăn trở đối với lớp người trẻ: “Tiếng nói phải giữ lại, tiếng nói của mẹ đẻ.” Theo bà, dù đi xa đến đâu, khi trở về nhà, con cháu vẫn phải nói được tiếng của dân tộc mình. Rồi sau này, chính những người trẻ ấy lại dạy tiếng Đan Lai cho con cháu của họ. Cuộc sống trong mỗi gia đình Đan Lai có thể đổi thay nhưng tiếng nói ấy vẫn còn được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

4.png
 Chiếc bếp củi gia đình bà Nguyệt vẫn sử dụng hằng ngày. (Ảnh: Ngọc Mai)

Chiếc máy cày mà bà La Thị Nguyệt động viên con trai và con dâu vay vốn mua không chỉ là một thay đổi nhỏ trong cuộc sống của gia đình, phía sau quyết định ấy là nỗi mong muốn tìm thêm việc làm và không ngừng xoay xở để cuộc sống tốt hơn. Bà Nguyệt mong con cháu có thể bước ra ngoài, đi xa hơn thế hệ mình để tìm kiếm tương lai, nhưng dù đi đâu, vẫn còn nhớ thứ tiếng nói bà gọi bằng hai chữ gần gũi: “tiếng mẹ đẻ”.

Cùng chuyên mục

Đừng bỏ lỡ
Cô giáo Phạm Thị Huyền và ba thập kỷ nâng bước những mảnh đời khuyết

Cô giáo Phạm Thị Huyền và ba thập kỷ nâng bước những mảnh đời khuyết

Tin nổi bật2 tuần trước

(Sóng trẻ) - Gần 30 năm qua, có một lớp học không tiếng trống trường, không yêu cầu giấy khai sinh, không thu một khoản học phí vẫn đều đặn duy trì mỗi ngày. Từ những ngày đầu tiên, cô đã kiên trì, đồng hành cùng các em trong hành trình tiếp cận tri thức

Hơn nửa thế kỷ 'tiếp lửa' nghề bánh cuốn Thanh Trì

Hơn nửa thế kỷ 'tiếp lửa' nghề bánh cuốn Thanh Trì

Tin nổi bật3 tuần trước

(Sóng trẻ) - Nằm trên góc phố nhỏ tại phường Vĩnh Hưng (Hà Nội), cửa hàng bánh cuốn Thanh Trì cô Lan níu chân thực khách bởi sự dân dã, đậm đà bản sắc ẩm thực Hà Thành.

Nghệ thuật cải lương trong dòng chảy thời đại số

Nghệ thuật cải lương trong dòng chảy thời đại số

Tin nổi bật3 tuần trước

(Sóng trẻ) - Sự phát triển của công nghệ và các nền tảng số đang làm thay đổi cách công chúng tiếp cận nghệ thuật truyền thống. Trước những chuyển động ấy, cải lương cũng đứng trước bài toán thích ứng với phương thức tiếp cận mới, nhằm gìn giữ những giá

XEM THÊM TIN

SỰ KIỆN NỔI BẬT

TIN ẢNH

XEM NHIỀU NHẤT

TIN NỔI BẬT

DIỄN ĐÀN