Văn hóa đọc trong thời đại số: Duy trì việc đọc sách trước dòng chảy công nghệ
(Sóng trẻ) - Giữa sức hút của các nền tảng giải trí trực tuyến, nhiều người vẫn chủ động duy trì thói quen đọc, đồng thời tận dụng những tiện ích số để mở rộng khả năng tiếp cận và nâng cao hiệu quả tiếp nhận thông tin.
Theo báo cáo Digital 2026: Vietnam của DataReport, Việt Nam có khoảng 85,6 triệu người sử dụng Internet, tương đương 84,2% dân số. Số lượng định danh người dùng mạng xã hội đạt 79 triệu vào tháng 10/2025. Những con số này cho thấy môi trường số đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống, song đặt ra câu hỏi về cách người trẻ phân bổ thời gian giữa giải trí trực tuyến và việc đọc.
Thế nhưng, thay vì sử dụng mạng xã hội để giải trí, nhiều bạn trẻ vẫn coi đọc sách như một thói quen giúp các bạn thư giãn và tìm thấy “khoảng lặng” cho bản thân mình.
Vũ Lan Anh (21 tuổi, sinh viên Trường Đại học Tài chính - Ngân hàng Hà Nội) thường tranh thủ dành thời gian đọc sách vào những buổi sáng không phải đến trường. Để tập trung hơn, Lan Anh chủ động không mang theo điện thoại, dành khoảng thời gian ấy cho việc đọc và nghỉ ngơi.
“Mình thường tranh thủ những buổi sáng không có tiết học để ra công viên đọc sách. Mình không mang theo điện thoại vì muốn tập trung hoàn toàn vào cuốn sách, tránh bị những thông báo làm gián đoạn. Đây cũng là khoảng thời gian để mình thư giãn và tạm rời xa các thiết bị điện tử”, Lan Anh chia sẻ.
Đối với Vũ Thị Diệu Yến (25 tuổi, nhân viên văn phòng), việc đọc sách được sắp xếp vào những ngày cuối tuần. Do công việc chiếm phần lớn thời gian trong tuần, chị thường dành vài giờ nghỉ ngơi để đọc và tìm hiểu những nội dung yêu thích.
“Những ngày đi làm, công việc khá bận rộn nên mình không phải lúc nào cũng có thời gian đọc sách. Vì vậy, mình thường dành vài tiếng vào cuối tuần để đọc. Việc này giúp mình thư giãn, tạm gác lại áp lực công việc và duy trì sở thích cá nhân”, Yến bộc bạch.
Cách sắp xếp thời gian của Lan Anh và Diệu Yến cho thấy thói quen đọc không nhất thiết phải gắn với một khung giờ cố định. Điều quan trọng là mỗi người tìm được khoảng thời gian phù hợp để duy trì việc đọc trong lịch trình thường ngày.
Bên cạnh sách in bản cứng, sự phát triển của công nghệ cũng mở ra cho các bạn trẻ phương thức mới trong tiếp cận văn hóa đọc. Người trẻ có thể dễ dàng tìm đọc sách điện tử hoặc nghe sách nói qua các nền tảng như Kindle, Waka, Fonos và Voiz FM.
Nhìn nhận về sự thay đổi này, ThS. Lưu Huyền Trang (giảng viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền) cho rằng sự kết hợp giữa công nghệ và văn hóa đọc truyền thống giúp sinh viên tiếp cận tri thức thuận tiện hơn và mở ra cơ hội phát triển văn hóa đọc. Tuy nhiên, theo nữ giảng viên, điều này cũng có thể dẫn đến việc người trẻ hình thành xu hướng đọc nhanh, đọc lướt và ưu tiên nội dung ngắn, dẫn đến ảnh hưởng khả năng tập trung, ghi nhớ và tư duy phản biện.
Từ đó, ThS. Lưu Huyền Trang khuyến nghị người trẻ cần xây dựng thói quen đọc có định hướng, biết tìm kiếm và đánh giá nguồn tài liệu đáng tin cậy. Dù đọc sách giấy hay sách trên nền tảng số, công nghệ chỉ nên được sử dụng như công cụ hỗ trợ, người đọc vẫn cần dành thời gian suy ngẫm và vận dụng kiến thức.
Sự phát triển của công nghệ đang làm thay đổi cách người trẻ tìm đến sách, nhưng giá trị của việc đọc vẫn nằm ở khả năng tiếp nhận, phân tích và vận dụng tri thức. Giữa nhịp sống số, ngoài vận dụng các tiện ích hiện đại, duy trì văn hóa đọc còn là cách các bạn trẻ biết sử dụng công nghệ để nâng cao hiểu biết của bản thân.


