Âm thanh của ‘vụn vỡ gia đình’ được cất tiếng

(Sóng trẻ) - Chiều 12/11, tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, triển lãm “A Bowl of Love” (tên tiếng Việt: Một bát thương) chính thức khai mạc. Sự kiện mở đầu chuỗi hoạt động hưởng ứng Tháng hành động vì bình đẳng giới và phòng, chống bạo lực trên cơ sở giới (15/11 - 15/12).

Buổi khai mạc trưng bày có sự góp mặt của bà Lê Thị Thủy - Uỷ Viên Trung Ương Đảng, Phó Chủ tịch Uỷ Ban Trung Ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam); PGS, TS. Đỗ Văn Trụ - Chủ tịch Hội Di sản Văn hóa Việt Nam; ông Bạch Ngọc Chiến - Phó chủ tịch Liên đoàn Vovinam Thế giới, Phó chủ tịch Liên đoàn Vovinam Việt Nam cùng sự tham gia đông đảo của người dân Thủ đô.

Khai mạc sự kiện, TS. Hoàng Tú Anh (Giám đốc Trung tâm Sáng kiến Sức khỏe và Dân số) cho biết: “Chúng tôi tự hào bởi đây là nghiên cứu có hệ thống đầu tiên về vấn đề phụ nữ bị sát hại do giới tại Việt Nam. Đồng thời là triển lãm đầu tiên trong khu vực dành riêng cho chủ đề này nhằm mở ra cuộc đối thoại thẳng thắn, nhận diện nguy cơ thiệt mạng và tìm giải pháp giúp phụ nữ được sống an toàn, bình yên”.

Với nhiều năm công tác về lĩnh vực Dân số và Gia đình, phóng viên Uông Ngọc (Tạp chí Trẻ em Việt Nam) cho biết các vụ án chồng sát hại vợ thường nảy sinh sau khi một trong hai người phải đi làm ăn xa vì kinh tế. Khi tiếp cận những gia đình này, thay vì tập trung khai thác tình tiết vụ án, chị lựa chọn tìm hiểu cuộc sống của những người ở lại sau biến cố.

“Những người lớn có thể mở lòng tâm sự và tìm cách vượt qua mất mát để lo cho con cháu, nhưng tôi chưa bao giờ dám gặng hỏi các em nhỏ dù chỉ một câu. Các em vừa là con của nạn nhân, vừa là con của hung thủ”, nhà báo Uông Ngọc bộc bạch.

Ở góc độ hành động, ông Bạch Ngọc Chiến - Phó Chủ tịch Liên đoàn Vovinam Thế giới, Phó Chủ tịch Liên đoàn Vovinam Việt Nam) lên án những định kiến lạc hậu dẫn đến các vụ thảm án đau lòng tại Cần Thơ, TP.HCM hay Phú Thọ thời gian qua. Ông cho rằng bên cạnh các chính sách bảo vệ, phụ nữ cần chủ động trang bị kỹ năng tự vệ. 

Thông qua sáng kiến toàn cầu “Guardian Girls Vovinam” (Vệ nữ Vovinam), các khóa huấn luyện võ thuật tự vệ đang được nhân rộng tại Việt Nam và nhiều quốc gia, hướng tới trang bị cho phụ nữ kỹ năng bảo vệ bản thân trước nguy cơ bạo lực.

Không chỉ trưng bày các tác phẩm nghệ thuật, “A Bowl of Love” được xây dựng từ quá trình đồng sáng tạo giữa nhà nghiên cứu, nghệ sĩ, nghệ nhân truyền thống và những người phụ nữ từng trải qua tổn thương. 

Từ ngày 23/9, Tiến sĩ Pauline Oosterhoff, nhà nghiên cứu chính kiêm người thiết kế triển lãm, cùng nghệ sĩ Ánh Nguyễn đã làm việc 12-14 tiếng mỗi ngày với các nghệ nhân đại diện cho 12 chất liệu quen thuộc như lụa, đất sét, gốm, kim loại và giấy bồi để tạo nên không gian trưng bày.

Theo Tiến sĩ Pauline Oosterhoff, sự kiên cường của phụ nữ Việt Nam không nên được xem là điều hiển nhiên. Việc tiên phong tổ chức một triển lãm trực diện về chủ đề bạo lực nghiêm trọng cũng đòi hỏi sự dũng cảm lớn từ các đơn vị đồng hành.

Bởi vậy, mỗi hiện vật trong không gian trưng bày không đơn thuần mang giá trị tạo hình mà còn chứa đựng những câu chuyện và trải nghiệm riêng.

Bên cạnh các tác phẩm thủ công, triển lãm giới thiệu phim tài liệu do nghệ sĩ Ánh Nguyễn thực hiện, ghi lại câu chuyện của những người từng thoát khỏi lằn ranh sinh tử vì bạo lực. 

Khép lại hành trình tham quan, mỗi vị khách được mời rút một tấm thẻ có hình dáng lá sớ, ghi tên, độ tuổi và địa điểm xảy ra bi kịch của một trong 346 phụ nữ được nhóm nghiên cứu ghi nhận. Sau khi tìm thấy tên nạn nhân trên chiếc bát giấy bồi khổng lồ, người xem có thể viết lời cầu chúc lên lá sớ rồi treo lên khung đồ mã.

Triển lãm mở cửa tự do đến hết ngày 30/11. Tại lễ bế mạc, toàn bộ lá sớ cùng chiếc bát giấy bồi sẽ được ban tổ chức mang đến một ngôi chùa để thực hiện nghi thức hóa vàng trong lễ cầu siêu nhỏ, gửi lời tưởng niệm tới những người phụ nữ đã khuất.