Nỗi ám ảnh của người làm nghề tư vấn thời đại lừa đảo bủa vây

(Sóng trẻ) - Khi các chiêu trò lừa đảo ngày càng tinh vi, người dân buộc phải cảnh giác hơn với những cuộc gọi, tin nhắn lạ. Nhưng với những người làm nghề tư vấn chân chính đặc biệt là người trẻ lại rơi vào tình cảnh trớ trêu.

Khi niềm tin không còn 

Trong vài năm trở lại đây, với chiêu trò tinh vi và thủ đoạn của các đối tượng lừa đảo trên không gian mạng, mọi người đã cân trọng hơn đối với những cuộc gọi lạ. Công văn 397/TTCS-TTTH về các hình thức lừa đảo trên không gian mạng được phát hành năm 2024 đã góp phần thúc đẩy nhận thức của người dân về cách nhận biết và phòng tránh với những chiêu trò này.

Tuy vậy, một phần nào đó nó lại ảnh hưởng đến một số công việc liên quan đến lĩnh vực tư vấn, chăm sóc khách hàng qua mạng.

Chị Thanh Huyền (24 tuổi, nhân viên tư vấn bảo hiểm, sống tại khu vực Cầu Giấy) đã làm trong nghề được gần 1 năm. Nhưng những ngày tháng đó chị bị ám ảnh khi mọi người đều nghi ngờ chị thậm chí có người còn bày tỏ thái độ xúc phạm vì bị coi là “lừa đảo”.

“Có ngày tôi gọi mấy chục cuộc nhưng hầu hết là cúp máy trước khi tôi tư vấn. Họ toàn hỏi lại tôi là lừa đảo à?”, chị Huyền kể với giọng đầy bất lực. Không chỉ bị từ chối, điều khiến chị ám ảnh hơn là thái độ của không ít người nghe điện thoại.

“Nhiều người họ không cần biết là nội dung tư vấn là gì đã vội chửi mắng tôi là kẻ lừa đảo, nhẹ thì chỉ bị nói vài câu, nặng hơn thì còn bị nói những lời rất tục tĩu. Mình còn khá trẻ nên nhiều lúc không biết phản ứng sao cho đúng, chỉ biết nghe thôi”, chị chia sẻ thêm.

Câu chuyện của chị Huyền không phải cá biệt. Trong các lĩnh vực như bảo hiểm, tài chính, giáo dục hay bất động sản nơi việc tiếp cận khách hàng qua điện thoại vẫn phổ biến thì tình trạng này ngày càng trở nên quen thuộc. Những cuộc gọi vốn là công cụ làm việc bình thường, nay lại trở thành rào cản lớn nhất.

Nguyên nhân không khó để lý giải. Những năm gần đây, hàng loạt vụ lừa đảo qua điện thoại, giả danh nhân viên ngân hàng, công an, công ty tài chính… bị phanh phui với thủ đoạn ngày càng tinh vi. Chỉ cần một kịch bản quen thuộc, một giọng nói “chuyên nghiệp”, người nghe đã có thể lập tức liên tưởng đến nguy cơ bị lừa.

Chính điều đó khiến phản xạ phổ biến hiện nay là từ chối ngay lập tức. “Cứ thấy số lạ là không nghe, nghe thì cũng cúp nhanh cho chắc”, một người dân chia sẻ. Niềm tin yếu tố cốt lõi của hoạt động tư vấn vì thế bị bào mòn ngay từ giây đầu tiên.

Trong trạng thái phòng vệ đó, nhiều người đã lựa chọn cách phản ứng cực đoan hơn cần thiết. Từ nghi ngờ chuyển sang quy chụp, từ từ chối chuyển sang công kích, khiến những người làm nghề chân chính trở thành đối tượng chịu tổn thương trực tiếp.

Nỗi sợ bị hiểu lầm và cái giá của một xã hội mất niềm tin

Đối với người làm nghề tư vấn, áp lực không chỉ đến từ doanh số hay cạnh tranh, mà còn từ một nỗi sợ rất cụ thể: sợ bị hiểu lầm ngay cả khi mình làm đúng.

Anh Nguyễn Thanh Tùng - một nhân viên tư vấn khóa học cho trung tâm DOL (Trung tâm Tiếng Anh), cho biết: “Khó nhất không phải là bị từ chối, mà là bị coi như lừa đảo. Mình chưa nói gì sai, nhưng chỉ cần khách không thích là họ gắn mác ngay”.

Theo anh, điều này tạo ra một áp lực tâm lý kéo dài. “Mỗi lần bấm gọi là một lần lo. Không biết người ta sẽ cúp máy hay chửi mình”, anh nói. Không ít người mới vào nghề đã bỏ cuộc chỉ sau thời gian ngắn vì không chịu nổi cảm giác bị từ chối theo cách tiêu cực.

Ở góc độ rộng hơn, hiện tượng này phản ánh một vấn đề xã hội đáng suy nghĩ đó là sự rạn nứt của niềm tin. Khi lừa đảo xuất hiện quá nhiều và quá tinh vi, xã hội buộc phải nâng cao mức độ cảnh giác. Nhưng khi cảnh giác trở thành mặc định, thì những mối quan hệ bình thường cũng bị ảnh hưởng.

Một thực tế khó phủ nhận là, chính một bộ phận người làm nghề tư vấn cũng góp phần làm xấu hình ảnh của ngành. Những cuộc gọi dồn dập, kịch bản rập khuôn, cách tiếp cận thiếu minh bạch…vô tình khiến hoạt động tư vấn trở nên “giống lừa đảo” trong mắt nhiều người. Ranh giới giữa hai khái niệm này vì thế ngày càng bị xóa nhòa.

Tuy nhiên, nếu tất cả đều bị đánh đồng, thì những người làm nghề chân chính sẽ là người chịu thiệt đầu tiên. Khi họ không còn cơ hội được lắng nghe, thì giá trị của việc tư vấn vốn dựa trên sự trao đổi và thấu hiểu cũng dần bị triệt tiêu.

Ở góc nhìn cá nhân, có thể thấy đây là một nghịch lý của xã hội hiện đại: để tự bảo vệ mình, con người sẵn sàng từ chối mọi tương tác lạ, nhưng chính điều đó lại làm suy giảm khả năng kết nối và xây dựng niềm tin. Và khi niềm tin bị bào mòn, không chỉ người làm nghề tư vấn gặp khó, mà toàn bộ các hoạt động dựa trên giao tiếp trực tiếp cũng bị ảnh hưởng.