Cho con và cho chính cha mẹ cơ hội được giãi bày

(Sóng trẻ) - Có những tổn thương bắt đầu từ một câu nói, có những hiểu lầm tích tụ qua nhiều năm khi con cái không thể giãi bày những bức bối với chính người mình yêu thương.

Cho con, dù chỉ một phút

Nếu được trở lại làm một đứa trẻ, bố mẹ có muốn một cơ hội giải thích trước khi bị trách phạt? Đôi lúc, điều con mong ở cha mẹ chỉ là thêm một phút. Đó có thể là thời gian để giải thích một lựa chọn, nói rõ một hiểu lầm, hoặc thừa nhận lỗi của mình mà không bị quy kết thành một đứa trẻ hư. 

Sẽ là phiến diện và bất công cho cha mẹ nếu mặc định mọi lý lẽ của con trẻ đều đúng. Nhưng ngay cả khi đứa trẻ bộc lộ sự non nớt, lắng nghe vẫn là một cách tiếp cận vấn đề không tồi. Bởi lẽ, nếu cuộc trò chuyện bắt đầu hay kết thúc bằng khoảnh khắc sai lầm của con được kết luận, sẽ khó còn chỗ cho những bài học cha mẹ muốn gửi gắm.

Sự tôn trọng vẫn cần được thể hiện, ngay cả trong những tranh luận giữa cha mẹ và con cái. (Ảnh: Internet)
Sự tôn trọng vẫn cần được thể hiện, ngay cả trong những tranh luận giữa cha mẹ và con cái. (Ảnh: Internet)

Những tổn thương diễn ra trong gia đình có thể xuất phát từ sự bất cân xứng giữa ý định của cha mẹ và điều con nhận được. Cha mẹ muốn con học tốt nên nhắc đến thành tích của một người bạn, con lại có thể nghe thấy rằng nỗ lực của mình chưa bao giờ đủ. Cha mẹ muốn con tránh sai lầm nên mặc định đường mình vạch ra là đúng, cảm giác không được tin tưởng rơi xuống, vô tình đè lên cả những mong muốn chân thành họ gửi gắm.

Trong những tình huống ấy, tình yêu thương có lẽ không nằm ngoài câu chuyện. Nhưng yêu thương không khiến đôi bên tự nhiên hiểu nhau. Có những điều phải hỏi mới biết, có những lời phải nghe hết mới hiểu và chỉ khi hiểu mới có thể bao dung với nhau.

Bởi vậy, khi nghe một lời trái ý, người làm con có lẽ thực sự mong muốn cha mẹ thử nhớ lại cảm giác từng muốn giải thích với ông bà. Có thể ngày ấy, bố mẹ cũng từng nghĩ mình bị hiểu lầm. Cũng từng biết một điều người lớn chưa biết, nhưng không tìm được cách khiến họ chịu lắng nghe.

Trưởng thành sau một trải nghiệm không đồng nghĩa mọi thứ thuộc về trải nghiệm ấy đều đáng được tiếp tục. Chúng ta có thể biết ơn cha mẹ, đồng thời nhận ra có những cách ứng xử cần thay đổi. Ghi nhớ một lần tổn thương không đồng nghĩa với phủ nhận công lao của người đã nuôi mình.

Đòn roi có thể được thay bằng lời chì chiết, hoặc sự im lặng kéo dài để buộc con xuống nước. Cách thức khác đi, nhưng cơ hội giãi bày vẫn có thể bị khép lại. Điều cần nhìn lại nằm ở đó: Sau mỗi cuộc họp gia đình căng thẳng, con có hiểu thêm về giới hạn, hay tự nhủ rằng lần sau nên giữ kín suy nghĩ, câu chuyện của mình? 

Cha mẹ lần đầu làm cha mẹ. Lời nhắc ấy đáng được đón nhận bằng sự cảm thông. Nuôi một đứa trẻ có những lo lắng, lúng túng mà bản thân có thể sẽ mất rất nhiều thời gian để tự mình tìm ra lời giải. 

Nhưng người con cũng đang lớn lên lần đầu, học cách gọi tên cảm xúc và chịu trách nhiệm về lựa chọn của mình. Nếu cả hai đều có những bối rối riêng của mỗi thế hệ, có lẽ cuộc trò chuyện cần chừa chỗ cho sự vụng về của nhau.

Khi yêu thương thể hiện qua cách lắng nghe

Bố mẹ cũng cần có cơ hội được giải thích. Mong cha mẹ đừng vội kết luận về mình, người làm con cũng cần dành cho họ sự kiên nhẫn tương tự. Một lời ngăn cản có thể khiến con cảm thấy không được thấu hiểu, trong khi nỗi lo phía sau lời nói ấy vẫn chưa được nghe hết.

Đằng sau một lời phản đối có thể là nỗi sợ con gặp lại sai lầm cha mẹ từng trải qua. Một lựa chọn nghề nghiệp khiến con háo hức lại có thể khiến bố mẹ thấp thỏm về những năm tháng kiếm sống sau này. Người con nhìn thấy cơ hội được thử sức, cha mẹ nghĩ đến điều gì sẽ xảy ra nếu con thất bại. Cùng đứng trước một quyết định, mỗi người có thể đang nhìn vào một phần khác nhau của câu chuyện.

Có những nỗi lo khi nói ra lại hóa thành lời trách móc. Con nghe thấy sự nghi ngờ, còn cha mẹ nghĩ mình đã bị gạt ra ngoài cuộc sống của con. Nghe cha mẹ giải thích không đồng nghĩa với con phải từ bỏ lựa chọn của mình, cũng như nghe con nói hết không mặc định dẫn tới cái gật đầu từ cha mẹ.

Những khác biệt trong cách thể hiện suy nghĩ đôi khi lại lấy đi không gian cho sự thấu hiểu (Ảnh: mashupcorner)
Những khác biệt trong cách thể hiện suy nghĩ đôi khi lại lấy đi không gian cho sự thấu hiểu (Ảnh: mashupcorner)

Nhưng trước khi tiếp tục tranh luận, ít nhất mỗi người có cơ hội hiểu điều người kia đang cố bảo vệ. Và xét đến cùng, nền tảng cho tất cả những hướng giải quyết nêu trên phải là sự tôn trọng. Những lời giận dữ vượt giới hạn, hành động trả đũa cũng cần được nhìn nhận và sửa chữa, bất kể bắt nguồn từ phía nào. 

Đừng nên xem một vài trường hợp cá biệt như bằng chứng rằng một thế hệ đang dần quay lưng với gia đình. Những quan điểm được bày tỏ trong lúc ngồi lại có thể gợi ra khoảng cách giữa mong muốn được hiểu và khả năng nói ra trong một số gia đình. Cha mẹ muốn con hiểu những nhọc nhằn của mình. Con cũng mong những bức bối của mình được nhìn nhận nghiêm túc.

Lần đầu làm cha mẹ, người lớn có thể chưa biết phải trả lời thế nào trước một suy nghĩ khiến mình đau lòng. Nhưng trải nghiệm từng làm con có thể nhắc họ về cảm giác đứng trước một cánh cửa khép kín, không chỉ dẫn, không lối thoát cho những xúc cảm bên trong. 

Lần này, khi đang là người giữ tay nắm cửa, bố mẹ có sẵn lòng để những suy nghĩ bên trong con chạm tới phần mong manh nơi trái tim mình? 

Cùng chuyên mục

Đừng bỏ lỡ
Cô giáo Phạm Thị Huyền và ba thập kỷ nâng bước những mảnh đời khuyết

Cô giáo Phạm Thị Huyền và ba thập kỷ nâng bước những mảnh đời khuyết

Tin nổi bật1 tuần trước

(Sóng trẻ) - Gần 30 năm qua, có một lớp học không tiếng trống trường, không yêu cầu giấy khai sinh, không thu một khoản học phí vẫn đều đặn duy trì mỗi ngày. Từ những ngày đầu tiên, cô đã kiên trì, đồng hành cùng các em trong hành trình tiếp cận tri thức

Hơn nửa thế kỷ 'tiếp lửa' nghề bánh cuốn Thanh Trì

Hơn nửa thế kỷ 'tiếp lửa' nghề bánh cuốn Thanh Trì

Tin nổi bật2 tuần trước

(Sóng trẻ) - Nằm trên góc phố nhỏ tại phường Vĩnh Hưng (Hà Nội), cửa hàng bánh cuốn Thanh Trì cô Lan níu chân thực khách bởi sự dân dã, đậm đà bản sắc ẩm thực Hà Thành.

Nghệ thuật cải lương trong dòng chảy thời đại số

Nghệ thuật cải lương trong dòng chảy thời đại số

Tin nổi bật2 tuần trước

(Sóng trẻ) - Sự phát triển của công nghệ và các nền tảng số đang làm thay đổi cách công chúng tiếp cận nghệ thuật truyền thống. Trước những chuyển động ấy, cải lương cũng đứng trước bài toán thích ứng với phương thức tiếp cận mới, nhằm gìn giữ những giá

XEM THÊM TIN

SỰ KIỆN NỔI BẬT

TIN ẢNH

XEM NHIỀU NHẤT

TIN NỔI BẬT

DIỄN ĐÀN