Đặc biệt phong tục 'cưới hai lần' của đồng bào Thái đen

(Sóng trẻ) - Nằm trong chuỗi chương trình Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam 2026, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam diễn ra màn tái hiện lễ cưới hai lần của dân tộc Thái đen với sự tham gia của hơn 300 nghệ nhân, già làng, trưởng bản.

Lễ cưới được phục dựng dựa trên phong tục “cưới hai lần” đặc trưng của người Thái đen ở xã Xuân Du, tỉnh Thanh Hóa. Sau lễ cưới lần thứ nhất, chú rể sang nhà gái ở rể trong ba năm, tham gia lao động, chứng minh sự chăm chỉ và trách nhiệm.

Hết thời gian này, nhà trai mới tổ chức lễ cưới lần hai để chính thức đón cô dâu về nhà chồng. Các nghi thức được tái hiện theo trình tự gồm giao duyên, lễ dạm hỏi, ở rể, lễ đón dâu và nhập gia với sự tham gia của ông mơ (ông mối), họ hàng hai bên theo đúng phong tục truyền thống.

Trong không gian tái hiện, các nghi lễ cúng vía, trao lễ vật, hát giao duyên diễn ra trong âm thanh Khèn bè, Khua luống tạo nên không khí rộn ràng. Ở nghi thức cưới lần hai, ông mơ thực hiện lễ xin vía, chia rượu, đeo vòng tay cho cô dâu, chú rể như lời chúc gắn kết trăm năm.

Khi bước vào nghi thức cưới lần hai, đoàn nhà trai sang đón dâu với đầy đủ sính lễ, trong đó có rượu, trầu cau và các sản vật nông nghiệp. Đặc biệt, khi cô dâu bước lên cầu thang nhà chồng, nghi thức rửa chân được thực hiện mang ý nghĩa gột sạch bụi trần, cầu mong cuộc sống mới thanh khiết, hạnh phúc. Bên cạnh đó, hình ảnh cô dâu tự tay dệt vải, chuẩn bị của hồi môn trong suốt thời gian chú rể ở rể được khắc họa góp phần tái hiện rõ nét đời sống và vai trò của người phụ nữ trong cộng đồng người Thái.

Theo bà Lê Thị Quyên (đồng bào dân tộc Thái đen), tục cưới hai lần không chỉ là nghi thức hôn nhân mà còn thể hiện các chuẩn mực đạo đức truyền thống. Bà cho biết, trong thời gian ở rể, chú rể không được ở chung phòng với cô dâu, nhằm bảo đảm sự nghiêm túc và tôn trọng phong tục truyền thống. “Ở rể 3 năm thì người con rể không được ở chung một giường với con gái, phải giữ trinh cho người con gái. Sau 3 năm, người con trai mới được trở về gia đình rể xin cưới lần hai ”, bà Quyên chia sẻ thêm.

Ở góc độ dàn dựng, anh Bùi Văn Thọ (biên đạo và đạo diễn chương trình) cho biết quá trình phục dựng được thực hiện dựa trên nghiên cứu thực tế tại các bản làng người Thái ở Thanh Hóa. “Hiện nay, nghi thức cưới hai lần đang bị mai một, chính vì vậy những người biên đạo, đạo diễn như chúng tôi đã nghiên cứu, phục dựng lại cái nghi thức của đám cưới hai lần vì muốn lưu giữ và phát huy những cái văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Thái đen. Sự đón nhận tích cực từ khán giả là động lực lớn để những giá trị này tiếp tục truyền lại cho thế hệ mai sau”, anh nhấn mạnh.

Việc tái hiện đám cưới người Thái đen tại Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam không chỉ mang ý nghĩa trình diễn mà còn góp phần khẳng định vai trò của các hoạt động văn hóa trong bảo tồn di sản phi vật thể. Thông qua những nghi lễ được phục dựng công phu, chương trình tạo điều kiện để công chúng tiếp cận gần hơn với đời sống văn hóa của các dân tộc thiểu số, đồng thời góp phần lan tỏa ý thức bảo tồn di sản và khẳng định vai trò của văn hóa truyền thống trong bối cảnh hội nhập.