Hôn nhân: Đích đến hay "lồng giam" của người trẻ?
(Sóng trẻ) - Từng được xem là một dấu mốc tất yếu của tuổi trưởng thành, hôn nhân ngày nay đang dần trở thành một lựa chọn được người trẻ cân nhắc kỹ lưỡng.
Trao đổi với Tiến sĩ Đỗ Ngọc Văn - Viện trưởng Viện Nghiên cứu các vấn đề xã hội, nhóm phóng viên ghi nhận được những chia sẻ của TS trong cách người trẻ nhìn nhận về tình yêu, hôn nhân và trách nhiệm gia đình.
Phóng viên: Thưa Tiến sĩ, nhìn sâu hơn vào tâm lý ngại kết hôn hiện nay, đâu là những rào cản lớn nhất khiến nhiều người trẻ dù yêu và mong muốn xây dựng gia đình vẫn ngập ngừng trước hôn nhân?
Tiến sĩ Đỗ Ngọc Văn: Hiện nay, xu hướng sống độc thân, sống đơn thân đang trở nên phổ biến trong một bộ phận thanh niên. Một trong những nguyên nhân quan trọng là áp lực từ cuộc sống, đặc biệt liên quan đến công việc, thu nhập và nhà ở. Nhiều người sau khi tốt nghiệp vẫn chưa có công việc và mức thu nhập đáp ứng được nhu cầu cuộc sống. Trong khi đó, giá nhà và chi phí sinh hoạt ngày càng tạo ra áp lực lớn. Vì vậy, người trẻ thường có tâm lý đắn đo khi nghĩ đến việc kết hôn. Bên cạnh đó, việc lựa chọn bạn đời cũng rất quan trọng. Nếu hai người không có sự hòa hợp, không cùng mong muốn hoặc không đáp ứng được kỳ vọng của nhau thì họ cũng e ngại. Một yếu tố khác là thực tế nhiều gia đình sau khi kết hôn xảy ra đổ vỡ. Những vấn đề như chi phí gia đình, chăm sóc con cái hay phân công công việc trong nhà đều có thể trở thành áp lực.
Có thể nói, công việc, kinh tế, chi phí và thu nhập gia đình đang là những vấn đề khiến người trẻ phải cân nhắc rất nhiều trước khi bước vào hôn nhân.
Phóng viên: Như vậy, có thể thấy áp lực kinh tế đang tác động trực tiếp đến quyết định kết hôn của người trẻ. Nhưng tại sao những áp lực này lại khiến họ lựa chọn trì hoãn thay vì cùng nhau xây dựng cuộc sống?
Tiến sĩ Đỗ Ngọc Văn: Khi một người chưa có công việc ổn định, thu nhập chưa đáp ứng được nhu cầu cuộc sống thì việc xây dựng gia đình sẽ khiến họ phải tính toán nhiều hơn. Kết hôn không chỉ là câu chuyện của hai người mà còn liên quan đến nhà ở, sinh hoạt, con cái và rất nhiều khoản chi phí khác. Vì vậy, người trẻ thường muốn chuẩn bị tốt hơn trước khi đưa ra quyết định. Đặc biệt, họ có sự quan sát và so sánh với những người xung quanh. Một người bạn sau khi kết hôn phải lo công việc gia đình, con cái, trong khi người chưa lập gia đình có thể dành nhiều thời gian hơn cho du lịch, bạn bè và những sở thích cá nhân. Sự khác biệt đó cũng tác động đến tâm lý. Một số người cảm thấy cuộc sống độc thân cho họ nhiều tự do hơn và vì vậy không muốn vội vàng bước vào hôn nhân.
Phóng viên: Bên cạnh áp lực kinh tế, phải chăng sự thay đổi trong quan niệm sống cũng đang khiến người trẻ nhìn hôn nhân khác đi so với các thế hệ trước?
Tiến sĩ Đỗ Ngọc Văn: Đúng vậy. Người trẻ hiện nay không còn chịu sự chi phối quá lớn của phong tục, tập quán hay gia đình như trước đây. Họ coi trọng tự do cá nhân và muốn được làm những điều mình yêu thích. Nhu cầu của người trẻ hiện nay cũng khác với các thế hệ trước. Họ muốn đi du lịch, khám phá, theo đuổi sở thích và không muốn bị áp đặt quá nhiều trong cuộc sống. Ngay cả khi lựa chọn bạn đời, họ cũng cân nhắc nhiều yếu tố. Hai người có chung quan điểm hay không, có bị gia đình hai bên chi phối hay không, trình độ học vấn và mức độ hiểu biết có tương đồng hay không... đều trở thành những tiêu chí được xem xét. Điều đó cho thấy hôn nhân đang được nhìn nhận như một lựa chọn cá nhân thay vì một nghĩa vụ phải thực hiện khi đến tuổi.
Phóng viên: Nếu mà muốn giải quyết vấn đề này một cách toàn diện, theo Tiến sĩ, gia đình và xã hội cần nên tạo thêm nhiều chính sách như thế nào để mà thúc đẩy và có thể giúp cho các bạn lập gia đình cũng như là sinh con khi họ thực sự muốn?
Tiến sĩ Đỗ Ngọc Văn: Hiện nay Nhà nước đang thực hiện rất tốt các chính sách về an sinh xã hội, từ giáo dục đến y tế. Học phí từ tiểu học đến hết phổ thông đã được miễn, đồng thời hệ thống trường học, công nghệ thông tin và các trang thiết bị phục vụ học tập cũng ngày càng được đảm bảo. Về y tế, Nhà nước cũng đang hỗ trợ rất lớn trong việc khám chữa bệnh và hướng tới mục tiêu đến năm 2030 - 2035 sẽ triển khai khám bệnh miễn phí cho toàn dân. Bên cạnh đó, để các bạn trẻ xây dựng hôn nhân và gia đình tốt đẹp thì không chỉ cần sự hỗ trợ từ gia đình mà còn cần sự chung tay của cộng đồng, xã hội, các tổ chức và bạn bè thông qua những chương trình, hoạt động thiết thực, tạo điều kiện để mọi người cùng tham gia, đóng góp ý kiến. Khi chất lượng cuộc sống được nâng cao và nhận thức thay đổi thì hôn nhân cũng sẽ trở thành một nhu cầu thiết yếu, góp phần duy trì mối quan hệ gia đình bền vững.
Phóng viên: Vậy đối với các bạn trẻ thì sao ạ, Tiến sĩ có thể chia sẻ thêm vài góc nhìn khác và lời khuyên đến với các bạn trẻ được không ạ?
Tiến sĩ Đỗ Ngọc Văn: Nhưng thực tế, nếu chúng ta không đặt nặng vấn đề tài chính, áp lực gia đình hay chi phí cuộc sống thì đôi khi con người sẽ thiếu động lực để đổi mới tư duy và phát triển. Phải có những áp lực nhất định thì chúng ta mới có thể đánh thức tiềm năng và thúc đẩy bản thân tiến lên. Nếu chỉ sống độc thân, kiếm được bao nhiêu thì tiêu bấy nhiêu, thoải mái vui chơi mà không phải lo nghĩ gì thì con người dễ trở nên trì trệ, thiếu động lực đổi mới. Vì vậy, muốn xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn thì mỗi người cũng cần nhìn nhận lại vai trò của hôn nhân, hướng đến xây dựng một gia đình hoàn chỉnh và hạnh phúc.
Khuyên thì tôi cũng chỉ khuyên duy nhất câu ngắn này thôi: Gia đình vẫn là số một. Nếu như không có gia đình và thì chúng ta không có điểm tựa, và chúng ta không bao giờ có nguồn gốc, không bao giờ có giá trị để chúng ta làm nền tảng bứt phá lên được.
Phóng viên: Xin chân trọng cảm ơn Tiến sĩ!


