Từ giảng đường đến tòa soạn: Chuyện người giữ lửa hai mặt trận

(Sóng Trẻ) - Dành trọn 22 năm bền bỉ giữa tòa soạn và bục giảng, nhà báo Nguyễn Việt Hà (Ban Báo Nhân Dân điện tử) chọn gánh vác song song hai sứ mệnh: cầm bút và trồng người. Trả lời phỏng vấn, chị chia sẻ về hành trình giữ trọn “ngọn lửa nghề”, thu hẹp khoảng cách giữa lý thuyết với thực tiễn và gửi gắm kỳ vọng tới thế hệ làm báo kỷ nguyên số.

PV: Là một nhà báo có nhiều năm kinh nghiệm và hiện đồng thời đảm nhận vai trò giảng viên thỉnh giảng tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền, cơ duyên nào giúp chị duy trì song song hai lĩnh vực này?

Nhà báo, Giảng viên Nguyễn Việt Hà: Tôi sinh năm 1982, tốt nghiệp Học viện Báo chí và Tuyên truyền năm 2004 và được kết nạp Đảng ngay tại trường. Tính đến nay, tôi có tròn 22 năm gắn bó với nghề báo - một chặng đường dài với nhiều thăng trầm. 

Cơ duyên đưa tôi đến với bục giảng bắt đầu từ lời mời của một người bạn thân học cùng cấp ba, là giảng viên Khoa Phát thanh - Truyền hình (nay sáp nhập vào Viện Báo chí - Truyền thông, Học viện Báo chí và Tuyên truyền). Khi ấy, Khoa mở bộ môn mới về Các chương trình tương tác trực tuyến. Cùng thời điểm đó, Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam, nơi tôi bắt đầu công tác chính thức từ ngày 1/1/2005, đang là đơn vị đi đầu về tổ chức giao lưu, tọa đàm trực tuyến. Tôi nhận lời đến chia sẻ với sinh viên về kinh nghiệm thực tế. Từ những buổi tọa đàm ban đầu, tôi tiếp tục được Nhà trường tin tưởng mời giảng dạy chuyên sâu hơn về báo chí kinh tế và kỹ năng phỏng vấn. 

Nhìn thấy sinh viên áp dụng kiến thức thực tế mình truyền đạt để tự tin tác nghiệp và tìm được việc làm chính thức, tôi nhận ra giảng đường không chỉ là nơi trao truyền kiến thức, mà còn là nơi nối dài tình yêu với nghề báo.

Nhà báo Nguyễn Việt Hà (Ban Báo Nhân Dân điện tử) trao đổi nghiệp vụ tại diễn đàn báo chí. (Ảnh: NVCC)
Nhà báo Nguyễn Việt Hà (Ban Báo Nhân Dân điện tử) trao đổi nghiệp vụ tại diễn đàn báo chí. (Ảnh: NVCC)

PV: Theo chị, khoảng cách lớn nhất giữa kiến thức lý thuyết trên giảng đường và thực tế tại các tòa soạn hiện nay là gì? Chị làm thế nào để giúp sinh viên không bị bỡ ngỡ khi bước vào môi trường thực tập?

Nhà báo, Giảng viên Nguyễn Việt Hà: Thực tế tác nghiệp tại tòa soạn vận hành liên tục, khiến nhiều sinh viên không tránh khỏi bỡ ngỡ khi kiến thức giáo trình chưa thể áp dụng ngay. Kỹ năng phỏng vấn, cách xử lý khi bị nguồn tin từ chối hay áp lực đảm bảo tính thời sự của thông tin đều là những va vấp chỉ có thực tế mới rèn luyện được. Tuy nhiên, tôi luôn nhấn mạnh với sinh viên rằng các môn lý luận như Triết học, Chính trị học, hay môn học về tổ chức bộ máy nhà nước chính là nền tảng nhận thức bắt buộc. Nắm vững lý luận giúp người làm báo hiểu rõ cấu trúc cơ quan, thẩm quyền phát ngôn của nhân vật, từ đó đưa tin chuẩn xác, đúng tôn chỉ, mục đích và tuân thủ pháp luật.

Khi đứng lớp, tôi thường đưa trực tiếp những kinh nghiệm từ tòa soạn vào bài giảng để sinh viên hình dung rõ quy trình tác nghiệp. Chẳng hạn, khi bị nhân vật từ chối trả lời, phóng viên cần kiên trì tìm hướng tiếp cận gián tiếp hoặc thay đổi góc độ đặt vấn đề thay vì bỏ cuộc. Với những người trẻ chưa có nhiều quan hệ, thay vì tiếp cận các bộ, ngành vốn đòi hỏi quy trình hành chính chặt chẽ, tôi hướng dẫn các bạn tìm đến các hiệp hội, tổ chức nghề nghiệp chuyên ngành - nơi cởi mở với báo chí và có sẵn nguồn dữ liệu thực tế. Bên cạnh đó, với các số liệu kinh tế vĩ mô như GDP, CPI hay lạm phát, tôi rèn cho sinh viên cách lọc ra những con số tác động trực tiếp đến đời sống người dân, rồi chuyển hóa thành infographic, biểu đồ tương tác, video hoặc audio để công chúng dễ tiếp nhận.

Nhà báo, Giảng viên Nguyễn Việt Hà (phía ngoài cùng bên trái) trong buổi tọa đàm trực tuyến “Trách nhiệm của KOLS, KOCS trong việc quảng cáo sản phẩm”. 
Nhà báo, Giảng viên Nguyễn Việt Hà (phía ngoài cùng bên trái) trong buổi tọa đàm trực tuyến “Trách nhiệm của KOLS, KOCS trong việc quảng cáo sản phẩm”. 

PV: Giữ lửa cho một công việc đã khó, giữ hai ngọn lửa cùng lúc chắc chắn tạo ra áp lực không nhỏ. Chị cân bằng quỹ thời gian như thế nào để không rơi vào trạng thái quá tải?

Nhà báo, Giảng viên Nguyễn Việt Hà: Nghề báo là một nghề gian nan, thời gian tác nghiệp không theo giờ hành chính mà phụ thuộc hoàn toàn vào diễn biến sự kiện. Có những chuyến công tác đặc thù như chuyến đi Trường Sa 15 ngày vào năm 2019, sau khi trở về, tôi gần như cạn kiệt năng lượng trong suốt một tháng. Hay lần tác nghiệp tại vùng bão lũ, thiên tai; những rủi ro, nguy hiểm luôn thường trực. 

Để cân bằng giữa việc công tác tại Ban Báo Nhân Dân điện tử và giảng dạy, tôi dựa vào kỷ luật cá nhân. Tôi sinh ra trong một gia đình có truyền thống quân đội, bố tôi là lính Cụ Hồ. Từ khi học lớp 1, tôi được bố rèn luyện thói quen tự lập thời gian biểu chi tiết cho sinh hoạt và học tập. Nhờ đó, việc quản lý thời gian và sắp xếp công việc trở thành nền nếp. Tôi luôn đặt ra nguyên tắc rõ ràng: Chỉ nhận lời đứng lớp khi lịch công tác tòa soạn ổn định tại Hà Nội và không vướng các chuyến tác nghiệp xa. Đồng thời, tôi chủ động ứng dụng công nghệ, kết hợp linh hoạt giữa giảng dạy trực tiếp và trực tuyến.

Bên cạnh đó, động lực lớn nhất giúp tôi duy trì công việc chính là năng lượng từ các bạn sinh viên. Sự thông minh, năng động và tinh thần ham học hỏi của các bạn trẻ như một luồng gió mới truyền ngược lại năng lượng cho tôi, giúp tôi giữ được sự nhạy bén trong công việc báo chí của mình.

Tập thể sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền chụp ảnh lưu niệm cùng nhà báo, giảng viên Nguyễn Việt Hà sau buổi học thực hành nghiệp vụ. (Ảnh: NVCC) 
Tập thể sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền chụp ảnh lưu niệm cùng nhà báo, giảng viên Nguyễn Việt Hà sau buổi học thực hành nghiệp vụ. (Ảnh: NVCC) 

 

PV: Trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển của Trí tuệ nhân tạo (AI), chị đánh giá thế nào về cơ hội cũng như thách thức đối với các nhà báo trẻ hiện nay?

Nhà báo, Giảng viên Nguyễn Việt Hà: Khoảng 3 năm trở lại đây, tôi chủ động tiếp cận và đưa vào tác nghiệp các hình thức mới như báo chí dữ liệu, Infographic, E-magazine. Phải thừa nhận rằng công nghệ, đặc biệt là AI, mang lại sự hỗ trợ đáng kể trong việc tổng hợp thông tin, gõ văn bản tự động từ tệp ghi âm cuộc phỏng vấn, gợi ý góc nhìn đề tài hoặc hỗ trợ thiết kế đồ họa.

Thế nhưng, tôi luôn nhấn mạnh với sinh viên rằng AI không thể thay thế con người. Công nghệ không thể thay nhà báo đến tận hiện trường, không thể thay phóng viên quan sát trực tiếp hay cảm nhận câu chuyện của nhân chứng. Đặc biệt, trước bão tin giả và thông tin trôi nổi trên mạng xã hội, vai trò của báo chí chính thống là kênh kiểm định và kiểm chứng độ chính xác của thông tin.

Khi làm báo chí kinh tế hay bất kỳ lĩnh vực nào, tôi khuyên sinh viên phải luôn kiểm chứng chéo dữ liệu (đối chiếu với cùng kỳ năm trước, kiểm tra tính logic của số liệu) trước khi xuất bản, tuyệt đối không phụ thuộc hoàn toàn vào kết quả do AI cung cấp mà lơi lỏng khâu xác minh.

PV: Chị kỳ vọng điều gì nhất ở thế hệ sinh viên báo chí hiện đại khi các bạn chuẩn bị bước vào môi trường làm báo chuyên nghiệp?

Nhà báo, Giảng viên Nguyễn Việt Hà: Tôi kỳ vọng thế hệ nhà báo trẻ sẽ là những người làm chủ được công nghệ nhưng vẫn giữ vững bản lĩnh và đạo đức nghề nghiệp. Công nghệ là công cụ hỗ trợ đắc lực để sản xuất các tác phẩm báo chí đa nền tảng, nhưng giá trị cốt lõi của tờ báo vẫn phải là sự trung thực, khách quan và tinh thần dấn thân của người làm báo. 

Nghề báo nhiều vất vả và áp lực, nhưng khi chúng ta đặt cả trái tim và trách nhiệm xã hội vào từng dòng chữ, tác phẩm báo chí sẽ có sức lan tỏa. Tôi tin rằng, với sự năng động và tư duy hiện đại, các bạn trẻ sẽ tiếp nối vững vàng truyền thống báo chí cách mạng, khẳng định vị thế và niềm tin đối với báo chí trong lòng độc giả.

PV: Xin trân trọng cảm ơn chị!

Cùng chuyên mục

Đừng bỏ lỡ
Cô giáo Phạm Thị Huyền và ba thập kỷ nâng bước những mảnh đời khuyết

Cô giáo Phạm Thị Huyền và ba thập kỷ nâng bước những mảnh đời khuyết

Tin nổi bật1 tuần trước

(Sóng trẻ) - Gần 30 năm qua, có một lớp học không tiếng trống trường, không yêu cầu giấy khai sinh, không thu một khoản học phí vẫn đều đặn duy trì mỗi ngày. Từ những ngày đầu tiên, cô đã kiên trì, đồng hành cùng các em trong hành trình tiếp cận tri thức

Hơn nửa thế kỷ 'tiếp lửa' nghề bánh cuốn Thanh Trì

Hơn nửa thế kỷ 'tiếp lửa' nghề bánh cuốn Thanh Trì

Tin nổi bật3 tuần trước

(Sóng trẻ) - Nằm trên góc phố nhỏ tại phường Vĩnh Hưng (Hà Nội), cửa hàng bánh cuốn Thanh Trì cô Lan níu chân thực khách bởi sự dân dã, đậm đà bản sắc ẩm thực Hà Thành.

Nghệ thuật cải lương trong dòng chảy thời đại số

Nghệ thuật cải lương trong dòng chảy thời đại số

Tin nổi bật3 tuần trước

(Sóng trẻ) - Sự phát triển của công nghệ và các nền tảng số đang làm thay đổi cách công chúng tiếp cận nghệ thuật truyền thống. Trước những chuyển động ấy, cải lương cũng đứng trước bài toán thích ứng với phương thức tiếp cận mới, nhằm gìn giữ những giá

XEM THÊM TIN

SỰ KIỆN NỔI BẬT

TIN ẢNH

XEM NHIỀU NHẤT

TIN NỔI BẬT

DIỄN ĐÀN