Podcast báo chí - Tiềm năng phát triển và bài toán tối ưu hóa doanh thu tại các tòa soạn
(Sóng trẻ) - Từ một hình thức nội dung âm thanh bổ trợ, podcast đang dần trở thành sản phẩm quan trọng trong chiến lược phát triển đa nền tảng của các cơ quan báo chí. Khả năng tiếp cận công chúng linh hoạt, xây dựng mối quan hệ với người nghe và mở rộng hình thức khai thác thương mại tạo ra nhiều cơ hội mới. Tuy nhiên, để podcast không chỉ dừng lại ở một xu hướng truyền thông mà trở thành nguồn thu bền vững, các tòa soạn cần giải quyết đồng thời bài toán nội dung, nhân lực, phân phối và mô hình kinh doanh.
Podcast - Cơ hội mở rộng không gian tiếp cận công chúng
Trong nhịp sống hiện đại, việc tiếp nhận thông tin không còn giới hạn ở đọc báo hay xem truyền hình. Người dùng có thể nghe tin tức khi di chuyển, tập thể dục, làm việc nhà hoặc trong những khoảng thời gian không thuận tiện nhìn vào màn hình. Chính đặc điểm này tạo nên lợi thế riêng cho podcast so với nhiều hình thức nội dung số khác.
Podcast là hình thức phân phối nội dung âm thanh qua internet, cho phép người nghe chủ động lựa chọn chương trình, thời điểm và thiết bị tiếp nhận. Trong lĩnh vực báo chí, news podcast không chỉ cung cấp thông tin thời sự mà còn có thể triển khai các cuộc phỏng vấn chuyên sâu, bình luận, phân tích, kể chuyện điều tra và giải thích những vấn đề phức tạp.
Tại Việt Nam, sự phát triển của podcast đang được thể hiện rõ hơn trong hoạt động của các cơ quan báo chí. Báo Nhân Dân, Lao Động, VnExpress và nhiều đơn vị khác đã phát triển các chương trình âm thanh với nội dung thời sự, đời sống, văn hóa và chuyên đề.

Đáng chú ý, tại Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII năm 2026, podcast lần đầu tiên được đưa vào nội dung thi chính thức. Trong tổng số 343 tác phẩm dự thi, có 97 tác phẩm podcast. Con số này phần nào cho thấy mức độ quan tâm ngày càng lớn của các cơ quan báo chí đối với hình thức sản xuất nội dung âm thanh số.
Từ góc độ quản lý ngành, ông Đỗ Tiến Sỹ, Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam, nhận định rằng nền tảng số, AI và dữ liệu lớn đang làm thay đổi cách sản xuất, phân phối và tiếp nhận nội dung. Podcast giúp công chúng chủ động lựa chọn thời điểm nghe, đồng thời mở rộng khả năng tương tác và cá nhân hóa trải nghiệm.
Điều này cho thấy podcast không đơn thuần là chuyển một chương trình phát thanh lên internet. Đây là sự thay đổi trong cách tổ chức nội dung, phân phối thông tin và xây dựng mối quan hệ giữa cơ quan báo chí với công chúng.
Từ sản phẩm bổ trợ đến tài sản nội dung của tòa soạn
Một trong những lợi thế đáng chú ý của podcast là khả năng xây dựng thói quen tiếp nhận thông tin. Nếu một bài viết có thể được đọc nhanh rồi khép lại, một chương trình podcast định kỳ có khả năng tạo ra sự gắn bó giữa người nghe với người dẫn, chủ đề và thương hiệu báo chí.
Nghiên cứu Digital News Report 2025 của Viện Nghiên cứu Báo chí Reuters cho thấy người nghe podcast tin tức thường có mức độ quan tâm đến tin tức cao hơn nhóm không nghe podcast. Trong khảo sát tại các thị trường được nghiên cứu, 71% người nghe podcast tin tức cho biết họ rất quan tâm hoặc cực kỳ quan tâm đến tin tức, so với 45% ở nhóm còn lại.
Đây là nhóm công chúng có tiềm năng đối với các sản phẩm báo chí chuyên sâu. Họ không chỉ tìm kiếm thông tin nhanh mà còn có nhu cầu được giải thích, phân tích và tiếp cận nhiều góc nhìn.
Trên thế giới, The Daily của The New York Times là một ví dụ tiêu biểu về cách xây dựng podcast tin tức thành sản phẩm có bản sắc riêng. Chương trình tập trung vào một vấn đề nổi bật mỗi ngày, kết hợp lời dẫn, phỏng vấn và tư liệu âm thanh để giúp người nghe hiểu sâu hơn về sự kiện.
Tuy nhiên, khi được phát triển thành một chuỗi chương trình có chủ đề nhất quán, phong cách dẫn riêng và chất lượng ổn định, podcast có thể trở thành tài sản nội dung dài hạn của tòa soạn. Từ đó, đơn vị báo chí có thêm cơ hội tiếp cận nhóm công chúng mới, tăng mức độ nhận diện thương hiệu và giới thiệu các sản phẩm báo chí khác.
Theo báo cáo năm 2026 của Reuters Institute, nhiều cơ quan báo chí quốc tế đang xem podcast như một phần trong hệ sinh thái sản phẩm rộng hơn, kết hợp nội dung âm thanh, video, bài viết, mạng xã hội và dịch vụ thuê bao.
Bài toán doanh thu: Không thể chỉ trông chờ vào quảng cáo
Podcast có tiềm năng thương mại, nhưng khả năng tạo doanh thu không tự động tỷ lệ thuận với lượng người nghe. Đây là một trong những thách thức lớn đối với các tòa soạn khi đầu tư vào sản phẩm âm thanh số.
Mô hình phổ biến nhất hiện nay là quảng cáo và tài trợ. Doanh nghiệp có thể tài trợ toàn bộ một mùa podcast, đồng hành cùng chuyên mục hoặc đặt quảng cáo trong từng tập. Với những chương trình có nhóm công chúng mục tiêu rõ ràng, tòa soạn có thể xây dựng gói tài trợ theo chủ đề như tài chính cá nhân, giáo dục, công nghệ, sức khỏe hoặc tiêu dùng.
Ưu thế của hình thức này nằm ở khả năng tiếp cận người nghe trong một khoảng thời gian tương đối dài. Thay vì chỉ xuất hiện trong một khung quảng cáo ngắn, thương hiệu có thể đồng hành cùng chương trình qua nhiều tập, tạo mức độ ghi nhớ và nhận diện tốt hơn.
Tuy nhiên, quảng cáo trong podcast tin tức vẫn gặp hạn chế so với một số thể loại như giải trí và thể thao. Phần lớn doanh thu quảng cáo podcast có xu hướng tập trung vào những chương trình có lượng người nghe lớn, trong khi thị trường tổng thể vẫn còn tương đối nhỏ.
Bởi vậy, nếu chỉ phụ thuộc vào quảng cáo, podcast có thể gặp khó khăn trong việc duy trì nguồn thu ổn định, đặc biệt với những tòa soạn chưa có thương hiệu âm thanh mạnh hoặc lượng người nghe đủ lớn.
Một hướng đi khác là phát triển nội dung trả phí và hội viên. Các chương trình chuyên sâu, có tính độc quyền như podcast điều tra, phân tích kinh tế, bình luận chính sách hoặc phỏng vấn chuyên gia có thể được phát triển thành sản phẩm cao cấp dành cho nhóm độc giả sẵn sàng trả tiền.
Theo Reuters Institute, trong khảo sát tại Mỹ, Anh và Na Uy, lần lượt 46%, 39% và 41% người nghe podcast tin tức cho biết họ sẵn sàng trả một mức phí hợp lý cho những chương trình mà họ yêu thích. Tuy nhiên, người nghe thường chỉ cân nhắc trả tiền khi nội dung có giá trị khác biệt, chẳng hạn thông tin độc quyền, điều tra chuyên sâu hoặc phân tích mà họ khó tìm thấy ở nơi khác.
Điều này cho thấy mô hình thuê bao không nên được xây dựng bằng cách đơn giản đưa toàn bộ nội dung miễn phí lên tường phí. Tòa soạn cần tạo ra giá trị bổ sung thực sự, chẳng hạn tập podcast độc quyền, giao lưu trực tuyến với chuyên gia, quyền tiếp cận sớm hoặc các nội dung phân tích chuyên sâu.
Đa dạng hóa nguồn thu: Từ quảng cáo đến hệ sinh thái sản phẩm
Bên cạnh quảng cáo và thuê bao, podcast còn có thể tạo doanh thu thông qua nhiều hình thức khác.
Nghiên cứu năm 2026 của Reuters Institute về kinh tế podcast cho thấy các nhà xuất bản lớn như The New York Times, The Economist và Schibsted đang thử nghiệm mô hình kết hợp giữa nội dung miễn phí, sản phẩm trả phí, hội viên và các chương trình độc quyền.
Ở Việt Nam, xu hướng đa dạng hóa nguồn thu cũng được đặt ra như một yêu cầu đối với kinh tế báo chí. Bài viết “Một số giải pháp về mô hình kinh tế cho các cơ quan báo chí tại Việt Nam hiện nay” của Hồ Thị Diệu Trang, công bố năm 2026, hệ thống hóa bốn mô hình kinh doanh chính: dựa vào quảng cáo, độc giả trả tiền, đa dịch vụ và đa nền tảng. Đây là những hướng tiếp cận có thể tham khảo khi xây dựng chiến lược thương mại hóa podcast.
Podcast có thể trở thành một trụ cột kinh tế báo chí?
Trong bối cảnh các nền tảng số ngày càng cạnh tranh về thời gian và sự chú ý của công chúng, podcast mở ra một hướng tiếp cận khác cho báo chí: xây dựng mối quan hệ gần gũi, bền vững với người nghe thông qua nội dung có chiều sâu.
Tuy nhiên, không phải mọi podcast đều có thể tạo ra doanh thu trực tiếp. Với nhiều cơ quan báo chí, giá trị trước mắt của podcast có thể nằm ở khả năng mở rộng công chúng, tăng mức độ gắn bó với thương hiệu và dẫn dắt người nghe đến những sản phẩm báo chí khác.
Bài toán đặt ra cho các tòa soạn không chỉ là sản xuất được bao nhiêu chương trình, mà là mỗi chương trình phục vụ nhóm công chúng nào, tạo ra giá trị gì và có thể đóng góp như thế nào vào hệ sinh thái kinh tế của cơ quan báo chí.
Podcast chỉ có thể trở thành một nguồn thu bền vững khi được đầu tư như một sản phẩm báo chí thực thụ, có chiến lược nội dung, đội ngũ chuyên môn, kế hoạch phân phối và mô hình kinh doanh rõ ràng. Trong cuộc cạnh tranh của truyền thông số, lợi thế lâu dài không thuộc về đơn vị sản xuất nhiều âm thanh nhất, mà thuộc về tòa soạn tạo được những chương trình khiến công chúng muốn tiếp tục lắng nghe.


