Người đàn ông 15 năm ăn cơm dương gian, làm nghề âm phủ

(Sóng trẻ) - 3 giờ 15 phút sáng. Gió thu se lạnh lẫn sương sớm rít từng cơn qua những rặng tre già ở rìa làng. Tiếng chó sủa ran dọc con ngõ nhỏ tĩnh mịch. Dưới ánh đèn pin đội đầu quét qua màn sương, ông Lê Văn Thọ cẩn thận buộc chiếc bao tải cũ đựng cuốc, thuổng, xà beng lên sau yên xe máy. Người đàn ông sinh năm 1977 ấy chuẩn bị bắt đầu ca cải táng.

Cơ duyên từ đội dịch phu

Sinh ra và lớn lên tại thôn Văn Lôi, xã Tam Đồng (nay thuộc xã Tiến Thắng, Hà Nội), tuổi thơ của ông Thọ gắn liền với ngôi nhà nằm nép bên đền Mẫu – nơi thờ phụ mẫu của Đức Thành hoàng làng. Ông nội từng là thầy cúng, nên từ thuở nhỏ, những bài văn khấn, khói nhang đình đền hay các nghi thức tâm linh đã ngấm vào tâm thức ông một cách rất tự nhiên, không gợn chút sợ hãi.

Không có điều kiện học hành bài bản, lớn lên ông Thọ chọn lao động chân tay để mưu sinh. Vốn có sức vóc vạm vỡ và tính can trường, ông tham gia vào đội dịch phu của làng – nhóm đàn ông khỏe mạnh chuyên gánh vác các công việc nặng nhọc nhất thôn xóm, từ đào móng, khiêng gỗ dựng nhà cho đến hạ huyệt, đưa người quá cố về nơi an nghỉ cuối cùng.

Năm 2005, nhận thấy nhu cầu cải táng, sang cát của người dân ngày càng nhiều trong khi ít ai dám đứng ra đảm trách, ông Thọ đứng ra lập một nhóm chuyên nhận đào huyệt, chôn cất và bốc mộ, bản thân ông nhận vai trò đội trưởng.

 “Theo quan niệm dân gian, việc cải táng phải kiêng ánh nắng mặt trời và sấm sét. Xương cốt gặp nắng dễ bị đen, hư hỏng, phần hồn cũng không yên, nên thợ bốc mộ bao giờ cũng phải làm việc trong đêm lạnh và trời tạnh ráo”, ông Thọ giải thích về quy tắc ngặt nghèo của nghề.

Từ chỗ nhận việc vì miếng cơm manh áo, đôi tay ông Thọ dần quen với thớ đất lạnh, quen cả cảm giác chạm vào những tấm ván thiên mục rỗng. Nỗi sợ hãi mà người khác thường thấy biến mất, thay vào đó là sự thấu hiểu và gắn bó. Ông gọi ngã rẽ cuộc đời mình bằng một cách mộc mạc: “Cái duyên trời định, tự nhiên yêu thích nghề dịch vụ tâm linh”.

Những câu chuyện ly kỳ sởn gai ốc

Hơn 15 năm làm nghề, số ngôi mộ ông từng mở nắp có lẽ đã lên đến hàng trăm, và không phải ca cải táng nào cũng diễn ra êm xuôi như dự tính. Nhắc đến những kỷ niệm nghề nghiệp, ông Thọ trầm ngâm nhớ lại một ca bốc mộ từng khiến cả đội dịch phu rúng động.

Đó là ngôi mộ của một người đã chôn cất nhiều năm. Sau khi những lớp đất cuối cùng được nạo vét sạch sẽ và nắp ván thiên cạy mở, cảnh tượng bên dưới khiến nhiều người có mặt sững sờ: thi thể vẫn chưa phân hủy hoàn toàn, phần thịt da vẫn còn bám chặt. Không chịu nổi mùi hôi xộc lên cùng cảnh tượng hãi hùng, mấy người thợ phụ vội chạy dạt ra xa nôn thốc nôn tháo. Dân làng bắt đầu xì xào, bàn tán về những điềm gở tâm linh hay hiện tượng “mộ kết”.

“Lúc ấy gia chủ hoang mang tột độ, còn thợ thì ai nấy đều run rẩy muốn bỏ cuộc. Nhưng mình đã nhận rồi thì phải làm cho gia đình nhà người ta, nếu mình buông tay thì việc của người ta dở dang, người đã khuất biết nằm ở đâu?”, ông Thọ nhớ lại.

Thế nhưng, với kinh nghiệm của mình, ông Thọ nhận định nguyên do thực tế. Người đã khuất khi còn sống mắc bạo bệnh, trải qua thời gian dài xạ trị và truyền vào cơ thể lượng hóa chất khổng lồ, khiến các vi sinh vật phân hủy tự nhiên bị ức chế suốt nhiều năm nằm dưới lòng đất. Do đó mà thi thể vẫn chưa thể phân hủy hết.

Giữ tâm thế bình tĩnh tuyệt đối, ông Thọ cùng người thợ vững bóng vía nhất trực tiếp lội xuống huyệt sâu. Bằng đôi bàn tay cẩn trọng, ông tỉ mỉ tách từng phần thi thể chưa tiêu đem đi hỏa táng riêng, sau đó mới dùng nước thơm, rượu gừng tẩy rửa từng lóng xương còn lại thật trắng sạch, xếp ngay ngắn vào tiểu quách bằng sành trước khi hạ táng sang ngôi mộ mới. Đối mặt với những thứ rợn ngợp nhất trần gian, theo ông Thọ bản lĩnh không nằm ở chỗ gan lì bạt mạng, mà là giữ được cái đầu lạnh để giải quyết chu toàn cho gia đình người đã khu.

Nỗi lo thất truyền của thế hệ thợ cuối cùng

Một trong những biến chuyển lớn nhất của nghề cải táng những năm gần đây là sự xung đột giữa quan niệm truyền thống và xu hướng văn minh hiện đại. Dù hình thức hỏa táng trọn gói (hỏa táng ngay sau khi qua đời) đang được Nhà nước khuyến khích và người dân thành thị đón nhận, thì tại nhiều làng quê Bắc Bộ, tập tục địa táng rồi sang cát sau vài năm vẫn bám sâu vào tiềm thức như thước đo lòng hiếu thảo của con cháu.

Thế nhưng, mâu thuẫn nằm ở chỗ: người muốn cải táng cho ông bà, cha mẹ vẫn rất đông, nhưng người chịu đi bốc mộ thì đang dần biến mất.

Nhìn lại đội ngũ 4–5 người của mình, ông Thọ không giấu được tiếng thở dài. Người trẻ nhất trong đội năm nay cũng đã ngấp nghé tuổi 45, còn lại toàn U50, U60. Giới trẻ bây giờ học hành đỗ đạt, hoặc đi làm công nhân ở các khu công nghiệp Quang Minh, Bắc Thăng Long, chạy xe ôm công nghệ... Không ai còn mặn mà, hay đúng hơn là không ai dám đánh đổi thể diện và tâm lý để bước chân xuống những nấm mồ tăm tối.

“Nhiều đứa bảo tôi: Cho con tiền triệu một đêm con cũng lạy, ngửi mùi bùn thối với nhìn thấy xương cốt là ngất xỉu rồi chứ nói gì bốc. Tôi hiểu chứ, thời buổi giờ sạch sẽ, ai dại gì chui xuống đấy. Chúng tôi hay nói đùa với nhau, có khi nhóm mình là lứa thợ dịch phu cuối cùng của cái vùng này”, ông Thọ trầm ngâm.

Giữ trọn cái tâm với nghề.

Người ngoài nhìn vào nghề của ông Thọ thường chỉ thấy sự nhọc nhằn, dơ bẩn và ám mùi xú uế. Nhưng với người đàn ông này, phía sau mỗi nhát cuốc chạm vào đất sâu là cả một câu chuyện về tình người. “Đã làm nghề tâm linh thì không thể cân đo đong đếm như buôn bán ngoài chợ. Dù giàu hay nghèo, khi người ta đã tìm đến mình thì việc hiếu nghĩa của họ đều thiêng liêng như nhau. Không thể vì nhà người ta có tiền mà đòi vòi vĩnh thêm bạc triệu, cũng chẳng thể thấy nhà nghèo túng mà làm ẩu, làm bừa”, ông bộc bạch.

Nhiều lần gặp những gia đình khánh kiệt, chạy vạy từng đồng lo tang ma cho cha mẹ, ông Thọ chủ động bớt tiền thù lao. Phần chi trả nhận về, ông trích đủ trả công nhật cho anh em thợ và tiền xăng xe đi lại, còn phần công của chính mình thì ông xua tay không lấy. Ông tâm niệm: “Người ta đã cùng đường mới khổ thế, mình lấy công của họ sao đành. Mình làm là để tích đức, tạo phước cho con cháu mai sau. Mình làm tận tâm thì người đã khuất mới yên lòng phù hộ”.

Khi những mẩu xương cốt cuối cùng được xếp đặt trang nghiêm, nắp tiểu quách khép lại cũng là lúc trời hửng đông phía chân trời. Rửa sạch lớp bùn đất bám chặt trên đôi tay chai sần bằng gầu nước giếng trong vắt, người đàn ông 47 tuổi lại nổ máy trở về với căn nhà ấm cúng của mình. “Lắm lúc vợ tôi nói đùa rằng: “Bình thường tay bốc xương bốc hòm rồi về lại ôm vợ”.” Ông Lê Văn Thọ cười đầy hóm hỉnh

Ranh giới âm – dương đôi khi chỉ cách nhau một bờ đất mỏng manh, nhưng sự thanh thản trong tâm hồn đã giúp người đàn ông “ăn cơm dương gian, làm nghề âm phủ” đi qua muôn nỗi sợ hãi của nhân gian bằng sự ấm áp của tình người.