Sáng tạo không giới hạn của những người làm báo thời đại số

(Sóng trẻ) - Báo chí bước vào kỷ nguyên đa phương tiện - nơi cách kể chuyện không ngừng đổi mới, góp phần định hình diện mạo hiện đại và hấp dẫn hơn cho báo chí Việt Nam.

Khi báo chí vượt ra khỏi khuôn khổ truyền thống

Khác với hình dung của nhiều người về những bài báo chỉ dài dằng dặc chữ, báo chí ngày nay đã bước sang một “địa hạt” hoàn toàn mới với đa dạng yếu tố, giàu tính trực quan hơn. Khái niệm báo chí đa phương tiện vì thế không còn xa lạ, mà đang dần trở thành xu hướng tất yếu trong thời đại số.

Không giống với báo in truyền thống vốn bị giới hạn về dung lượng, ấn phẩm báo in đặc biệt của Báo Nhân Dân đã “phá vỡ” những khuôn khổ quen thuộc, chứng minh sức hút của báo in ngay cả trong thời đại số.  

Nhân dịp Kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2024), Báo Nhân dân đã phát hành số báo đặc biệt ngày 7/5/2024 với 8 trang thông tin tăng thêm, gồm 4 trang in toàn bộ bức panorama “Chiến dịch Điện Biên Phủ”, 4 trang tóm tắt diễn tiến 56 ngày đêm chiến dịch dưới dạng nhật ký bằng tiếng Việt và tiếng Anh. 

Người đọc có thể “đi xuyên” qua không gian lịch sử, văn hóa bằng thao tác cuộn, xoay, tương tác trực tiếp trên màn hình. Những sản phẩm này không chỉ cung cấp thông tin mà còn tạo cảm giác nhập vai, khiến độc giả như đang “sống” trong câu chuyện. 

Hay như sản phẩm 3D tương tác (Interactive 3D) của Báo điện tử VietnamPlus nhân kỷ niệm 70 năm Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2024). Tác phẩm cho phép độc giả “nhập vai”, khám phá các dấu mốc lịch sử ngay trên màn hình thông qua thao tác cuộn chuột hoặc chạm vuốt. Đây là một ví dụ cho xu hướng báo chí ứng dụng công nghệ số, kết hợp giữa nội dung lịch sử, thiết kế trải nghiệm người dùng (UX) và công nghệ web, mang đến cách tiếp cận mới mẻ và sinh động.

Trong bối cảnh báo chí đang chuyển đổi mạnh mẽ dưới tác động của công nghệ số và sự thay đổi thói quen tiếp nhận thông tin của độc giả, người làm báo cũng buộc phải thay đổi. 

Họ không chỉ là những cây bút chuyên viết, mà trở thành những “người kể chuyện đa năng”, vừa chụp ảnh, quay phim, dựng video, thiết kế đồ họa, thậm chí tham gia xây dựng cấu trúc cho một sản phẩm megastory hay longform. Mỗi tác phẩm báo chí giờ đây giống như một sản phẩm tổng hòa, đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều kỹ năng và tư duy sáng tạo.

Sự chuyển mình này không chỉ xuất phát từ yêu cầu của tòa soạn, mà còn đến từ chính nhu cầu của độc giả. Trong thời đại mạng xã hội và thông tin nhanh, người đọc không chỉ muốn “biết” mà còn muốn “thấy” và “tương tác”. Một bài báo vì thế phải đủ hấp dẫn về thị giác, sinh động về nội dung và linh hoạt về hình thức thể hiện.

Từ áp lực đổi mới đến động lực sáng tạo

Giữa “làn sóng” chuyển đổi đó, nhiều nhà báo trẻ đã nhanh chóng thích nghi, thậm chí coi đây là cơ hội để bứt phá. Không ít người bắt đầu từ con số 0 với các kỹ năng mới, nhưng bằng sự ham học hỏi và tinh thần dấn thân, họ dần làm chủ được nhiều công cụ hiện đại.

Nhà báo Thi Uyên là một trong những người như thế. Tác phẩm “Con hẻm nhỏ” của chị đã giành giải Xuất sắc ở hạng mục Truyền thông số trong khuôn khổ giải thưởng của Hiệp hội Phát thanh - Truyền hình châu Á - Thái Bình Dương (ABU). 

Điểm đặc biệt của sản phẩm không chỉ nằm ở nội dung nhân văn, mà còn ở cách thể hiện đa lớp: kết hợp giữa bài viết, ảnh, audio và thiết kế đồ họa, tạo nên một trải nghiệm liền mạch cho người đọc.

Chia sẻ về những yếu tố làm nên một sản phẩm báo chí đa phương tiện hiệu quả, chị Thi Uyên cho biết, một sản phẩm “tốt” trước hết vẫn cần đảm bảo những yếu tố cốt lõi của báo chí như thông điệp và lập luận rõ ràng, câu chuyện đủ sức hấp dẫn, cùng hệ thống dẫn chứng thuyết phục và dấu ấn sáng tạo của người viết. Trên nền tảng đó, các yếu tố đa phương tiện đóng vai trò hỗ trợ, giúp nội dung trở nên trực quan, dễ tiếp cận hơn, đồng thời mở ra không gian sáng tạo cho người sản xuất. 

Từ thực tiễn làm nghề, nhà báo Thi Uyên cho rằng để thích ứng với xu hướng báo chí đa phương tiện, người làm báo trẻ cần trang bị tư duy đa kỹ năng. Bên cạnh đó, khả năng làm việc nhóm và kỹ năng tổ chức sản xuất cũng đóng vai trò quan trọng, góp phần tạo nên những sản phẩm báo chí hoàn chỉnh và chất lượng.

Dẫu vậy, báo chí đa phương tiện tại Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn phát triển. Cơ sở hạ tầng, nguồn lực và cả tư duy làm báo ở một số nơi vẫn còn những hạn chế nhất định. Nhưng chính trong bối cảnh đó, sự năng động và tinh thần đổi mới của những người làm báo lại càng trở nên đáng quý.

Họ không chỉ đơn thuần thích nghi với sự thay đổi, mà còn chủ động tìm cách kể những câu chuyện theo cách mới mẻ hơn, hấp dẫn hơn. Và chính những nỗ lực ấy đang góp phần mở rộng “biên độ” sáng tạo cho báo chí - nơi mỗi tác phẩm không chỉ là thông tin, mà còn là trải nghiệm.

*Ý kiến trong bài viết là ý kiến cá nhân, không đại diện cho bất kỳ cơ quan hay tổ chức nào.