Trọng dụng nhân tài: Khi giá trị cống hiến trở thành thước đo

(Sóng Trẻ) - Khi sản phẩm và giá trị cống hiến trở thành thước đo nhân tài, bằng cấp không còn là “tiêu chí” duy nhất. Người trẻ mới ra trường có thêm cơ hội nào, năng lực được đo bằng gì và cần điều kiện gì để được trọng dụng? Phóng viên Sóng Trẻ đã trao đổi với TS Nguyễn Văn Tạo, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.

Ngày 15/10/2026, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ban hành Kết luận số 105-KL/TW về thu hút và trọng dụng nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn. Kết luận yêu cầu chuyển từ quản lý con người theo tổ chức, biên chế sang quản trị và phát triển nhân tài, lấy sản phẩm, kết quả và giá trị cống hiến làm thước đo.

Đáng chú ý, kết luận nêu rõ không đồng nhất nhân tài với người có bằng cấp cao, học hàm, học vị, chức vụ quản lý hay thâm niên công tác. Ngay sau đó, ngày 23/10/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 336/NQ-CP về Chương trình hành động nhằm cụ thể hóa và đưa Kết luận vào cuộc sống.

Với những người trẻ hiện nay, bên cạnh những thuận lợi, thời cơ, họ đang đối diện với nhiều thách thức đan xen: kinh nghiệm chưa nhiều, sự cạnh tranh ngày càng gay gắt của thị trường lao động, yêu cầu ngày càng cao.

Để làm rõ những điểm mới của Kết luận số 105-KL/TW về thu hút và trọng dụng nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn và đưa ra những chỉ dẫn cho các bạn trẻ hiện nay, phóng viên Sóng Trẻ đã có cuộc trao đổi với TS Nguyễn Văn Tạo, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.

Từ tư duy trọng bằng cấp đến đánh giá năng lực thực chất

PV: Thưa ông, việc chuyển từ “quản lý” sang “quản trị” nhân tài có ý nghĩa như thế nào trong thực tiễn?

TS. Nguyễn Văn Tạo: Không chỉ trong Kết luận 105, mà trong toàn bộ hệ thống quan điểm của Đảng, chính sách của Nhà nước trong thời gian vừa qua, đã có nhiều điểm mới về tư duy trong công tác nhân tài. Điểm cốt lõi của thay đổi trong tư duy trọng dụng nhân tài là chuyển từ tư duy quản lý, sử dụng nhân lực theo tổ chức, biên chế, vị trí, ngạch, bậc và quy trình hành chính sang tư duy quản trị nhân tài dựa trên năng lực thực chất, nhiệm vụ được giao, kết quả thực hiện và giá trị đóng góp cho tổ chức và xã hội.

Theo tôi, sự thay đổi này thể hiện ở ba điểm. Thứ nhất, chuyển từ sử dụng nhân tài theo vị trí, chức danh sang sử dụng theo năng lực và nhiệm vụ. Thứ hai, chuyển từ đánh giá, đãi ngộ theo quá trình và tiêu chuẩn hành chính sang đánh giá theo kết quả, sản phẩm và giá trị cống hiến. Thứ ba, chuyển từ quản lý nhân tài trong phạm vi từng cơ quan, tổ chức sang quản trị, kết nối nguồn lực nhân tài trên phạm vi quốc gia và quốc tế, không giới hạn bởi khu vực công hay khu vực tư.

Như vậy, trọng dụng nhân tài không còn đơn thuần là một nội dung của chính sách cán bộ, mà đã trở thành một phương thức quản trị và phát triển nguồn lực chiến lược quốc gia.

TS. Nguyễn Văn Tạo, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. (Ảnh: NVCC)
TS. Nguyễn Văn Tạo, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. (Ảnh: NVCC)

PV: Theo ông, vì sao nhiều nơi vẫn tuyển dụng chủ yếu dựa vào bằng cấp? Bằng cấp nên được xem là điều kiện gì trong việc đánh giá năng lực một người?

TS. Nguyễn Văn Tạo: Theo tôi, có nhiều nguyên nhân, nhưng nguyên nhân chủ yếu là các quy định hiện hành chưa xác định rõ tiêu chí, chưa chỉ rõ các yếu tố để lượng hóa cụ thể “thế nào là nhân tài”. Khi thiếu tiêu chí cụ thể, rõ ràng, bằng cấp, học hàm, học vị vẫn là căn cứ dễ áp dụng nhất. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải sớm cụ thể hóa Khung tiêu chí quốc gia về nhân tài.

Tuy nhiên, tôi cũng phải nhấn mạnh rằng chúng ta không phủ nhận, xóa bỏ giá trị của bằng cấp, học hàm, học vị, đây vẫn là yếu tố cơ bản để đánh giá năng lực của một cá nhân. Thực tế, đa số chúng ta đều cố gắng học thật, thi thật để mang lại những giá trị thật cho xã hội. Sự cố gắng, nỗ lực của mỗi cá nhân được đánh giá, ghi nhận và thể hiện bằng tấm bằng. Nhưng khi đánh giá nguồn nhân lực, nhất là nhân tài, không nên chỉ dựa vào bằng cấp mà cần nhận diện năng lực giải quyết những vấn đề thực tiễn, khả năng đổi mới, sáng tạo, dẫn dắt và tạo ra sản phẩm, giá trị có ý nghĩa đối với sự phát triển của đất nước.

Cơ hội nào đang mở ra cho người trẻ?

Kết luận 105 đặt mục tiêu đến năm 2030 thu hút, trọng dụng khoảng 1.000 nhân tài quốc gia trong các lĩnh vực như khoa học cơ bản, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, lượng tử, khoa học dữ liệu. Mục tiêu này mở ra nhiều cơ hội cho lực lượng lao động trẻ, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về cách đánh giá và phát huy năng lực của họ.

PV: Thưa ông, để người trẻ có năng lực thực sự được nhìn nhận, tiêu chí đánh giá nhân tài cần được xây dựng như thế nào cho khách quan, tránh hình thức hoặc chỉ coi trọng bằng cấp?

TS Nguyễn Văn Tạo: Theo tôi, việc đánh giá nhân tài cần toàn diện, không nên chỉ thiên về một tiêu chí cụ thể nào. Nhân tài phải là người có năng lực nổi trội, tư duy sáng tạo, tạo ra sản phẩm, đóng góp đột phá, có giá trị trong thực tiễn. Do đó, khi đánh giá nhân tài, phải xem xét cả phẩm chất, năng lực thực tế, sản phẩm cụ thể và uy tín. Tôi nhấn mạnh rằng tuyệt đối không nên đồng nhất nhân tài với bằng cấp cao, học hàm, học vị, chức vụ hay thâm niên.

Trong bối cảnh hiện nay, theo tôi, nhân tài cần hội tụ đủ các yếu tố cơ bản sau: có trình độ chuyên môn cao, sâu, rộng; có đạo đức, phẩm chất chính trị và lòng trung thành với Đảng, với Tổ quốc và nhân dân; có sức khỏe tốt, chịu được áp lực công việc; có khát vọng cống hiến và trách nhiệm với cộng đồng, xã hội; có sự linh hoạt, khả năng thích nghi tốt với thay đổi của môi trường trên nền tảng bản lĩnh vững vàng; có năng lực tư duy tốt, năng lực lãnh đạo, quản lý vượt trội, có tố chất của người tiên phong, dám đương đầu với thử thách, nhất là trong những tình huống bất ổn.

Bên cạnh các tiêu chí chung, cần có các tiêu chí đặc thù theo từng nhóm đối tượng, ngành, lĩnh vực và loại nhiệm vụ. Khi tiêu chí lựa chọn, đánh giá nhân tài được xây dựng rõ ràng, khách quan, công khai, minh bạch thì sẽ tránh được tình trạng hình thức hoặc trọng bằng cấp.

PV: Trước những yêu cầu mới của đất nước và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, theo ông, người trẻ cần chuẩn bị những gì để năng lực của mình được phát hiện, trọng dụng?

TS Nguyễn Văn Tạo: Hiện nay, cơ hội mở ra cho các bạn trẻ rất nhiều. Mục tiêu của Kết luận 105 cho thấy sự quan tâm, kỳ vọng của Đảng đối với đội ngũ nhân tài trong sự phát triển của đất nước. Đây là cơ hội tốt để các bạn trẻ thể hiện tài năng, năng lực thực chất của mình; đồng thời cũng đặt ra những yêu cầu, thách thức rất lớn. Tôi cho rằng cơ hội cho các bạn trẻ không thiếu, điều quan trọng là các bạn có nhận biết, nắm bắt được cơ hội và đáp ứng được yêu cầu hay không.

Các bạn trẻ hiện nay rất năng động, sáng tạo, mạnh dạn, dám nghĩ, dám làm. Các bạn là tương lai của đất nước. Nhưng để gánh vác được sứ mệnh lịch sử, mỗi bạn trẻ phải xác định được trách nhiệm của mình đối với đất nước và những yêu cầu của bối cảnh mới.

Thế giới đang trải qua những thay đổi mang tính thời đại, tạo ra nhiều thuận lợi, thời cơ đan xen với khó khăn, thách thức lớn. Trong nước, chúng ta đang triển khai những quyết sách chiến lược mang tính cách mạng, đặt ra nhiều vấn đề mới, yêu cầu mới rất cao; đồng thời đây cũng là bước ngoặt, vận hội mới mang tính lịch sử đối với sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Bên cạnh đó, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đặt ra yêu cầu ngày càng cao về trình độ, năng lực tiếp cận, tư duy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và khả năng thích ứng với môi trường công nghệ liên tục thay đổi.

Trong môi trường biến động liên tục và khó lường ấy, các bạn trẻ phải chủ động thích nghi thay vì thụ động đón nhận. Mỗi bạn trẻ cần trang bị cho mình năng lực tư duy linh hoạt, sáng tạo, tinh thần mạnh dạn đổi mới và kỹ năng hội nhập quốc tế. Nhưng tôi cho rằng yếu tố nền tảng của các bạn trẻ hiện nay phải là tri thức. Điều quan trọng nhất là mỗi bạn trẻ phải trau dồi, rèn luyện kiến thức, kỹ năng, thái độ, năng lực ngay từ trên ghế nhà trường. Khi có tri thức đúng đắn, đầy đủ, các bạn sẽ “dĩ bất biến, ứng vạn biến” trong mọi hoàn cảnh.

Có nền tảng tri thức vững chắc cùng tâm hồn trong sáng, đạo đức, lối sống tốt, thì dù ở đâu, làm gì, năng lực của các bạn trẻ cũng sẽ được phát hiện, thu hút, trọng dụng, phát huy. Tôi luôn tin tưởng vào trình độ, năng lực, tư duy và kỹ năng của các bạn trẻ hiện nay, các bạn sẽ tiếp nối truyền thống cha ông, đưa đất nước tự tin, vững bước trong kỷ nguyên mới.

Cảm ơn ông vì những chia sẻ!

Cùng chuyên mục

Đừng bỏ lỡ
Cô giáo Phạm Thị Huyền và ba thập kỷ nâng bước những mảnh đời khuyết

Cô giáo Phạm Thị Huyền và ba thập kỷ nâng bước những mảnh đời khuyết

Tin nổi bật1 tuần trước

(Sóng trẻ) - Gần 30 năm qua, có một lớp học không tiếng trống trường, không yêu cầu giấy khai sinh, không thu một khoản học phí vẫn đều đặn duy trì mỗi ngày. Từ những ngày đầu tiên, cô đã kiên trì, đồng hành cùng các em trong hành trình tiếp cận tri thức

Hơn nửa thế kỷ 'tiếp lửa' nghề bánh cuốn Thanh Trì

Hơn nửa thế kỷ 'tiếp lửa' nghề bánh cuốn Thanh Trì

Tin nổi bật2 tuần trước

(Sóng trẻ) - Nằm trên góc phố nhỏ tại phường Vĩnh Hưng (Hà Nội), cửa hàng bánh cuốn Thanh Trì cô Lan níu chân thực khách bởi sự dân dã, đậm đà bản sắc ẩm thực Hà Thành.

Nghệ thuật cải lương trong dòng chảy thời đại số

Nghệ thuật cải lương trong dòng chảy thời đại số

Tin nổi bật2 tuần trước

(Sóng trẻ) - Sự phát triển của công nghệ và các nền tảng số đang làm thay đổi cách công chúng tiếp cận nghệ thuật truyền thống. Trước những chuyển động ấy, cải lương cũng đứng trước bài toán thích ứng với phương thức tiếp cận mới, nhằm gìn giữ những giá

XEM THÊM TIN

SỰ KIỆN NỔI BẬT

TIN ẢNH

XEM NHIỀU NHẤT

TIN NỔI BẬT

DIỄN ĐÀN