Khi công nghệ “làm mới” những thước phim lịch sử
(Sóng trẻ) - Từ năm 2020 đến nay, anh Viên Hồng Quang, một kỹ sư công nghệ phục chế màu, miệt mài “hồi sinh” những thước phim, bức ảnh đen trắng, góp phần tái hiện ký ức lịch sử dân tộc qua những gam màu sống động.
Công nghệ trở thành “cọ vẽ” tô màu ký ức dân tộc
Xuất thân là một sinh viên công nghệ thông tin, anh Hồng Quang không ngừng đặt ra câu hỏi về việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quá trình phục chế các tư liệu lịch sử. Nghĩ là làm, sau lần phục chế thành công đoạn video phỏng vấn Chủ tịch Hồ Chí Minh và nhận được sự quan tâm đông đảo của công chúng vào năm 2020, anh đã dành hai năm tiếp theo nghiên cứu, phát triển mô hình AI của riêng mình. Bước cải tiến quan trọng nhất trong mô hình AI là khả năng xử lý từng lớp màu riêng biệt, từ đó giúp anh dễ dàng xử lý chuyên sâu cho những chi tiết đặc thù.
Để tạo ra một thước phim hoặc bức ảnh hoàn chỉnh màu sắc, anh Quang đã kết hợp nhiều phần mềm chuyên dụng như Photoshop, Premiere hay After Effect trong việc khử nhiễu, tăng độ phân giải,... Đồng thời, mỗi một khung hình đều được anh xử lý, tinh chỉnh ánh sáng và sắc độ một cách cẩn thận. Nhằm giúp AI tô màu được đúng, anh cũng cần “huấn luyện” mô hình này để nó biết được màu sắc thế nào là phù hợp. Đồng thời, ở những điểm màu chủ chốt (keyframes) trong những đoạn phim, anh sẽ tô thủ công và xử lý một vài chi tiết trước. Sau đó, AI mới “vẽ” phần còn lại dựa trên dữ liệu anh “dạy”.
Để tái hiện lại màu sắc chân thực nhất, anh Hồng Quang không chỉ sử dụng công nghệ mà còn phải miệt mài nghiên cứu về lịch sử và văn hóa. Anh từng tham quan nhiều bảo tàng, trò chuyện cùng các chứng nhân lịch sử để tham khảo những góp ý về đời sống xưa. Anh chia sẻ khi tiến hành phục dựng hình ảnh dưới địa đạo: “Đèn bão ở dưới hầm địa đạo với một người sinh ra trong cuộc sống no đủ như mình sẽ rất khó hình dung. Nhưng với người sống ở thời kỳ ấy, họ sẽ biết từng chân tơ kẽ tóc cuộc sống dưới đó. Từ gợi ý, mô tả của họ, mình sẽ có được hiểu biết chân thực nhất về màu sắc của vật dụng ấy”.
Anh tâm sự, đôi lúc bản thân cần “đoán màu” dựa trên suy luận và những kinh nghiệm mình có. Khi phục chế các bức ảnh thời phong kiến, màu áo của nhân dân thường đơn điệu (đen, nâu, trắng). Nhưng với quan lại, màu sắc trang phục thay đổi theo từng phẩm hàm. Vì vậy trước khi bắt tay vào công việc, anh Hồng Quang luôn dành thời gian nghiên cứu tư liệu kỹ càng để đảm bảo sự chân thực, chính xác. Anh Quang cũng cho biết, sản phẩm phục chế chỉ mang tính truyền thông và có sự tương đối chứ không thể đảm bảo tính khách quan của những bức ảnh, thước phim lịch sử nên anh luôn cố gắng đem lại khả năng khách quan cao nhất có thể cho tác phẩm.
Kết hợp giữa chỉnh sửa thủ công và công nghệ, anh Viên Hồng Quang đã tô màu cho khoảng 6000 bức ảnh, thước phim. Để giữa dòng chảy thời đại mới, nhiều hình ảnh đen trắng tưởng chừng đã phủ bụi thời gian nay lại có thêm cuộc sống mới. Dù công nghệ chỉ là yếu tố hỗ trợ và ở mỗi sản phẩm phục chế, anh vẫn cần “chỉnh tay” ở những khâu quan trọng nhưng anh vẫn tin vào tiềm năng của trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực này. Công nghệ hoàn toàn có thể trở thành “cây cọ” thần kỳ tái tạo bức tranh lịch sử dân tộc.

Khơi dậy đam mê từ tình yêu lịch sử
Trên hành trình phục chế, anh cũng gặp phải không ít khó khăn từ hạn chế trong công nghệ hay vấn đề tài chính. Dẫu vậy, anh đã vượt lên tất cả khó khăn, biến thú vui tình cờ năm nào trở thành sự gắn bó dài lâu. Và đằng sau mỗi khung hình tài liệu luôn là một trái tim say mê với ký ức bi hùng của dân tộc. “Tôi mong những sản phẩm mình làm sẽ là cầu nối để thế hệ trẻ hiểu hơn về quá khứ, rằng lịch sử không khô khan mà là những câu chuyện sống động và đầy màu sắc”, anh Viên Hồng Quang chia sẻ. Với anh, thông điệp lớn nhất trong mỗi sản phẩm phục chế luôn gói gọn trong hai chữ “hòa bình”, điều mà thế hệ ông cha đã trả bằng xương máu để gìn giữ.
Bắt đầu từ những bức ảnh, thước phim ngắn phục chế về các vĩ nhân như Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, GS Tôn Thất Tùng,... đến nay, đã có nhiều cánh cửa rộng lớn hơn mở ra với anh Hồng Quang. Anh có cơ hội thực hiện phục chế thêm những bộ phim tài liệu và điện ảnh như “Vĩ tuyến 17: Chiến tranh nhân dân”, “Cô bé Hà Nội”, “Hà Nội trong mắt ai”. Mỗi dự án của anh đều đón nhận nhiều phản hồi tích cực từ người xem và đem lại cho anh những kỉ niệm đáng nhớ. Kỉỉ niệm xúc động nhất với anh Hồng Quang là khi chứng kiến bà Vi Thị Nguyệt Hồ rơi nước mắt lúc xem đoạn phim giảng bài của người con trai Tôn Thất Bách.
Trong tương lai, anh Hồng Quang chia sẻ bản thân vẫn sẽ tiếp tục tập trung phát triển thêm nhiều dự án tô màu, phục chế tư liệu lịch sử. Anh cho biết: “Tôi đang có dự án làm với gia đình Đại tướng Võ Nguyên Giáp và sắp tới sẽ có nhiều dự án về bộ ảnh lớn, thậm chí là cả phim kết hợp với các dữ liệu chưa được giải mật để làm thành chuỗi câu chuyện lịch sử truyền cảm hứng”.
Là một người trẻ được lớn lên cùng những thước phim tài liệu, trong những câu chuyện bố kể về chiến trường miền Nam, anh Viên Hồng Quang luôn hiểu rằng quá khứ không chỉ là chuyện của thế hệ ngày trước. Đó là nền móng của hiện tại và anh, với vai trò là thế hệ tương lai của đất nước, đã chọn công việc phục chế như một cách tiếp nối, kéo dài những trang sử, bài học sử.


