Người làm báo trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo

(Sóng trẻ) - Sự bùng nổ của công nghệ đang tạo ra những thay đổi đối với báo chí Việt Nam. Bên cạnh cơ hội phát triển, người làm báo cũng phải đối mặt với nhiều áp lực trong môi trường truyền thông số.

Cơ hội mở ra, thách thức song hành

Kỷ nguyên số đang mở ra một không gian phát triển chưa từng có đối với báo chí Việt Nam. Đối với người làm báo, đây là cơ hội mở rộng phạm vi tiếp cận công chúng, đồng thời thúc đẩy việc ứng dụng công nghệ vào sản xuất nội dung. Tuy nhiên, những biến đổi nhanh chóng ấy cũng đặt ra thách thức trong việc giữ vững đam mê, bản lĩnh và trách nhiệm nghề nghiệp. 

Nhiều nhà báo đã nhanh chóng tiếp cận và ứng dụng AI vào quy trình tác nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất nội dung. Ông Ngô Trần Thịnh - Trưởng bộ phận nội dung số, Trung tâm Tin tức, Đài Truyền hình TP. Hồ Chí Minh cho biết: “AI trợ giúp nhà báo trong nhiều khâu từ lựa chọn đề tài, tác nghiệp, tìm kiếm thông tin tới biên tập, xuất bản”. 

Chia sẻ về cơ hội ứng dụng AI trong báo chí, ông Thịnh cho rằng công nghệ này có thể sẽ khiến vai trò của phóng viên thay đổi theo hướng quản trị và kiểm soát nội dung nhiều hơn. “Tôi hình dung tương lai mỗi phóng viên sẽ có hàng chục AI hỗ trợ phía dưới. Phóng viên sẽ trở thành người quản lý, còn AI là công cụ sản xuất”, ông Thịnh nhận định.

Tuy nhiên, sự phát triển này không đồng nghĩa với việc AI có thể thay thế được con người. Ông Thịnh cho rằng AI không thể thay thế con người cho đến khi nó thay thế được vị trí của thư ký tòa soạn. “Hiện tại, AI còn một chặng đường rất dài để làm điều đó”, ông Thịnh nhận định thêm.

Dẫu mở ra nhiều triển vọng, sự xuất hiện của AI cũng khiến người làm báo chí đối mặt với những yêu cầu khắt khe hơn. Nhà báo Đoàn Tân - Tạp chí Luật sư Việt Nam cho rằng: “AI sẽ giúp thanh lọc những nhà báo không nhiệt huyết, không biết vận dụng hoặc quá phụ thuộc vào AI để giữ lại những người giỏi nhất, tâm huyết và yêu nghề nhất”.

Bên cạnh những cơ hội mà công nghệ mang lại, báo chí Việt Nam cũng đang đối mặt với không ít thách thức trong quá trình chuyển đổi số. Những thay đổi của môi trường truyền thông hiện đại đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với hoạt động báo chí và đội ngũ người làm báo.

Mặt khác, báo chí còn đứng trước những thách thức về đạo đức nghề nghiệp, bảo vệ nguồn tin, quyền riêng tư và nguy cơ thông tin sai lệch lan truyền trên không gian mạng. Đây là những vấn đề được nhiều chuyên gia báo chí đặc biệt quan tâm trong bối cảnh hiện nay.

Sinh viên báo chí ứng dụng AI trong thời đại số

Thời đại công nghệ phát triển không ngừng, những nhà báo tương lai cũng đang trang bị cho mình kiến thức và kỹ năng sử dụng AI để không bị bỏ lại phía sau. Trong bối cận thông tin biến đổi từng giây, kỹ năng cộng tác với trí tuệ nhân tạo đã không còn là một điểm cộng, mà trở thành điều kiện tiên quyết để khẳng định bản sắc cá nhân.

Theo bạn Nguyễn Minh Ngọc, sinh viên năm hai ngành báo chí, Học viện Báo chí và Tuyên truyền bày tỏ: “AI hiện diện trong hầu hết công cụ làm việc hiện nay”. Những ứng dụng tin học văn phòng như Microsoft Office được tích hợp Copilot, Google Workspace được tích hợp Gemini giúp quá trình làm việc trở nên thuận tiện hơn. Các phần mềm thiết kế, dựng video thường dùng trong truyền thông như Canva, Capcut hay hệ sinh thái Adobe cũng ứng dụng AI trong nhiều tính năng. 

Trong môi trường truyền thông số, việc thành thạo AI đang dần trở thành yêu cầu tất yếu đối với sinh viên báo chí. Bạn Minh Ngọc chia sẻ: "Công nghệ giúp bản thân mình rút ngắn thời gian xử lý thông tin, hỗ trợ sản xuất nội dung đa nền tảng và mở ra nhiều phương thức sáng tạo mới. Đối với những người trẻ theo đuổi nghề báo, học cách cộng tác với AI cũng đồng nghĩa với học cách làm chủ công nghệ để phục vụ tốt hơn cho hoạt động báo chí".

Bạn Vũ Hoàng Minh Khang, sinh viên năm hai ngành Báo chí, Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho biết bạn thường xuyên sử dụng AI để hỗ trợ tìm kiếm mở rộng thông tin cho các bài tập trên trường. Khang chia sẻ “AI giúp mình trong nhiều đầu việc như gợi ý nội dung, tổng hợp thông tin và góp ý cải thiện tác phẩm”.

“Nhiều học phần đào tạo hiện tại đã được thầy cô tích hợp thêm phần ứng dụng AI trong hoạt động báo chí truyền thông”, Khang cho biết thêm. Theo Khang, việc đổi mới nội dung học tập và cung cấp kiến thức về AI là phù hợp với bối cảnh công nghệ đang thay đổi theo từng phút như hiện nay. Bên cạnh đó, “Khi sử dụng AI vẫn cần tuân thủ yêu cầu môn học, rà soát kết quả cuối cùng và tránh lạm dụng khi không cần thiết”, Khang cho hay.

Dành lời khuyên cho các nhà báo tương lai, ông Tân chia sẻ: “Công nghệ chỉ là công cụ. Điều làm nên giá trị của một nhà báo vẫn là tư duy phản biện, khả năng kiểm chứng thông tin, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm với công chúng”. Theo ông, sinh viên nên chủ động trải nghiệm thực tế từ sớm, tích lũy kinh nghiệm qua các dự án, hoạt động tại tòa soạn hoặc sáng tạo nội dung trên các nền tảng số.

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo đã mang đến nhiều thay đổi. Công nghệ đang đóng vai trò là công cụ để sàng lọc những nhà báo chưa đủ bản lĩnh. Đồng thời, sự phát triển kỹ thuật số cũng là “bàn đạp” vươn mình cho những ai có khả năng ứng dụng chúng.