Tiếng nói vượt thời gian - Kỳ 1: Nhà báo Trần Đức Nuôi và ký ức tác nghiệp thời chiến

(Sóng Trẻ) - Từ chiến hào chống Mỹ đến phòng kiểm thính Đài Tiếng nói Việt Nam, nhà báo Trần Đức Nuôi đã gắn trọn đời mình với sự nghiệp phát thanh. Ông không chỉ là chứng nhân sống động của Báo chí Cách mạng Việt Nam qua hai thời kỳ, mà còn luôn tâm niệm về bản lĩnh của người làm báo trong thời đại số. Kỳ 1 tái hiện hành trình tác nghiệp gian khổ nhưng hào hùng của vị nhà báo gạo cội nơi tuyến đầu khói lửa. 

Nhà báo Trần Đức Nuôi (bút danh Vĩnh Trà) sinh năm 1946, quê ở xã Vĩnh Long, huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị. Với gần 40 năm cống hiến cho nền Báo chí Cách mạng, ông nguyên là Trưởng ban Thư ký biên tập Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV), phóng viên chiến trường của Đài Phát thanh Giải phóng và là một trong những người trực tiếp biên tập bản tin chiến thắng ngày 30/04/1975. Ông còn là một ngòi bút sắc bén với các tác phẩm “Nghề không hưu”, “Đạo trời trong gang tấc”...

PV: Thưa ông, ông có thể chia sẻ về hành trang mà ông mang ra tiền tuyến với tư cách là một nhà báo chiến trường?

Nhà báo Trần Đức Nuôi: Đài Phát thanh Giải phóng khi ấy chỉ gửi đi hai phóng viên, hai kỹ thuật viên và một trưởng đoàn. Đường hành quân trèo đèo lội suối, phóng viên đeo trên lưng khoảng 30 ký, gồm máy ghi âm, đài Orionton (máy thu âm), súng, lương thực... Máy ghi âm R5 rất to, nặng khoảng 3-4 cân. Đài Orionton to bằng cái gối, đeo lủng lẳng ở bên hông. Rồi cả áo mưa, thịt hộp, đi ròng rã như vậy. Khi đi công tác thì anh mang theo cây súng AK, có thể trực tiếp chiến đấu. Bởi vì vào đó anh không chỉ là phóng viên mà còn là chiến sĩ.

Nhà báo Trần Đức Nuôi ở chiến trường Trị Thiên Huế, năm 1972.
Nhà báo Trần Đức Nuôi ở chiến trường Trị Thiên Huế, năm 1972.


PV: Ông có thể chia sẻ về quá trình tác nghiệp và đưa những tin tức quý giá từ chiến trường ra miền Bắc không?

Nhà báo Trần Đức Nuôi: Lúc đấy cơ quan của Đài Phát thanh Giải phóng đóng ở 56 Quán Sứ, Hà Nội. Vậy thông tin từ chiến trường gửi đến đó như thế nào? Bản ghi hôm nay phải ít nhất nửa tháng sau mới nhận được. Băng ghi âm được giao liên vận chuyển từ con đường 559 ra, nhiệm vụ của giao liên là bảo vệ băng ghi âm. Để nhận được băng ghi âm đấy, có những túi nilon thấm máu giao liên. Hành trình vận chuyển thông tin rất khó khăn, rất nhiều người đã hy sinh vì những tài liệu ở chiến trường. 

PV: Với khoảng thời gian từ lúc lấy tin đến khi phát sóng dài như vậy, ông và đồng đội đã viết như thế nào để bản tin vẫn còn nguyên giá trị khi đến với thính giả?

Nhà báo Trần Đức Nuôi: Cách ứng xử với hoàn cảnh của phóng viên rất quan trọng. Nếu tả thực chiến trường nơi mình đứng, thì 15 ngày nữa nơi này có còn nguyên vẹn không, hay là thành một trận địa, một hố bom? Cho nên phải nói: Trận đánh này diễn ra thế này, quân ta đã chiến thắng như thế nào…. Nói như vậy để phát cho 15 ngày sau người ta vẫn cảm thấy mới. Đấy là một cách làm mà ở chiến trường, phóng viên phải ngấm ngầm.

Thứ hai là chuyện người lính. Họ muốn thông qua phát thanh để nhắn nhủ ra miền Bắc. Mười người đều nói y như nhau, hai ý thôi: “Con đang còn sống”, “Em đang còn sống”, “Anh đang còn sống, đang chiến đấu. Hẹn ngày gặp lại.” Người ta báo tin cho gia đình và người thân biết rằng họ đang sống và chiến đấu, và họ có niềm tin về ngày gặp lại. Biết bao nhiêu người hẹn ngày gặp lại trên làn sóng của Đài Tiếng nói Việt Nam và Đài Phát thanh Giải phóng. Có người đã hy sinh rồi, âm thanh ấy trở thành kỷ vật mà thân nhân họ lưu giữ.

 

Đài phát thanh Giải phóng - đơn vị chiến đấu quan trọng trên mặt trận thông tin ở chiến khu Tây Ninh, năm 1974.
Đài phát thanh Giải phóng - đơn vị chiến đấu quan trọng trên mặt trận thông tin ở chiến khu Tây Ninh, năm 1974.


PV: Ngoài đưa tin trực tiếp từ chiến trường nơi quân ta đang chiến đấu, còn loại tin tức nào khác mà ông và đồng đội đảm nhiệm không?

Nhà báo Trần Đức Nuôi: Tiếng nói binh vận. Là tiếng nói của của quân địch, cũng rất có trọng lượng. Ví dụ nó thú nhận rằng nó vi phạm Hiệp định Paris, nó thú nhận rằng nó đánh vào khu vực của dân sinh. Đấy là một lời tố cáo. Hoặc họ nói rằng họ rất nhớ vợ, nhớ con, nhớ gia đình, đấy là lời để mình cảnh tỉnh họ phải quay trở lại. Chính mũi binh vận đấy thông qua băng ghi âm làm tan rã hàng ngũ của địch. Nếu như mà anh đánh trận, anh có thể hy sinh, nhưng anh làm cho hàng ngũ nó tan rã, sức chiến đấu nó mất đi, là mình kéo lại được một người Việt trở về với gia đình.

PV: Tác nghiệp trên chiến trường gian nan và hiểm nguy, ông và đồng đội đã phải đối mặt với những khó khăn nào?

Nhà báo Trần Đức Nuôi: Sức chịu đựng của người chiến sĩ trong hoàn cảnh chiến tranh vô cùng đáng khâm phục. Chịu đói, sốt rét, rơi xuống vực sâu, nước lũ, rắn độc…đủ thứ không lường trước. 

Và một cái chịu đựng bên trong mà không ai có thể biết được, chỉ có người ở chiến trường mới hiểu rõ được là nỗi khắc khoải, nỗi nhớ bố mẹ, vợ con, bạn bè, nhà trường ở ngoài miền Bắc. Nỗi nhớ đấy mới ghê gớm. Nó dằn vặt từng đêm, nhất là ở rừng hay đêm mưa. Nỗi nhớ ấy quằn quại, giằng xé, làm lung lay tinh thần của con người... 

Nhưng mà khi mà có lệnh lấp trảng để cho xe qua hay xử lý bom đạn, họ rất dũng cảm. Con người ở trong chiến trường có những mặt đối lập nhau: rất thùy mị, rất yêu đương nhưng đến lúc cần thì ta không tưởng tượng được họ lấy sức mạnh ở đâu mà lớn như vậy. Vác những thùng gạo, những thùng đạn nặng gấp đôi trọng lượng con người, thế nhưng cứ phăng phăng đi thôi. Bom đạn như thế mà cứ chạy phăng phăng đi thôi.

Nhà báo Trần Đức Nuôi kể lại quá trình chiến đấu gian khổ nhưng kiên cường của những phóng viên chiến trường xưa.
Nhà báo Trần Đức Nuôi kể lại quá trình chiến đấu gian khổ nhưng kiên cường của những phóng viên chiến trường xưa.


PV: Với ông, những bản tin chiến trường nói riêng và phát thanh nói chung trong thời kỳ ấy có ý nghĩa quan trọng như thế nào với chiến thắng của quân và dân ta trong sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ cứu nước?

Nhà báo Trần Đức Nuôi: Những tin ấy không phải là thành công của riêng tôi, mà là xương máu của chiến sĩ. Anh được may mắn giao cho một nghề là truyền tải những thắng lợi, những tâm sự, thông tin lên làn sóng cho quốc dân đồng bào, cho bạn bè thế giới được biết. Anh nói lên sự thật. 

Đài Tiếng nói Việt Nam và Đài Phát thanh Giải phóng lúc đấy thực sự là một mũi xung kích trên mặt trận tư tưởng văn hóa. Về mặt địa hình, thực sự có vị tuyến 17 chia cắt, nhưng trên làn sóng của Đài Tiếng nói Việt Nam thì vĩ tuyến ấy không tồn tại. Cho nên sau này nhà báo, nhà ngoại giao Lý Văn Sáu ví phát thanh là:“Con đường Hồ Chí Minh trên làn sóng điện”. Những người phóng viên, nhà báo là những người bảo vệ làn sóng ấy.

PV: Cảm ơn những chia sẻ quý giá của ông!

Cùng chuyên mục

Đừng bỏ lỡ
Cô giáo Phạm Thị Huyền và ba thập kỷ nâng bước những mảnh đời khuyết

Cô giáo Phạm Thị Huyền và ba thập kỷ nâng bước những mảnh đời khuyết

Tin nổi bật1 tuần trước

(Sóng trẻ) - Gần 30 năm qua, có một lớp học không tiếng trống trường, không yêu cầu giấy khai sinh, không thu một khoản học phí vẫn đều đặn duy trì mỗi ngày. Từ những ngày đầu tiên, cô đã kiên trì, đồng hành cùng các em trong hành trình tiếp cận tri thức

Hơn nửa thế kỷ 'tiếp lửa' nghề bánh cuốn Thanh Trì

Hơn nửa thế kỷ 'tiếp lửa' nghề bánh cuốn Thanh Trì

Tin nổi bật3 tuần trước

(Sóng trẻ) - Nằm trên góc phố nhỏ tại phường Vĩnh Hưng (Hà Nội), cửa hàng bánh cuốn Thanh Trì cô Lan níu chân thực khách bởi sự dân dã, đậm đà bản sắc ẩm thực Hà Thành.

Nghệ thuật cải lương trong dòng chảy thời đại số

Nghệ thuật cải lương trong dòng chảy thời đại số

Tin nổi bật3 tuần trước

(Sóng trẻ) - Sự phát triển của công nghệ và các nền tảng số đang làm thay đổi cách công chúng tiếp cận nghệ thuật truyền thống. Trước những chuyển động ấy, cải lương cũng đứng trước bài toán thích ứng với phương thức tiếp cận mới, nhằm gìn giữ những giá

XEM THÊM TIN

SỰ KIỆN NỔI BẬT

TIN ẢNH

XEM NHIỀU NHẤT

TIN NỔI BẬT

DIỄN ĐÀN