GenZ “giữ gió” làng quạt
(Sóng trẻ) - Từ những tiếng tre kẽo kẹt, nhịp phất quạt của nghệ nhân, tình yêu quê hương, yêu nghề truyền thống đã dần thấm sâu trong ký ức của các bạn trẻ, trở thành động lực thôi thúc họ tiếp nối di sản cha ông.
Bản lĩnh đổi mới để gìn giữ bản sắc văn hóa
Hiểu rằng quạt truyền thống còn nhiều hạn chế: từ việc dễ rách, khó bảo quản đến ít có sự cá nhân hóa, nhóm bạn trẻ quyết tâm tìm hướng đi mới cho nghề. Trong suốt một năm đầu hoạt động, Thành Long (2002), Tuyết Nhung (1990) và Mai Hằng (2002) đã đi khắp cả nước mày mò học hỏi công nghệ phù hợp, trở thành những người tiên phong đem “làn gió mới” công nghệ về làng. Xưởng quạt Từ Tâm cũng ra đời như một lời khẳng định di sản không chỉ để bảo tồn mà còn phải đổi mới cùng thời đại.

Những họa tiết kỳ công được in lên vải nhờ ứng dụng in chuyển nhiệt kỹ thuật số, giúp mỗi chiếc quạt truyền thống trở nên đặc sắc, mang dấu ấn riêng của từng khách hàng. Công nghệ laser tiếp tục mở ra khả năng sáng tạo mới, đưa hình dáng nan quạt từ thẳng tắp đến những thiết cách điệu tinh tế như: dáng lượn sóng, đục lỗ hay khắc họa tiết trên thân quạt. Nhờ vậy, quạt Chàng Sơn được khoác lên mình nhiều diện mạo mới với hơn 200 mẫu thiết kế, 10 kiểu dáng nan quạt khác nhau, theo bước chân khách hàng trẻ đến lễ cưới, lễ hội hay nhiều sự kiện lớn của doanh nghiệp hoặc concert.
Ứng dụng công nghệ trong quy trình sản xuất đã mang lại hiệu quả tích cực, giờ đây mỗi ngày xưởng có thể sản xuất hơn 1.000 chiếc quạt với chất lượng, độ bền vượt xa quạt giấy truyền thống. Tuy vậy, máy móc không thể thay thế tất cả. Một chiếc quạt đẹp là kết hợp của sự chuẩn xác, nhanh chóng từ công nghệ và sự tinh tế từ bàn tay người thợ lành nghề. Những khâu mang hồn cốt của quạt giấy như phất quạt (công đoạn dán giấy hoặc vải vào khung tre) vẫn được chính những nghệ nhân gạo cội trực tiếp thực hiện.
Mai Hằng cho biết: “Chỉ cần lệch một chút, giấy sẽ nhăn, nan sẽ kênh và chiếc quạt không thể gấp, xoè trọn vẹn. Đây là kĩ thuật tinh tế mà cho đến nay, máy móc vẫn chưa thể thay thế”. Không phủi bỏ hoàn toàn điều cũ mà chắt lọc tinh hoa của nghề, xưởng quạt Từ Tâm đã và đang tạo nên những sản phẩm vừa bền chắc về chất lượng, vừa đậm đà văn hóa truyền thống.
Không chỉ đổi mới trong sản phẩm, những bạn trẻ còn thay đổi trong cách tiếp cận khách hàng. Với Thành Long, kiến thức trên giảng đường đại học đã trở thành “vũ khí” hữu ích cho công việc điều hành xưởng. Từ quản trị vận hành, quản trị dự án, marketing,... tất cả lý thuyết đã được anh áp dụng linh hoạt vào thực tiễn để quản lý đơn hàng bằng Gantt Chart - công cụ quản lý dự án dưới dạng biểu đồ hay xây dựng hệ thống số quảng bá thương hiệu.
Cùng Thành Long, Tuyết Nhung cũng là “người giữ nhịp” cho guồng quay sản xuất tại xưởng quạt. Bằng việc quản lý tỉ mỉ từng quy trình sản xuất từ khâu làm quạt đến kiểm tra chất lượng thành phẩm,... Tuyết Nhung giúp xưởng hoạt động hiệu quả, đảm bảo mỗi chiếc quạt đến tay khách hàng đều bền đẹp.
Nếu Thành Long, Tuyết Nhung lo vận hành thì Mai Hằng là người kể câu chuyện văn hóa của xưởng Từ Tâm, của làng nghề Chàng Sơn trên mạng xã hội. Mỗi video được đầu tư chỉn chu về nội dung, không chỉ chia sẻ quá trình làm quạt mà còn “vén màn” hậu trường làm nghề của nghệ nhân. Cô bạn chia sẻ: “Trong một số dịp lễ hội, các bạn trẻ mặc áo dài nhưng lại thường cầm quạt Trung Quốc. Mình luôn thắc mắc ‘Cớ gì các bạn trẻ lại chọn quạt Trung Quốc nhỉ?’, ‘Tại sao không thể có một chiếc quạt Việt Nam đẹp và trang nhã để đi cùng tà áo dài?’”. Chính trăn trở ấy đã thôi thúc Mai Hằng luôn lựa chọn xuất hiện cùng tà áo dài và chiếc quạt truyền thống. Với bạn trẻ, đây như một cách gửi gắm niềm tự hào dân tộc và truyền cảm hứng gìn giữ những giá trị văn hóa Việt đẹp đẽ.
Nối nghiệp giữ gió làng quạt
Trong những ngày đầu khởi nghiệp, khó khăn chồng chất khó khăn. Không đơn hàng, tài chính hạn hẹp đến mức phải chạy vạy, kiến thức nghề còn non trẻ, Thành Long, Mai Hằng và Tuyết Nhung đã có không ít lo lắng. Nhưng với quyết tâm gìn giữ di sản quê hương, các bạn vẫn không ngừng nỗ lực theo đuổi con đường này.
Có công mài sắt, có ngày nên kim. Xưởng quạt Từ Tâm bắt đầu nhận được nhiều đơn đặt hàng từ các bạn trẻ. Nổi bật nhất chính là những người hâm mộ chương trình “Anh trai vượt ngàn chông gai” với hơn 10 mẫu quạt độc đáo, tạo nên bộ sưu tập “Gai con”. Trong đó, chị Hạnh, một “Gai Con” gắn bó với chương trình từ những ngày đầu tiên, đã cùng xưởng quạt lên ý tưởng cho chiếc quạt Văn hóa. Chị chia sẻ: “Mình biết đến xưởng Từ Tâm qua một nền tảng mạng xã hội. Ngay từ lần đầu nhìn thấy những hình ảnh về sản phẩm, mình đã rất ấn tượng. Chúng không chỉ đẹp mắt mà còn khơi gợi trong mình mong muốn được lan tỏa, quảng bá một nét đẹp văn hóa dân tộc vốn chưa được nhiều người chú ý đến”.
Từ họa tiết vân mây, gam đỏ chủ đạo cho tới câu slogan quen thuộc với cộng đồng fan “Văn hóa là bản chất / Văn hóa là cội nguồn / Văn hóa là dân tộc / Cảm ơn vì đã đến”, mọi chi tiết đều được Từ Tâm tỉ mỉ hiện thực hóa trên chiếc quạt. “Khi cầm trên tay chiếc quạt Văn hóa, mình thực sự tự hào vì được đồng hành cùng một sản phẩm truyền thống vừa đẹp, vừa chất lượng. Niềm vui càng lớn hơn khi thấy chiếc quạt được nhiều bạn trẻ đón nhận, yêu thích và đồng cảm cùng mình trong niềm trân trọng văn hóa dân tộc”, chị Hạnh bày tỏ. Với Hạnh, chiếc quạt giống như một món quà tinh thần, mang trong mình bản sắc Việt.
Sau 2 năm kiên trì, ba bạn trẻ đã xuất xưởng hơn 100.000 sản phẩm, riêng dịp Quốc khánh 2/9 là hơn 20.000 chiếc. Dù không phải những người đầu tiên “khơi nguồn” làn sóng văn hóa nhưng chính Thành Long, Mai Hằng và Tuyết Nhung đang đẩy làn sóng ấy đi xa hơn và rộng hơn. Những “cánh quạt” Chàng Sơn đã bay đến Hawaii (Mỹ), mang theo tinh thần “made in Việt Nam” tới bạn bè quốc tế. Đây cũng là điều khiến Thành Long, Mai Hằng và Tuyết Nhung tự hào vì họ đang dần định vị được chỗ đứng cho sản phẩm truyền thống, rằng nghề quạt không lỗi thời. “Ngược lại nó rất sáng tạo và phù hợp với lối sống hiện đại”, Mai Hằng nhấn mạnh.
Câu chuyện của xưởng quạt Từ Tâm còn được báo chí quan tâm, có cơ hội xuất hiện trên Đài truyền hình quốc gia VTV. Với ba bạn, sự thành công không chỉ là những con số xuất xưởng bao nhiêu đơn mà còn nằm ở việc ba bạn đang dần đưa hình ảnh của quạt truyền thống, của làng nghề đến gần hơn với công chúng.
Hành trình của ba bạn trẻ không chỉ là khát vọng của một thế hệ mong muốn giữ gìn truyền thống mà còn là hy vọng mới cho một làng nghề, nơi những nghệ nhân tiếp tục được cống hiến. Chính vì vậy, Thành Long, Mai Hằng và Tuyết Nhung luôn nhận được sự hỗ trợ từ nghệ nhân của làng. Nghệ nhân Quang Hồng, cha của Thành Long, đã trực tiếp truyền kinh nghiệm cho anh và hết lòng ủng hộ. “Với công nghệ, các cháu đã tạo ra được thị trường mới cho quạt, đáp ứng sở thích của mỗi khách hàng. Cho nên lớp trẻ hãy cứ mạnh dạn đưa kỹ thuật, kiến thức của mình vào nghề truyền thống, để tạo những bước đột phá tốt hơn cho nghề”, ông nhắn nhủ.
Nhóm bạn trẻ cũng ấp ủ nhiều dự định lớn hơn. Các bạn mong muốn mở rộng thị trường ra quốc tế. Đồng thời đặt mục tiêu tổ chức triển lãm quạt vào năm 2027, đưa Chàng Sơn thành điểm đến văn hóa, nơi du khách có thể trải nghiệm quá trình làm quạt thủ công. Ba bạn trẻ mong rằng khi nhắc đến Từ Tâm, đến quạt làng Chàng Sơn, mọi người có thể nhớ về những sự trẻ trung, hiện đại. Nơi sản phẩm thủ công truyền thống không chỉ là biểu tượng của văn hóa dân tộc mà còn là những lưu niệm mang câu chuyện độc bản.
Như tên gọi “Từ Tâm”, Thành Long, Tuyết Nhung và Mai Hằng đã và đang làm nghề bằng tất cả sự chân thành để không chỉ gửi đến khách hàng sản phẩm chỉn chu nhất, mà còn nối dài sức sống mới cho làng nghề hàng trăm năm tuổi. Những giá trị truyền thống tưởng chừng xưa cũ nay lại một lần nữa tỏa sáng.


