Khi những bức họa chạm tới cảnh giới ‘Khắc Chân trời’

(Sóng trẻ) - Ngày 9/3, tại sảnh chính Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam diễn ra lễ khai mạc triển lãm "Khắc Chân trời" của cố họa sĩ Vũ Duy Nghĩa.

Triển lãm “Khắc Chân trời’ trưng bày 65 tác phẩm trong 60 năm lao động nghệ thuật của cố họa sĩ Vũ Duy Nghĩa. Lễ khai mạc chiều 9/3 còn có sự tham dự của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân (Chủ tịch Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam), nhà thơ Nguyễn Quang Thiều (Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam), họa sĩ Lương Xuân Đoàn (Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam), họa sĩ Vi Kiến Thành (Phó Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam - Cục trưởng Cục Điện ảnh,... cùng nhiều đồng nghiệp cố họa sĩ như họa sĩ Lê Huy Tiếp, Đặng Xuân Hòa, nhà điêu khắc Đào Châu Hải.

Vũ Duy Nghĩa (1935-2022) thuộc lớp hoạ sĩ đầu tiên tu nghiệp bài bản ở Liên Xô và trở thành một trong những giảng viên uy tín của Đại học Mỹ thuật Công nghiệp. Ông sáng tác bền bỉ, độc đáo, đa dạng trên hai địa hạt đồ họa và hội họa. Được đào tạo để làm những tác phẩm hoành tráng nhất, nhưng khi điều kiện chưa cho phép, ông vẫn nhẫn nại say sưa thực hiện những tác phẩm nhỏ nhất từ trổ giấy, vẽ bìa sách cho đến sơn mài.

Cố họa sĩ tâm niệm: không có vật liệu hay đề tài nào là sang - hèn. Nghệ thuật, với ông, là biểu hiện “cảm xúc nồng cháy hay ánh trăng lặng lẽ thơ mộng”, là kết quả lao động của “thầy tu khổ hạnh”. Ông từng viết: “thời khắc đẹp nhất của đoá hoa khi nở đúng độ chỉ vẻn vẹn vài giờ, nhưng sự thực (đóa hoa ấy) được âm thầm tạo tác trong suốt thời gian đằng đẵng. Tác phẩm hội hoạ cũng vậy, thường là kết quả một đời hoạ sĩ.”

Vào năm 2022, họa sĩ qua đời vì bạo bệnh khi chưa kịp làm triển lãm cá nhân cho mình. Phu nhân của họa sĩ - bà Vũ Thị Đoàn - cho biết: “Gia đình chúng tôi cũng dự định trưng bày tranh của anh trong những ngày cuối cùng để anh được ngắm nhìn thành quả lao động suốt 60 năm qua. Thế nhưng dịch COVID-19 đã làm gián đoạn ý định đó. Ngày hôm nay, mẹ con chúng tôi quyết định trưng bày tranh tại bảo tàng Mỹ thuật bởi đây là nơi anh thường dẫn gia đình xem triển lãm của nhiều thế hệ họa sĩ."

Trong suốt cuộc đời sáng tác của mình, họa sĩ đã dành được rất nhiều huân, huy chương, giải thưởng trong sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ cứu nước và trong hoạt động nghệ thuật, nổi bật nhất là Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ Thuật 2001, Đề cử Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật 2021. Thế nhưng, theo họa sĩ Lương Xuân Đoàn (nguyên Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam): “Họa sĩ Vũ Duy Nghĩa chưa bao giờ để tâm đến những giải thưởng, huân chương cao quý, điều ông quan tâm không gì ngoài việc cầm bút, cầm dao chạm khắc nên tác phẩm của mình”.

“Với tôi, tên gọi của triển lãm “Khắc Chân trời” đã thể hiện chuẩn xác nhất những đóng góp quan trọng của ông cho Mỹ thuật nước nhà, 65 tác phẩm đa dạng chất liệu: đồ họa, sơn mài, trổ giấy của cố họa sĩ đã thực sự khắc đến chân trời mà ông muốn, với những nét chạm trổ chuẩn xác và mềm mại như chính tâm hồn nghệ thuật của ông vậy”, họa sĩ Đoàn nhận xét.

Một số hình ảnh về tác phẩm trong triển lãm: