Vũ Trung Đức và hành trình bỏ phố về quê khởi nghiệp từ ‘cây nhà lá vườn’

(Sóng trẻ) - Từ bỏ công việc ổn định nơi thành phố, anh Vũ Trung Đức (38 tuổi, Ninh Bình) về quê khởi nghiệp từ cây thuốc nam. Sau hơn 10 năm kiên trì, anh không chỉ xây dựng thương hiệu riêng mà còn góp phần tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương.

Khi thảo mộc trở thành sinh kế bền vững

Rời quê lên Hà Nội học tập và làm việc, giống như nhiều người trẻ khác, anh Vũ Trung Đức từng mong muốn có một cuộc sống ổn định nơi đô thị. Sau khi tốt nghiệp Đại học Bách khoa với chuyên ngành Hóa - dược, anh làm việc tại Viện Nghiên cứu và Phát triển ngành nghề nông thôn Việt Nam. Tuy vậy, khát khao trở về quê hương để làm điều gì đó có ý nghĩa vẫn luôn thôi thúc anh.

Lớn lên giữa những vườn cây thuốc và quen thuộc với các bài thuốc dân gian ở Ninh Bình từ nhỏ, anh nhận ra thảo mộc vừa là nguồn nguyên liệu tự nhiên vừa là một phần của văn hóa bản địa. Năm 2014, anh cùng vợ quyết định rời thành phố, trở về quê khởi nghiệp. 

“Tôi chọn quay về để làm một việc khó hơn, nhưng có ích hơn: biến tài nguyên bản địa thành sản phẩm, việc làm và niềm tự hào cho chính người dân nơi mình sinh ra”, anh Đức chia sẻ.

Càng tìm hiểu về nguồn dược liệu địa phương, anh càng tin tưởng vào hướng đi này. Thảo mộc gần gũi với đời sống của nhân dân bản địa, phù hợp với xu hướng tiêu dùng an toàn, tự nhiên. Nếu được đầu tư bài bản, nó có thể trở thành sản phẩm hàng hóa có giá trị kinh tế và xây dựng được thương hiệu riêng.

Anh Đức và vợ thành lập Hợp tác xã (HTX) Sinh Dược nhằm phát huy thế mạnh thảo dược địa phương và tạo sinh kế cho người dân. Theo anh, phát triển trên nền tảng “cùng làm, cùng hưởng lợi” giúp tập hợp nguồn lực, chia sẻ lợi ích và xây dựng thương hiệu chung, từ đó bền vững hơn so với làm riêng lẻ.

“HTX Sinh Dược không chỉ là một đơn vị kinh doanh, mà còn là cách tổ chức cộng đồng để cùng phát triển lâu dài”, anh nói.

Những năm đầu, việc sản xuất thảo dược kết hợp xây dựng thương hiệu và phát triển du lịch trải nghiệm còn khá mới mẻ. Vì vậy, anh Đức lựa chọn cách làm thận trọng: sản xuất trước, tìm đầu ra ổn định rồi mới vận động người dân tham gia. 

“Thời gian đầu, tôi không nói nhiều mà cố gắng chứng minh bằng kết quả. Khi có sản phẩm, có người mua và có thu nhập, bà con mới thực sự tin”, anh nhớ lại.

Sau hơn 12 năm phát triển, HTX Sinh Dược đã xây dựng được hệ thống sản phẩm đa dạng như xà bông thảo dược, muối ngâm chân, muối tắm, tinh dầu và các loại dầu xoa bóp,... góp phần nâng cao giá trị dược liệu địa phương và tạo thu nhập ổn định cho người dân.

Giữ bản sắc để đi đường dài

Trong quá trình phát triển, HTX Sinh Dược không tránh khỏi những khó khăn về thị trường, sản xuất và xây dựng thương hiệu. Theo anh Đức, thách thức lớn nhất là dung hòa được ba yếu tố: giữ bản sắc thảo mộc bản địa, đảm bảo chất lượng sản phẩm và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Sản phẩm thảo mộc và tri thức dân gian vốn mang câu chuyện riêng. Nhưng nếu thiếu tiêu chuẩn chất lượng, mẫu mã và chiến lược tiếp cận khách hàng, chúng khó có thể cạnh tranh với các sản phẩm công nghiệp và những thương hiệu lớn. Ngược lại, khi mở rộng sản xuất, việc giữ được sự chỉn chu và tinh thần thủ công cũng là một bài toán khó.

“Thương hiệu bền không đến từ việc nói hay, mà đến từ việc làm tốt trong thời gian dài”, anh Đức chia sẻ. Từ đó, hợp tác xã lựa chọn phát triển từng bước: chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng, cải thiện bao bì, tăng cường bán hàng và truyền thông, đồng thời giữ vững giá trị cốt lõi là thảo mộc bản địa và lợi ích cộng đồng.

Anh Đức dự định trong tương lai, HTX Sinh Dược sẽ mở rộng thị trường, phát triển chuyên nghiệp hơn và đẩy mạnh du lịch trải nghiệm gắn với văn hóa địa phương. Qua đó, khách hàng không chỉ sử dụng sản phẩm mà còn hiểu câu chuyện phía sau, góp phần lan tỏa văn hóa của địa phương. 

Hành trình “bỏ phố về quê” của anh Vũ Trung Đức không chỉ là câu chuyện khởi nghiệp cá nhân, mà còn gợi mở một hướng đi mới cho nông thôn: biến “cây nhà lá vườn” thành sản phẩm đặc trưng, tạo sinh kế bền vững và gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống. Theo anh, đây là con đường đòi hỏi sự kiên trì, bởi việc xây dựng chất lượng và niềm tin thị trường cần nhiều thời gian.

“Đừng khởi nghiệp chỉ vì thấy đó là xu hướng. Hãy bắt đầu từ sự hiểu biết thực tế về nguyên liệu, con người, thị trường và bài toán sống còn của sản phẩm”, anh Đức chia sẻ. Anh cho rằng một sản phẩm tử tế, giải quyết được nhu cầu cụ thể và tạo ra giá trị thật cho cộng đồng sẽ là nền tảng để phát triển lâu dài; khi đi đúng hướng và đủ bền bỉ, cơ hội sẽ tự tìm đến.