“Tỉ phú hạnh phúc”: Học quản lý tài chính qua boardgame

(Sóng trẻ) - Đi làm để có tiền trang trải chi phí hay dành thời gian nghỉ ngơi, chăm sóc bản thân? Trong “Tỉ phú hạnh phúc”, người chơi phải cân nhắc giữa nhu cầu trước mắt và mục tiêu cuối ván.

Trò chơi "Tỉ phú hạnh phúc" là sản phẩm của nhóm sinh viên lớp 23J1, chuyên ngành Sư phạm tiếng Nhật, khóa QH2023, Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Nhật Bản. Dự án đạt giải Nhì cuộc thi Nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo - khởi nghiệp đợt 2 năm 2026 cấp Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Nhóm tác giả của dự án “Tỉ phú hạnh phúc”. (Ảnh: NVCC)
Nhóm tác giả của dự án “Tỉ phú hạnh phúc”. (Ảnh: NVCC)

Ý tưởng xây dựng trò chơi xuất phát từ những lựa chọn quen thuộc trong cuộc sống sinh viên. Khi phải cân bằng giữa việc học, làm thêm và các nhu cầu cá nhân, nhiều bạn trẻ đứng trước bài toán phân bổ thu nhập, tiết kiệm và chăm sóc bản thân. Từ những kiến thức về tâm lý học và giáo dục học được tiếp cận trên giảng đường, nhóm phát triển trò chơi như một cách để người tham gia trực tiếp trải nghiệm, đưa ra quyết định và nhìn nhận những tác động từ lựa chọn của mình.

Cân bằng là mấu chốt của cuộc chơi

“Tỉ phú hạnh phúc” mô phỏng cuộc sống của một người trẻ trong 4 tuần. Tham gia trò chơi, mỗi người chơi hoá thân thành một nhân vật có nghề nghiệp, mức thu nhập và đặc tính riêng. Từ đó, họ đưa ra các lựa chọn trong cuộc sống như đi làm, nghỉ ngơi, giải trí hoặc kết nối với mọi người.

Các nhân vật trong ‘Tỉ phú hạnh phúc” có nghề nghiệp, mức thu nhập và đặc tính riêng. (Ảnh: NVCC)
Các nhân vật trong ‘Tỉ phú hạnh phúc” có nghề nghiệp, mức thu nhập và đặc tính riêng. (Ảnh: NVCC)

Mỗi lựa chọn ảnh hưởng đến 2 yếu tố chính là tiền và chỉ số hạnh phúc (HP). Đi làm giúp nhân vật có thêm thu nhập nhưng có thể khiến HP giảm, ngược lại dành thời gian cho bản thân giúp cải thiện HP nhưng cũng làm lỡ cơ hội kiếm tiền.

Tiền được sử dụng để tham gia các hoạt động và thanh toán hóa đơn sinh hoạt hằng tuần. Nếu quản lý không tốt, người chơi có thể mất khả năng tham gia một số hoạt động, thậm chí bị loại vì phá sản.

Sau 4 tuần mô phỏng, người chơi phải hoàn thành các điều kiện bắt buộc, bao gồm thanh toán đủ hóa đơn và thu thập đủ 5 chữ cái P, E, R, M, A. Trong số những người đáp ứng điều kiện, người có tổng điểm quy đổi từ tiền và HP cao nhất sẽ chiến thắng. Điều này đồng nghĩa với việc sở hữu nhiều tiền nhất chưa chắc đã là lợi thế quyết định. 

Bàn chơi có 5 khu vực tương ứng với các thành tố của mô hình PERMA: cảm xúc tích cực (P), sự nhập tâm vào hoạt động (E), các mối quan hệ (R), ý nghĩa (M) và thành tựu (A). Theo nhóm phát triển, cơ chế thu thập các chữ cái khuyến khích người chơi trải nghiệm nhiều hoạt động, từ học kỹ năng mới đến giúp đỡ người xung quanh.

Bàn chơi “Tỉ phú hạnh phúc” với 5 khu vực P, E, R, M, A. (Ảnh: NVCC)
Bàn chơi “Tỉ phú hạnh phúc” với 5 khu vực P, E, R, M, A. (Ảnh: NVCC)

Bên cạnh những lựa chọn thường ngày, các tình huống bất ngờ cũng khiến người chơi phải điều chỉnh cách sử dụng nguồn lực. Bạn Tùng (21 tuổi), một người tham gia trải nghiệm, chia sẻ: “Thông qua trò chơi, mình đã rút ra bài học về việc cân đối giữa sức khỏe và công việc. Vì quá mải mê tích lũy tiền bạc, quên đi việc nạp thanh HP đã dẫn tới việc mình phải vào viện tận 3 lần, rồi bị loại luôn”. 

Tùng chia sẻ bài học về cân đối sức khỏe và công việc sau khi trải nghiệm “Tỉ phú hạnh phúc”. (Ảnh: NVCC) 
Tùng chia sẻ bài học về cân đối sức khỏe và công việc sau khi trải nghiệm “Tỉ phú hạnh phúc”. (Ảnh: NVCC) 

Tỉ mỉ để nâng cao trải nghiệm chơi

Trong quá trình phát triển trò chơi, nhóm phải tìm cách kết hợp nội dung giáo dục với sức hấp dẫn của mỗi ván chơi. Khó khăn lớn nhất của nhóm là đưa kiến thức quản lý chi tiêu vào trò chơi một cách tự nhiên. Các thành viên phải cân nhắc cách tính điểm, phân bổ nguồn lực và điều kiện thắng thua để vừa giữ sức hấp dẫn, vừa truyền tải được nội dung giáo dục.

Ở phiên bản sơ khai của “Tỉ phú hạnh phúc”, người có nhiều tiền nhất sẽ thắng, còn HP chỉ là yếu tố phụ. Qua thử nghiệm, các thành viên nhận thấy cách tính này khiến trò chơi trở thành một cuộc đua tích lũy tiền bạc, chưa thể hiện được thông điệp về cân bằng cuộc sống.

Nhóm sau đó bổ sung điều kiện thu thập đủ 5 chữ cái PERMA vào luật chơi. Cơ chế xuất phát từ câu hỏi: làm sao để người chơi không thể thắng nếu chỉ tập trung vào một yếu tố? Mục đích của nhóm là nâng tầm bài học về sự cân bằng lên thành trung tâm của trò chơi. Điều chỉnh này buộc người tham gia phải tính toán nguồn lực cho nhiều hoạt động.

Nhóm tổ chức 2 vòng chơi thử, ban đầu với sinh viên đại học, sau đó mở rộng tới người đã đi làm. Một phản hồi khiến các thành viên phải xem lại thiết kế là kết quả còn phụ thuộc nhiều vào may rủi. Có người quản lý tiền và HP tốt nhưng vẫn gặp bất lợi khi liên tiếp bốc phải thẻ “Sự cố” hoặc tung xúc xắc không thuận lợi.

Lá Sự cố (màu đỏ) tạo ra thử thách thú vị cho người chơi. Song, nó đòi hỏi nhóm phải cân bằng mức độ thiệt hại và thêm vào cách hóa giải. (Ảnh: NVCC)
Lá Sự cố (màu đỏ) tạo ra thử thách thú vị cho người chơi. Song, nó đòi hỏi nhóm phải cân bằng mức độ thiệt hại và thêm vào cách hóa giải. (Ảnh: NVCC)

Bạn Hoàng Trà My, thành viên nhóm, chia sẻ: “Nếu may rủi lấn át kỹ năng, trò chơi sẽ mất đi ý nghĩa giáo dục mà nhóm hướng tới. Từ đó, chúng mình quyết định giảm tối đa yếu tố may rủi thuần túy, và thay vào đó thiết kế thêm các cơ chế để người chơi có thể chủ động ‘gỡ gạc’ khi gặp tình huống xấu”.

Một trong số những cơ chế giúp cân bằng yếu tố vận may là người chơi có thể hóa giải một số thẻ “Sự cố” thông qua hoạt động tại khu M, nơi có các lựa chọn thiện nguyện và đóng góp cộng đồng. Nếu trước đó đã tham gia hoạt động tương ứng, nhân vật được miễn hoặc giảm thiệt hại khi gặp sự cố liên quan.

Chẳng hạn, khi bốc phải lá “Bị trộm lẻn vào nhà”, người chơi có thể tránh thiệt hại nếu trước đó đã tham gia hoạt động “Giải cứu chó mèo”. Theo tình huống được thiết kế, thú cưng sẽ sủa báo động. Cơ chế này tạo liên hệ giữa lựa chọn ở lượt trước và khả năng ứng phó với rủi ro ở lượt sau.

Từ bàn chơi đến những ưu tiên ngoài đời

Qua trò chơi, nhóm mong muốn gợi mở cho người trẻ cách xác định thứ tự ưu tiên trong chi tiêu: những mong muốn quen thuộc như mua một món đồ yêu thích, đi du lịch, học thêm kỹ năng hay dành tiền cho gia đình. Đây là những lựa chọn cần được cân nhắc khi mỗi người có nhiều mong muốn nhưng nguồn lực có hạn.

Bạn Vũ Hiền Anh, trưởng nhóm dự án, cho rằng mỗi người có một hình dung khác nhau về cuộc sống mình hướng tới, còn tiền là phương tiện giúp họ đến gần cuộc sống ấy. Với nhóm, việc người tham gia bắt đầu suy nghĩ về việc mình muốn dành tiền cho điều gì và lý do lựa chọn đã là một kết quả có ý nghĩa.

Hiền Anh cho rằng tâm huyết với sản phẩm còn là mạnh dạn điều chỉnh, thay đổi ý tưởng ban đầu để nâng cao trải nghiệm của người chơi. (Ảnh: NVCC)
Hiền Anh cho rằng tâm huyết với sản phẩm còn là mạnh dạn điều chỉnh, thay đổi ý tưởng ban đầu để nâng cao trải nghiệm của người chơi. (Ảnh: NVCC)

Không dừng lại ở việc phân định người chiến thắng, những buổi chơi thử còn mở ra các cuộc trò chuyện về thói quen chi tiêu, những lần mua sắm theo cảm xúc hoặc mục tiêu mà người chơi đang dành tiền thực hiện. Những chia sẻ này giúp nhóm hiểu thêm cách người tham gia liên hệ trải nghiệm trên bàn chơi với cuộc sống.

“Chúng mình xem mỗi lần chơi thử là một cơ hội để lắng nghe. Được mọi người đón nhận là động lực rất lớn, còn những góp ý thẳng thắn giúp nhóm biết mình cần làm gì để ‘Tỉ phú hạnh phúc’ tốt hơn”, Hiền Anh chia sẻ.

Qua “Tỉ phú hạnh phúc”, nhóm mong muốn tạo một không gian để người trẻ thử lựa chọn, mắc sai lầm và nhìn lại quyết định mà chưa phải chịu mất mát ngoài đời. Điều các thành viên hướng tới sau mỗi ván chơi là giúp người tham gia hiểu hơn cách sử dụng tiền cho những điều mình trân trọng.

Cùng chuyên mục

Đừng bỏ lỡ
Cô giáo Phạm Thị Huyền và ba thập kỷ nâng bước những mảnh đời khuyết

Cô giáo Phạm Thị Huyền và ba thập kỷ nâng bước những mảnh đời khuyết

Tin nổi bật1 tuần trước

(Sóng trẻ) - Gần 30 năm qua, có một lớp học không tiếng trống trường, không yêu cầu giấy khai sinh, không thu một khoản học phí vẫn đều đặn duy trì mỗi ngày. Từ những ngày đầu tiên, cô đã kiên trì, đồng hành cùng các em trong hành trình tiếp cận tri thức

Hơn nửa thế kỷ 'tiếp lửa' nghề bánh cuốn Thanh Trì

Hơn nửa thế kỷ 'tiếp lửa' nghề bánh cuốn Thanh Trì

Tin nổi bật2 tuần trước

(Sóng trẻ) - Nằm trên góc phố nhỏ tại phường Vĩnh Hưng (Hà Nội), cửa hàng bánh cuốn Thanh Trì cô Lan níu chân thực khách bởi sự dân dã, đậm đà bản sắc ẩm thực Hà Thành.

Nghệ thuật cải lương trong dòng chảy thời đại số

Nghệ thuật cải lương trong dòng chảy thời đại số

Tin nổi bật2 tuần trước

(Sóng trẻ) - Sự phát triển của công nghệ và các nền tảng số đang làm thay đổi cách công chúng tiếp cận nghệ thuật truyền thống. Trước những chuyển động ấy, cải lương cũng đứng trước bài toán thích ứng với phương thức tiếp cận mới, nhằm gìn giữ những giá

XEM THÊM TIN

SỰ KIỆN NỔI BẬT

TIN ẢNH

XEM NHIỀU NHẤT

TIN NỔI BẬT

DIỄN ĐÀN