Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong báo chí - truyền thông dưới góc nhìn đạo đức và pháp lý

(Sóng trẻ) - Chiều 28/9, Học viện Báo chí và Tuyên truyền tổ chức hội thảo khoa học về vấn đề đạo đức và pháp lý trong việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đối với hoạt động báo chí - truyền thông ở Việt Nam.

Tham dự hội thảo có PGS,TS. Mai Đức Ngọc - Phó Giám đốc Thường trực Học viện; TS. Cao Thị Dung - Giảng viên khoa Nhà nước và Pháp luật; ThS. Ngô Thị Chúc - Chuyên viên chính ban QLKH và HTQT cùng các đại biểu và đông đảo sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền.

Khai mạc tọa đàm, PGS,TS. Mai Đức Ngọc phát biểu: "Cần quy định rõ ranh giới: Được phép tóm tắt tài liệu, gợi ý ý tưởng, bóc băng ghi âm, hỗ trợ tìm kiếm xu hướng. Nhưng không được phép tự động xuất bản bài viết không qua kiểm duyệt, dùng AI tạo ảnh giả, lập sự kiện thời sự giả hay đưa thông tin bảo mật lên các AI công cộng".

Tại tọa đàm, các đại biểu, chuyên gia và nhà khoa học đã trình bày 8 tham luận, tập trung làm rõ nhiều khía cạnh xoay quanh chủ đề về đạo đức và pháp lý trong việc ứng dụng Al vào hoạt động báo chí và truyền thông. Các tham luận đề cập từ báo chí trong thời kỳ mới, lợi ích và thách thức đến quyền tác giả và quyền sở hữu trí tuệ đối với tác phẩm báo chí, qua đó cung cấp nhiều góc nhìn về báo chí - truyền thông trong thời đại công nghệ số.

Trong buổi tọa đàm, PGS,TS. Đinh Thị Thu Hằng - Viện trưởng Báo chí - Truyền thông trình bày tham luận "Báo chí trong kỷ nguyên Al". Tham luận đặt vấn đề về những chuyển biến của hoạt động báo chí trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo ngày càng tham gia sâu vào quá trình sản xuất và phân phối nội dung báo chí. PGS,TS. bày tỏ mong muốn: "Báo chí phải là nơi nhân dân tìm đến khi cần sự xác nhận đáng tin cậy, không phải là nơi chạy theo xu hướng".

Ở góc độ về thực tiễn sử dụng AI, các tham luận của PGS, TS. Trương Thị Kiên - Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin khoa học và TS. Đinh Thị Thanh Tâm - Phó Trưởng khoa Tuyên truyền, tập trung vào lợi ích, thách thức cũng như trách nhiệm của nhà báo và cơ quan báo chí khi sử dụng công nghệ này. Từ đó đòi hỏi người làm báo phải xác định rõ vai trò, trách nhiệm của mình trong kiểm soát và sử dụng thông tin.

Bên cạnh cơ hội về công nghệ, đạo đức nghề nghiệp là một trong những nhóm vấn đề được nhiều tham luận đề cập. Tham luận của TS. Vũ Tuấn Hà - Phó Trưởng khoa Quan hệ Công chúng và Quảng cáo, mở rộng vấn đề về hoạt động truyền thông thương hiệu số, trong đó đặt ra mối quan tâm về quyền riêng tư và yêu cầu xây dựng các chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp.

Chia sẻ về thông điệp gửi gắm đến các bạn sinh viên, PGS,TS. Trương Thị Kiên cho rằng: "Chúng ta không thể ỷ lại vào AI mà quên đi các kỹ năng cốt lõi như phỏng vấn, thẩm định nguồn tin hay tôn trọng bản quyền. Phải thật giỏi chuyên môn thì người làm báo mới có thể chiến thắng được sự 'bành trướng' của trí tuệ nhân tạo".

Sau buổi tọa đàm, với góc nhìn của thế hệ trẻ, bạn Nguyễn Thị Phương Thảo - Báo Phát Thanh K45 nhận thấy rằng: "AI không thể thay thế con người trong việc trực tiếp phỏng vấn hay tạo ra sự kết nối giữa người với người. Việc ứng dụng AI không xấu, miễn là sinh viên nắm vững kiến thức nghề, làm chủ công nghệ và tuân thủ đạo đức báo chí".

Những trao đổi tại tọa đàm cho thấy ứng dụng AI trong báo chí - truyền thông đang đặt ra nhiều vấn đề từ cách sử dụng công nghệ, kiểm soát nội dung đến bảo đảm quyền tác giả và trách nhiệm nghề nghiệp. Đây cũng là cơ sở để các cơ quan báo chí, nhà nghiên cứu và người làm truyền thông tiếp tục thảo luận về những nguyên tắc phù hợp, nhằm khai thác hiệu quả AI nhưng vẫn bảo đảm các giá trị cốt lõi của hoạt động báo chí.